فیلم جنجالی ایتالیا مهمان سینمای ایران

نانی مورتی با فیلم جدید خود «ما یک پاپ داریم» توانسته طرفداران خود را همچنان راضی نگه دارد. فیلم در فضای هجو سیاست‌های واتیکان و مشکلات شخصی یک کاردینال انتخاب‌شده به عنوان پاپ، سرگردان است اما طنز مورتی جذاب و حضور کمتر وی در فیلم به انسجام اثر کمک کرده است.

ما یک پاپ داریم، فیلمی ‌طنز است که به موضوع ناتوانی انسان در برابر مسوولیتی بزرگ می‌پردازد. این فیلم اولین بار در جشنواره فیلم کن سال ۲۰۱۱ به نمایش درآمد و با استقبال منتقدان روبه‌رو شد البته نمایش این فیلم در جشنواره کن بسیار پرحاشیه بود و تنها حرف‌های جنجالی لارنس فون تریه درباره حمایت از هیتلر توانست از حجم جنجال‌های نمایش فیلم مورتی بکاهد.

مورتی این فیلم را طی 15 هفته در رم و فلورانس مقابل دوربین برد و این فیلم کمدی را با بودجه‌ 12 میلیون دلاری ساخت. ما یک پاپ داریم چندی پیش در قدیمی‌ترین جایزه فیلم ایتالیا جایزه‌ بهترین فیلم، جوایز بهترین فیلمنامه، بهترین تدوین و بهترین فیلمبرداری را نیز به خود اختصاص داد.

در این فیلم میشل پیکولی، بازیگر کهنه‌کاری که در اغلب فیلم‌های لوئیس بونوئل بازی کرده است، نقش پاپ جدید و نانی مورتی نقش روانپزشک را بازی می‌کند. نکته جالب در این فیلم تجویز ورزش والیبال به عنوان یک راه‌حل برای آرامش پیداکردن پاپ جدید است.

مورتی یکی از پیشکسوتان جشنواره کن محسوب می‎شود. او برای ششمین بار است که در این رقابت مهم شرکت کرد که پیش از این نخل طلای کن را در سال 2001 برای «اتاق پسر» و جایزه بهترین کارگردانی را در سال 1994 برای «دفتر خاطرات دوست‎داشتنی» کسب کرده است که هردوی این آثار از تلویزیون ایران پخش شده است.

ما یک پاپ داریم درباره‎ یک کشیش عالی‌رتبه و پیر است که به دنبال یک بیماری و وحشت از مرگ، سراسیمه سراغ یک روانکاو می‎رود تا از او کمک بگیرد. از زمانی که قصه فیلم در خبرگزاری‎ها رسانه‎ای شد، واتیکان واکنش‎های تندی را به فیلم و مورتی نشان داد و فیلم را تحریم کردند، اما بالاخره این کمدی روی پرده رفت و توانست فروش نسبتا خوبی داشته باشد. روزنامه کاتولیک دیلی، فیلم مورتی را یک کار ارتجاعی لقب داد که هیچ حرفی برای گفتن ندارد و فقط وقت و پول تماشاگران خود را تلف می‎کند. در ادامه منتقد این روزنامه قصه فیلم را تحریف مضامین مذهبی کاتولیک‎ها دانست.

 مورتی بالاخره در واکنش‎های مختلف در مورد فیلمش گفت: «هرکس می‌تواند هر چه دوست دارد درباره فیلم‌های من بگوید، به این شرط که برای تماشای آنها راهی سالن‌های نمایش شود.»

نانی مورتی را وودی آلن سینمای اروپا می‌دانند، به این دلیل که او هم مثل وودی آلن، نویسنده، کارگردان و بازیگر فیلمش است. از طرف دیگر مورتی و وودی آلن هر دو در فیلم‌هایشان از طنزی تیز استفاده می‌کنند. مورتی حتی در سینمای روشنفکرانه اروپا نیز فیلمسازی منحصر به فرد به شمار می‌رود. او در فیلم‌هایش می‌کوشد زندگی مدرن غربی‌ها را به چالش بکشد. برای رسیدن به این هدف او بسیاری از چارچوب‌های کلاسیک سینما را زیر پا می‌گذارد و با زبانی آمیخته به طنز به زیر پوست جامعه می‌رود.

