همایشی برای غربت زدایی از زبان فارسی

دکتر عباسعلی وفایی، رئیس دانشکده ادبیات دانشگاه علامه و دبیر نخستین همایش بین‌المللی گسترش زبان فارسی روز گذشته به تشریح جزئیات این همایش پرداخت.به گفته او استادانی از نقاط مختلف جهان از جمله کشورهای تاجیکستان، ترکیه، افغانستان، قزاقستان، هند، پاکستان، اتریش، آلمان، ایتالیا، لهستان و روسیه بیش از 150 مقاله تخصصی را به دبیرخانه همایش ارسال کرده‌اند و در مجموع حدود 250 مقاله از داخل و خارج از کشور به همایش ارائه شده است.آن​طور که عباسعلی وفایی می‌گوید: سیدمحمد حسینی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و غلامعلی حدادعادل رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی سخنرانان افتتاحیه و اختتامیه این همایش 2 روزه هستند.

دیدگاه استادان و چهره‌های شناخته‌شده زبان و ادب فارسی در داخل کشور هم در این رابطه شنیدنی است؛ به عنوان مثال دکتر اسماعیل آذر که این روزها با برنامه پرمخاطب «مشاعره» از شبکه آموزش سیما مهمان خانه‌های مردم است، خیلی با صراحت درباره موانع اصلی گسترش زبان فارسی در جهان سخن می‌گوید.

او که خود سابقه سخنرانی در دانشگاه‌های مختلف جهان را دارد، بر این باور است که آدم‌های بی‌مایه و نالایق مهم‌ترین مانع پیش‌رو برای گسترش زبان و ادب فارسی در جهان هستند.به اعتقاد آذر باید در اعزام استادان زبان فارسی به خارج از کشور ارزیابی دقیق‌تری صورت گیرد. او با بیان این که ما به حدود 70 کشور جهان استاد اعزام می‌کنیم، چند سوال را مطرح می‌کند که به نظر می‌رسد این پرسش‌ها باید مورد توجه برگزارکنندگان همایش 2 روزه گسترش زبان فارسی قرار گیرد.اسماعیل آذر می‌پرسد: آیا به صرف این که کسی زبان فارسی می‌داند یا عضو هیات علمی یک دانشگاه در حوزه زبان و ادبیات فارسی است می‌تواند به غیرفارسی زبان‌ها، فارسی بیاموزاند؟ آیا معیاری هست که شیوه‌های یادگیری مورد نقد و بررسی قرار گیرد؟

اما دکتر حسن انوشه، رئیس دانشنامه زبان و ادب فارسی از زاویه دیگری به ماجرا نگاه می‌کند و بیشتر به چشم‌انداز و برنامه‌هایی که برای گسترش زبان فارسی باید مورد توجه قرار گیرد می‌پردازد.به باور انوشه امروزه در شرایطی هستیم که برخی کشورها به دنبال ایجاد هویت فرهنگی جعلی برای خودشان هستند و برای رسیدن به این هدف شاهد هستیم که امثال مولانا، رودکی، نظامی و حتی دیگر مفاخر ادبی و علمی زبان فارسی و ایران بزرگ فرهنگی را می‌خواهند از آن خود کنند.

او مهم‌ترین وظیفه استادان زبان فارسی در نقاط مختلف جهان را که می‌تواند به گسترش فرهنگ و زبان فارسی
کمک​کند، شناسایی و معرفی دقیق این مفاخر مطرح می‌کند.

احمد تمیم‌داری، دیگر استاد شناخته‌شده کشورمان است که به سراغش می‌رویم. او یکی از مهم‌ترین مشکلاتی که در زمینه رشد زبان فارسی و فعالیت استادان و اعزام آنها وجود دارد همکاری نامناسب سفارتخانه‌های ایران و رایزنی‌های فرهنگی می‌داند و از کمبود امکانات گلایه دارد.تمیم‌داری با اشاره به تفاوت رویکرد کشورهای مختلف به ایران و زبان فارسی می‌گوید: استادانی که به منظور ترویج زبان فارسی به خارج از کشور اعزام می‌شوند باید از کشور مقصد اطلاعات دقیق و کاملی داشته باشند.

او می‌افزاید: در برخی کشورها مانند اروپای شرقی و غربی بیشتر تکیه بر ایران‌شناسی است و آموختن زبان تنها بهانه‌ای برای شناخت فرهنگ ایرانی از سوی شرق‌شناسان است؛ در حالی که مثلا در شبه قاره یا پاکستان کاملا بحث متفاوت است.اما نکته‌ای که شاید در پایان این گزارش بتوان مورد اشاره قرار داد و از سوی هر 3 استاد یعنی آذر، انوشه و تمیم‌داری به طور مشترک مطرح شد، تدوین نظامی مشخص همراه با معرفی منابع و کتاب‌هایی مفید است که باید در کشورهای مختلف متناسب با نیاز موجود تدریس شود.

سینا علی‌محمدی/ گروه فرهنگ و هنر