هویت زمین را از بین نبرید

اما بسیار تاثر برانگیز است که گاهی حتی بسادگی و به بهانه وزیدن یک باد شدید در فصلی خشک پیکره چند صد ساله این سبز قامتان در چشم به هم زدنی از بین می‌رود که پیدا کردن مقصر و مسوولی که برای چنین حوادثی پاسخگو باشد، هیچ دردی را دوا نمی‌کند.

محور پنجم از سیاست‌های برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد در زمینه مدیریت اکوسیستم‌ها که با عنوان حفظ جنگل، سرمایه‌گذاری در آینده مشترک ما شناخته می‌شود بر تمرکز روی نقش جنگل در اقتصاد سبز تاکید شده است. بر همین اساس، سازمان ملل امسال را سال بین‌المللی جنگل‌ها نامید تا بهانه‌ای باشد برای ایجاد حرکتی، جنبشی، موجی یا حتی نگاهی تازه‌ برای نجات جنگل‌ها چون با وجود تمام خبرهای بدی که در زمینه تخریب و نابودی جنگل‌ها شنیده شده، اما بعضی کارشناسان محیط زیست معتقدند هنوز فهرست باقی است.

برنامه محیط زیست سازمان ملل در فراخوان سال بین‌المللی جنگل‌ها تلاش کرده است با دعوت از دولت‌ها، سازمان‌های بین‌المللی، تشکل‌های غیردولتی، بخش خصوصی و دیگر گروه‌ها و انجمن‌ها همگی را برای ایجاد مدیریتی پایدار در حراست، پشتیبانی و مدیریت بهره‌برداری از جنگل‌ها گردهم آورد.

حفاظت و توسعه پایدار از تمام انواع جنگل‌ها منافع تمام نشدنی برای نسل حاضر و آیندگان دارد. از این‌رو سال بین‌المللی جنگل‌ها فرصتی است برای ارتقای دانش عمومی با هدف مدیریت پایدار جنگل‌ها جهت ساختن آینده‌ای سبزتر و پایدارتر.

جنگل‌ها که یکی از عظیم‌ترین منابع طبیعی هستند نقش مهمی در توسعه ملی و اقتصاد سبز کشورها و دولت‌ها دارند. جنگل‌ها وسعتی معادل یک‌سوم از کل خشکی‌های سیاره زمین را دربرگرفته‌اند و عملکرد‌های حیاتی ویژه‌ و مهمی را در سراسر جهان به عهده دارند.

از سوی دیگر، وابستگی 6‌‌/‌‌1 میلیون نفر از مردم جهان به این اکوسیستم‌ها ضرورت جلوگیری از روند هشداردهنده جنگل‌زدایی را دو چندان می‌کند. تغذیه رودخانه‌ها و تامین آب حدود 50 درصد از بزرگ‌ترین شهرهای جهان مانند نیویورک، جاکارتا و کاراکاس را جنگل‌ها به عهده دارند و وجود اکوسسیستم‌ جنگلی همزمان می‌تواند ضمن تامین آب شرب از بروز توفان‌ها وسیل‌های عظیمی که منجر به نابودی خانه‌ها و شهرها می‌شود، جلوگیری کند.

جنگل‌ها، مهم‌ترین اکوسیستم‌هایی هستند که از تنوع گونه‌ای بالایی برخوردارند. بیش از نیمی از گونه‌های زمین از جمله گونه‌های جانوری، گیاهی و حتی حشرات دراین بخش از کره زمین زندگی می‌کنند.

با این همه توصیف و آمار و ارقام در زمینه مزایای جنگل‌ها و معایب جنگل‌زدایی در تمام زوایای اجتماعی، اقتصادی و حتی بهداشتی چطور می‌توان باور کرد که جنگل‌زدایی در جهان با سرعتی هشداردهنده و باور نکردنی ادامه دارد. سالانه معادل 13 میلیون هکتار جنگل که برابر با وسعت کشور‌هایی مانند پرتغال یا یونان است، نابود می‌شود.

با این حال هنوز برخی کارشناسان معتقدند برای نجات جنگل‌ها دیر نیست و باید برای قلب توسعه پایدار و اقتصاد سبز جهان کاری کرد.

در دهه‌های اخیر برنامه محیط زیست سازمان ملل حدود 100 پروژه را در سراسر جهان برای نجات جنگل‌ها به اجرا در آورده که شاید یکی ازموفق‌ترین آنها در کشور کنیا بوده است.

