تشنج‌ لحظه‌ای در ‌کودکان

نوعی از صرع در میان کودکان مدرسه‌ای نیز شایع است که از نشانه‌های آن تشنج‌های لحظه‌ای به شکل مکث کردن و قطع ارتباط با محیط اطراف برای چند ثانیه است. این مکث‌ها می‌توانند در حین بازی، تماشای تلویزیون یا حتی درکلاس‌های مدرسه اتفاق بیفتد.

دکتر سیدحسین حسن‌پوراونجی، فوق تخصص اعصاب کودکان در گفت‌وگو با جام‌جم می‌گوید: صرع که در بسیاری از موارد علت مشخصی ندارد، ممکن است با اختلال حرکتی یا غیرحرکتی همراه باشد. حملات تشنجی ناشی از آن ممکن است به طور ناخودآگاه و تکرار شونده در تمام بدن اتفاق بیفتد یا با اختلال هوشیاری نیز همراه باشد.

دکتر حسن‌پور با اشاره به این‌که 10 تا 15 درصد بیماران مصروع در سنین 4 تا 15 سالگی مبتلا به صرع کوچک هستند، می‌افزاید: در این شکل از بیماری که بخصوص بین بچه‌های مدرسه‌ای شایع است، صرع به صورت تشنج لحظه‌ای بروز می‌کند. به این شکل که کودک برای چند لحظه، کاری را که دارد انجام می‌دهد، متوقف کرده و ساکت می‌ایستد، در حالی که سستی و بی‌حالی در صورتش دیده می‌شود. به بیان دیگراین نوع صرع شامل از دست دادن شعور برای مدتی کوتاه است، بدون این‌که در بیمار تشنج دیده شود.

وی تاکید می‌کند: این بچه‌ها معمولا در درس املا ضعیف هستند و هنگام نوشتن املا لغات را جا می‌اندازند. این نوع صرع انواع خوش‌خیم و بدخیم دارد، اما با تشخیص به موقع که به سادگی توسط پزشک متخصص، به صورت کلینیکی صورت می‌گیرد، قابل درمان است.

دکتر حسن‌پور با تاکید بر این‌که در بسیاری موارد تشنج یک علامت تشخیصی برای بیماری صرع محسوب می‌شود، می‌افزاید: شایع‌ترین نوع تشنج، تشنج ناشی از تب در کودکان است که بیشترین سن شیوع آن 14 تا 18 ماهگی است. این نوع تشنج‌ها لزوما به معنای ابتلا به صرع نیست و در بسیاری از موارد با کنترل تب از بین می‌روند. تشنج‌های تکرار شونده که به دلیل اختلال در فعالیت مغز یا مشکل در ساختمان مغزی اتفاق بیفتد، می‌تواند نشانه‌ای از صرع باشد.

این متخصص بیماری‌های اعصاب کودکان اضافه می‌کند: در بسیاری موارد علت خاصی برای حملات تشنجی یافت نمی‌شود، اما این مشکل به دنبال یک ضایعه مغزی اتفاق می‌افتد. به گفته وی، صرع‌ بیشتر جنبه ژنتیک دارد و در بسیاری موارد هم تومورهای مغزی، عفونت‌ها (ناشی از ابتلا به بیماری‌هایی مثل مننژیت) و ضربه‌های ناشی از حوادث و تصادفات می‌تواند از عوامل ابتلا به این بیماری باشد.

دکتر حسن‌پور با اشاره به اختلالات مغزی عامل صرع که به دنبال اختلالات قبل، هنگام و بعد از تولد ایجاد می‌شوند، می‌گوید: بروز مشکلاتی در مادر یا جنین که منجر به نرسیدن اکسیژن به مغز نوزاد هنگام تولد بشود، می‌تواند اختلالات مغزی را به وجود آورند که به بروز حملات تشنجی منتهی شوند. حتی گاهی حرکات غیرعادی جنین در ماه‌های آخر بارداری می‌تواند نشانه‌ای از بروز بیماری در جنین باشد. بدیهی است مادران باردار به محض مشاهده نشانه‌هایی چون خونریزی، پاره شدن کیسه آب یا شروع دردهای زایمان باید به مراکز درمانی مراجعه کنند.

وی تاکید می‌کند: نوزادی که متولد می‌شود نیز نه تنها باید گرم نگه داشته شود، بلکه نباید قند خون او به هیچ وجه پایین بیاید. همچنین بسیاری از مشکلات مغزی نوزادان ناشی از کمبود کلسیم و ویتامین B6 است که در ابتدای تولد قابل تشخیص و درمان است.