مورتی جزو معدود فیلمسازان مؤلف سینمای معاصر ایتالیا به حساب می‌آید. او غیر از این‌که کارگردان، فیلمساز و بازیگر فیلم خودش است، عوامل خیلی کمی ‌در فیلم‌هایش حضور دارند. او حتی در تعجب است که چطور کسی غیر از خودش می‌تواند نقش‌اش را بازی کند.

او درباره تصمیمش برای فیلمسازی هم به بازیگری اشاره کرده بود و از این گفته مشخص است که او از همان ابتدا بازی در فیلم‌هایش را انتخاب کرده بود. «مدرسه را ۲۹ سال پیش تمام کردم و یادم می‌آید که در تعطیلات اکتبر سال ۱۹۷۲ داشتم با دوستم که از من پرسیده بود می‌خواهم چه کاره شوم حرف می‌زدم. با کمی ‌خجالت به او گفتم دوست داشتم سعی کنم چند تا فیلم بسازم و او از من پرسید دوست داشتی بازیگر بودی یا کارگردان و من در حالی که از خجالت صورتم سرخ شده بود به او گفتم دوست داشتم هر دو کار را با هم انجام می‌دادم.»

بیشتر آثار مورتی در خارج از اروپا شناخته‌شده نیستند، اما در ایتالیا او را به‌عنوان سازنده فیلم‌های هزل‌آمیز و نامتعارفی می‌شناسند که معمولاً خودش هم در آنها بازی می‌کند. مورتی در عرصه سیاست هم به ‌عنوان یک چپگرای صریح‌اللهجه شناخته می‌شود. او در سال ۲۰۰۲ یک اعتراض گسترده خیابانی را علیه سیلویو برلوسکونی سازماندهی کرد. در یکی از بخش‌های فیلم «سوسمار» (تمساح) محصول ۲۰۰۶، مورتی برلوسکونی را شدیدا نقد کرده و در فیلم «آپریل»، به وضعیت سیاسی ایتالیا پرداخته‌است.

نانی مورتی حالا 58 ساله است. پدرش استاد دانشگاه و مادرش معلم دبیرستان بود. او از زمان کودکی به 2 چیز علاقه داشت: سینما و واترپلو. در سال ۱۹۷۰ او در دسته اول لیگ واترپلوی ایتالیا بازی کرد. در آن سال‌ها او درگیر مسائل سیاسی هم بود و تفکرات چپ داشت. مورتی در 21 سالگی کلکسیون تمبرش را فروخت و یک دوربین سوپر ۸ خرید و با دوستانش به ساخت فیلم‌های کوتاه پرداخت. مورتی سال ۱۹۹۴ فیلم «خاطرات عزیز» را ساخت که برای او موفقیتی جهانی به ارمغان آورد و به خاطر این فیلم جایزه بهترین کارگردانی جشنواره کن به او تعلق گرفت. 5 سال بعد مورتی فیلم آوریل را ساخت. اما فیلم «اتاق پسر» سال ۲۰۰۱ بزرگ‌ترین موفقیت کارنامه کاری مورتی را برایش به ارمغان آورد. او در این سال نخل طلای جشنواره کن را به دست آورد. مورتی که کارگردان، تهیه‌کننده، فیلمنامه‌نویس و بازیگر فیلم‌های خودش است و اغلب درباره مسائل مختلف اظهار نظر می‌کند از سوی برخی منتقدان، فیلمساز به معنای کلاسیکش خوانده نمی‌شود. چرا که به گفته این دسته از منتقدان «او هر گاه که قصه‌ای برای گفتن داشته باشد فیلم می‌سازد.»