در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
ملیس را پدر سینمای علمی ـ تخیلی میدانند. فیلم سفر به ماه نیز از این نظر جزو آغازیترین آثار علمی ـ تخیلی تاریخ سینما به حساب میآید، اما با گسترش سینما و تکنولوژی و تولد رسانهای جدید به نام تلویزیون، این رسانه نیز به این ژانر جذاب توجه نشان داد و از آن براحتی عبور نکرد. سریالها و آثاری که برای تلویزیون ساخته میشدند نیز گاهی به سمت فرمولهای سینمای علمی ـ تخیلی قدم برمیداشتند و از علاقه مخاطبان به این ژانر غافل نشدند. اما به طور خاص از اواخر قرن بیستم و اوایل قرن بیستویکم به بعد، سریالسازان تلویزیونی با توجه به پیشرفتهای فراوان در عرصه تکنولوژی و البته سینمای دیجیتال، بدون صرف هزینههای سرسامآوری که سینمای هالیوود برای ساخت آثار علمی ـ تخیلی میکرد، توانستند براحتی و با اطمینان خاطر بیشتری وارد این عرصه شوند. بیشترین سریالهای تلویزیونی نیز در این ژانر، از قرن 21 به بعد تولید و اکثرشان نیز با استقبال فراوانی روبهرو شدند.
از اینرو در تلویزیون ما نیز سابقه پخش منظم و جدی اینگونه آثار به همین سالهای اخیر برمیگردد که البته بیشترین سهم پخش را نیز شبکه 4 سیما به خود اختصاص داده است. اما مدتی است شبکه 3 سیما به پخش مجدد سریال «عامل ناشناخته» اقدام کرده است. سریالی که هر روز حدود ساعت 10 صبح پخش میشود.
«عامل ناشناخته» محصول کشور کاناداست که طی سالهای 1996 تا 2000 پخش شد. این سریال 88 قسمتی در ژانر علمی ـ تخیلی ساخته شده و البته کارگردانی آن را نیز دن ایکروید به عهده داشته است. نانسی آن ساکوویچ، بارسلی هوپ، کلین فاکس و مت فرور نیز از بازیگران اصلی این سریال به شمار میآیند.
عامل ناشناخته با تکیه بر حوادثی واقعی و علمی ساخته شده است؛ اما نه به این معنا که با اثری رئالیستی و در قواعدی خارج از سینمای علمی ـ تخیلی طرف هستیم. اتفاقا این حوادثی که علمی و کاملا واقعی هستند، جزو پروندههای خاصی به شمار میآیند که هر انسانی با شنیدنش تعجب خواهد کرد. سازمان OSIRسازمانی کانادایی است که با دعوت از دانشمندانی از سراسر جهان به تحقیق درباره این پروندهها پرداخته است تا تجزیه و تحلیل آنها را براساس علوم فیزیکی و متافیزیکی انجام دهد. سریال از پروندههای این سازمان الهام گرفته و یکی از عوامل موفقیت آن به حساب میآید.
در این ژانر مهم اگرچه سر و کار فیلمسازان با خیال و تخیل است، اما تا وقتی نتوانند آنها را به شکلی باورپذیر و قابل درک به مخاطب ارائه کنند قطعا اثرشان با شکست مواجه خواهد شد و تماشاگر نقطه اتصالش را با اثر قطع خواهد کرد. این را در بیشتر آثار مهم علمی ـ تخیلی تاریخ سینما میتوان دید. همه این آثار در کلیت خودشان یک داستان خیالی را مطرح میکنند. اما در جزئیاتشان به رویدادهای علمی و فیزیکی تکیه دارند، چراکه تماشاگر قرار است با دید فیزیکی و غیرماورایی خود آنها را دنبال کند و قطعا به ارائه یکسری وقایع فیزیکی برای تعریف یک کلیت متافیزیکی نیاز است.
سریال از این نظر یک نمونه موفق و خوب به شمار میآید که ارتباط تماشاگرش را با خود قطع نمیکند و بخوبی کلیت سحرانگیز و علمی ـ تخیلیاش را با جزئیات واقعی و قابل لمس پر کرده است. در ضمن از ریتم خوبی نیز برخوردار است و تماشاگر را خسته نمیکند. البته کارگردانی اثر ضعیفتر از متن آن است و قطعا فیلمنامهنویسان سریال سهم بسزایی در موفقیت آن دارند. اما با این حال ریتم درست کار نشان میدهد کارگردانی از حد متوسط پایینتر نیامده و توانسته استانداردهای کیفی اینگونه آثار را رعایت کند.
حسین گودرزی
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
معاون وزیر بهداشت: