روحیه نقدپذیری؛ گمشده ‌اهالی فرهنگ و هنر

گلایه و مشکلاتی که همیشه بوده و البته با درایت متولیان امور فرهنگی بخش زیادی از آنها رفع شده است.

اما کافی است سری به سایت‌ها، روزنامه‌ها و اعلام مواضع بزنید تا ببینید که اتفاقا هیچ کدام از آن مشکلات ریز و درشتی که گفته می‌شود، ‌مشکل اصلی فرهنگ و هنر ما نیست. مشکل اصلی، نبودن و نداشتن روحیه نقدپذیری است؛ روحیه‌ای که رد و نشانش را فقط به مقدار کمی می‌توانید در میان مدیران یا هنرمندان جستجو کنید.

دیروز وقتی خبر مخالفت اداره کل میراث فرهنگی اصفهان با اکران فیلم «بحران در میراث نقش جهان» را خواندم، تازه دیدم که ای دل غافل چه درّ کمیاب و گرانقدری شده است این روحیه نقدپذیری و گویا دارد دست‌نیافتنی‌تر از طلا و سکه می‌شود این روزها و عجیب حکایتی است ماجرای این «بحران در میراث نقش جهان». غریب‌تر آن که حضرات و دوستان گرانقدر میراث فرهنگی که آنقدر از آنها خواهش کردیم پاسخ انتقادات رسانه‌ها را بدهند و آنقدر برایشان تیتر زدیم که «حال میراث فرهنگی خوب نیست» و «عدم پاسخگویی در میراث فرهنگی» و... پاسخی نشنیدیم، حالا به یکباره گویی از خواب گرانی بلند شده باشند، چنان قصد دفاع در برابر نقدها را دارند که حتی جلوی اکران یک فیلم را گرفته‌اند.

به هر روی، ممانعت از اکران یک مستند (هر چقدر هم که حتی این فیلم، خصمانه، ناعادلانه و جانبدارانه ساخته شده باشد) از سوی سازمانی عریض و طویل مثل میراث فرهنگی قابل قبول هیچ‌کس نیست و با هیچ منطق و استدلالی توجیه نمی‌شود. دردناک‌تر آن که این فیلم، برگزیده جشنواره‌ای مثل رشد باشد. دست آخر هم این که با این اوصاف دیگر جای هیچ بحثی نمی‌ماند جز طرح یک سوال: آیا بهتر نیست بزرگواران میراثی به جای نگرانی از روشن شدن وضعیت حوزه مسوولیت‌شان، نگران حفظ آثار و میراث فرهنگی این مرز و بوم باشند؟ آیا بهتر نیست به جای صرف انرژی برای جلوگیری از اکران یک فیلم، اگر نقد آن فیلم وارد بود به اصلاح مجموعه میراث فرهنگی در آن بخش بپردازند و اگر نقد اشتباه بود، قضاوت را به مردم واگذار کنند؟