دکتر حسن‌پور با اشاره به این‌که حملات تشنجی کوتاه مدت روی مغز تاثیر زیادی نمی‌گذارد، اما در طولانی مدت به اختلالات مغزی منتهی به بروز صرع منجر می‌شود؛ می‌گوید: در حملات تشنجی طولانی مدت، هر حمله بیش از 20 دقیقه تا نیم ساعت به طول می‌انجامد. در سنین پایین اختلال در ساختار مغزی، مشکلات متابولیکی ناشی از اختلال در کربوهیدرات‌ها، قندها، چربی و پروتئین‌ها و نیز بیماری‌های ارثی می‌توانند از دلایل اصلی بروز صرع باشند.

وی اضافه می‌کند: همچنین ابتلا به بیماری‌هایی چون مننژیت و ضربه‌ها و خونریزی‌های مغزی نیز می‌تواند افراد را در هر سنی مستعد ابتلا به صرع کند. مشکلات عروقی بخصوص عروق مغزی، تومورها، سکته‌های مغزی و انواع عفونت‌ها در سنین بالا می‌توانند زمینه‌هایی برای حمله‌های تشنجی تکرارشونده تلقی شوند. بدون تردید این دست از مشکلات اگر بموقع درمان شوند به حملات تشنجی منتهی نمی‌شوند.

دکتر حسن‌پور با تاکید بر لزوم افزایش آگاهی والدین در برخورد با کودک مصروع می‌گوید: هنگام بروز حمله، اولین اقدام والدین توجه به این مساله است که چیزی داخل دهان کودک مصروع نباشد. سپس بیمار به پهلو روی زمین خوابانده شود، به شکلی که سر به طرف پایین قرار بگیرد تا ترشحات از دهان او خارج شود. در چنین شرایطی بهتر است از یک وسیله نازک برای باز نگه داشتن دهان بیمار استفاده شود. اقدام بعدی رساندن سریع بیمار به نزدیک‌ترین مرکز درمانی است.

دبیر انجمن بیماری‌های اعصاب کودکان اضافه می‌کند: با کنترل وضعیت تنفس و قلب کودک و گرفتن شرح حال و آگاهی از بیماری‌های زمینه‌ای وی، اقدامات درمانی موثری از سوی مراکز درمانی قابل انجام است.

دکتر حسن‌پور با تاکید بر این‌که بیماری صرع در 80 درصد موارد به درمان طولانی مدت دارویی پاسخ مطلوب می‌دهد، ادامه ‌داد: صرع‌های مقاوم به درمان هم از روش‌های درمانی دیگری چون رعایت برنامه‌های تغذیه‌ای خاص، تحریک عصب مغزی و در نهایت جراحی قابل درمان هستند. البته در صورت آگاهی از کانون صرع در مغز، می‌توان از روش جراحی برای درمان بیماری بهره گرفت.

وی با تاکید بر این‌که در برخی موارد صرع به صورت موضعی و پرش در برخی از اندام‌ها بروز می‌کند، اضافه ‌کرد: امروزه کنترل انواع صرع‌ با استفاده از داروهای موثر،کم ضرر و ارزان میسر است. این داروها معمولا به مدت چند سال بعد از آخرین حمله تشنج ادامه می‌یابد و سپس می‌توان بتدریج ظرف چند ماه آنها را قطع کرد.

به گفته دکتر حسن‌پور، افزایش سطح بهداشت فردی در سطح جامعه، پیگیری بیماری‌های ارثی، پیشگیری از عفونت‌ها و اجرای منظم برنامه‌های واکسیناسیون در کنار آموزش عمومی جامعه از عوامل اصلی در پیشگیری از بیماری صرع محسوب می‌شود.

متخصصان مغز و اعصاب معتقدند که 6 گام اساسی برای پیشگیری از ابتلا به صرع که سازمان جهانی بهداشت بیان کرده است، نشان می‌دهد که مراقبت‌های پیش از تولد، زایمان بی‌خطر، کنترل تب در کودکان، کاهش ضربه مغزی، کنترل بیماری‌های عفونی و انگلی و مشاوره ژنتیک می‌توانند درصد مبتلایان به حملات تشنجی را در جامعه بشدت کاهش دهند.