ارزیابی یونپ (UNEP)نشان می‌دهد جنگل‌های کنیا با ارزشی بیش از 5/1 میلیارد دلار در سال به اقتصاد کنیا کمک می‌کند.

جنگل‌ها سالانه 14درصد از دی‌اکسیدکربن جهان را جذب می‌کنند و آمار نشان می‌دهد تمام جنگل‌ها یک‌چهارم از کربن کره زمین را جذب می‌کنند.

براساس آمار منتشر شده، سالانه حدود 2 میلیارد تن کربن بر اثر تغییر کاربری جنگل‌ها در جهان منتشر می‌شود و این سهم بیش از سهم بخش حمل و نقل در جهان در انتشار دی‌اکسیدکربن است.

در بسیاری از کشورهای در حال توسعه بیش از 80 درصد انرژی موردنیاز از جنگل‌ها تامین می‌شود و تجارت جهانی در بخش محصولات جانبی جنگل مانند چوب و الوار سالانه حدود 330 میلیارد دلار آمریکاست.

اقتصاد سبز تلاش می‌کند‌ فعالیت‌های تجاری و سودده را با توجه به زیرساخت‌های طبیعی توسعه دهد و همه جوانب را از کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای تا کاهش تولید پسماند، جنگل‌زدایی و حتی نابرابری‌های اجتماعی ‌ مورد توجه قرار دهد تا ضمن ایجاد شرایط لازم برای توسعه، مانع تخریب جنگل‌ها شوند.

با تمام تلاش‌هایی که برای جنگل‌زایی و گسترش فضای سبز صورت می‌گیرد، اما شنیدن اخبار تخریب و نابودی جنگل‌ها بسیار تاثر برانگیز است. هم‌اکنون به گفته کارشناسان، متوسط سن درختانی که در کشور تخریب می‌شوند بین 50 تا 100 سال است، در حالی که به ازای هر هکتار تخریبی که صورت می‌گیرد باید 5 هکتار پوشش جنگلی جدید جایگزین شود و تنها با رعایت چنین استانداردی، روند جنگل‌زایی مثبت خواهد بود. بررسی‌ها نشان می‌دهد افزایش جمعیت مهم‌ترین عامل نابودی جنگل‌هاست. تبدیل جنگل‌ها به زمین‌های کشاورزی، قاچاق چوب و زغال و تمایل به مسطح‌سازی جنگل‌ها برای ایجاد مراتع نیز از جمله عوامل مهم دیگر تخریب جنگل‌هاست.

متاسفانه همواره در زمان بهره‌برداری از جنگل برای قطع درختان از درختان درجه یک شروع می‌کنند و درختان درجه دو و سه باقی‌می‌مانند و بعد از آن دام‌ها به نهال‌های قطع شده و نهال‌های جایگزین شده هجوم می‌آورند که مانع شکل‌گیری و توسعه فضای سبز پایدار می‌شوند و به این ترتیب روند رشد و توسعه جنگل‌ها مختل می‌شود.

براساس آمارهای اعلام شده، در حال حاضر 2/14 میلیون هکتار جنگل در کشور وجود دارد که متاسفانه بعضی گونه‌های جنگلی به‌طور کلی از میان رفته و برخی دیگر از گونه‌های نایاب در معرض خطر قرار دارند.

بعضی جنگل‌ها نیز مانند جنگل‌های ابر و گلستان و جنگل بلوط در غرب به دلیل اجرای طرح‌های توسعه‌ای در معرض تخریب قرار گرفتند و به دنبال آن زیستگاه گونه‌های زیادی به خطر انداخته شد.

به این ترتیب پشتوانه‌های قوی قانونی به منظور جلوگیری از تخریب‌های غیرقانونی و سرمایه‌گذاری جهت ارتقای دانش جوامع محلی وابسته به اکوسیستم‌های جنگلی و اجرای طرح‌های جنگل‌زایی قوی و کارآمد می‌تواند در اولویت برنامه‌های حفاظتی باشد و با توجه به اهمیت مدیریت و توسعه اقتصاد سبز‌ و رویکرد دولت و مسوولان می‌توان به مدیریت پایدار زیست محیطی و توقف تخریب‌ها و تهدید‌ها دست یافت.