دغدغه‌ام بازی در یک نقش متفاوت است

خیلی هم دیر نبود. از 18 سالگی در شهرستان کار تئاتر انجام می‌دادم. متأسفانه بازیگرانی که در شهرستان هستند، مهجور می‌مانند. آن موقع در ماهشهر از بچه‌های جنوب گروهی به نام کپر تشکیل داده بودیم و چند نمایش هم اجرا کردیم. اما متأسفانه وقفه‌ای چند ساله به دلایل مختلف در کارم ایجاد شد. در مقطعی به خاطر درگیری مسائل زندگی شخصی، از کار فاصله گرفتم، بعد انقلاب شد و من هم مثل همه درگیر شدم. بعد از آن جنگ بود. به خاطر این که در خوزستان زندگی می‌کردم، مساله کار، خود به خود منتفی بود. در هر حال ذهنم را ماجراهای دیگری مشغول کرد. تا این که سال 70 به تهران آمدم و تازه آرامش خیال و فراغت حاصل کردم. بعد تصمیم گرفتم که از اینجا شروع به کار کنم. تلاش کردم که وارد گروه‌های تئاتر شوم اما متأسفانه گروه‌ها دوست ندارند کسی از بیرون را به خودشان راه دهند، تقریبا ناممکن است که آدم از شهرستان بیاید و بتواند وارد این گروه‌ها شود مگر این که خودشان بخواهند. چندین بار به تئاتر شهر و تالار وحدت مراجعه کردم، رزومه دادم و برای کار اعلام آمادگی کردم اما کسی تحویل نگرفت. من هم بشدت به انجام کار اشتیاق داشتم. نمی‌خواستم تسلیم شوم، دلم می‌خواست مبارزه کنم و شرایط سختم را تغییر دهم. به خاطر همین، پیگیر همه جریانات آن روزها شدم تا زمانی که در روزنامه، آگهی کلاس‌های آقای تارخ را دیدم و فکر کردم که این می‌تواند راه درست‌تری باشد که باعث شود با تکیه بر خودم و دانسته‌ها و توانایی‌های خودم وارد این عرصه شوم. با این که از پیش با این دنیا آشنایی داشتم و کارهای مهمی مثل چشم در برابر چشم و کاری از آقای دولت‌آبادی را در کارنامه‌ام داشتم اما این کلاس‌ها برایم خیلی مفید بود، اطلاعاتم را راجع به شرایط کاری‌ام بیشتر کرد، به روز شدم و با دنیای تصویر و کار کردن در مدیوم سینما و تلویزیون آشنا شدم. سال اول کلاس‌های تئوری خیلی متعدد و مفیدی را گذراندم. آقای تارخ در پایان دو ترم، بازیگر نمونه و منتخب‌شان را انتخاب می‌کردند، از آقایان حبیب رضایی و از خانم‌ها من، به عنوان بازیگران منتخب کارگاه برگزیده شدیم. اما احساس می‌کردم هنوز هم نیاز دارم که چیزهای جدیدی بیاموزم. بنابراین دوباره سال بعدش در همین کلاس‌ها شرکت کردم.

من واقعا عاشق این کار بودم. دست‌اندرکاران این عرصه می‌دانند که این کار ساده و آسان نیست. اگر عاشق این کار نباشی، نمی‌توانی مصائب و مسائلی را که در حواشی این کار هست، تحمل کنی. هرگز به خاطر ستاره شدن واردعرصه بازیگری نشدم، من بازیگر بودم و می‌خواستم جایگاه خودم را در آن اندازه‌ای که هستم، اثبات کنم. تلاشم را کردم، کم‌کم جلو آمدم و سعی کردم هم کارنامه خوبی داشته باشم و هم بازی قابل قبولی. بدون ذره‌ای خودخواهی می‌گویم که اگر کارم درست دیده نشده، من مقصر نیستم. اشکال از حواشی بسیار تکان‌دهنده سینما، تلویزیون و تئاتر است.

این دغدغه هر بازیگری است که زوایای مختلفی از توانایی‌هایش را به نمایش بگذارد. دغدغه من دقیقا همین است. برخلاف آنچه شما می‌گویید خیلی‌ها معتقدند که نقش‌های تکراری زیاد دارم. هیچ ابایی از این ندارم که بگویم زمان‌هایی هم بوده که نقش‌هایم شبیه به هم بوده‌اند. اما دغدغه من بازی در یک نقش متفاوت است. اگر اتفاق نیفتاده یا کم اتفاق افتاده، دلیلش فقر فیلمنامه‌نویسی در سینما و تلویزیون است. باورها، تفکر و نگاهی که در مورد آدمی که در سن و سال من است وجود دارد، بسیار محدود است. این آدم‌ها را فقط به شکل یک مادر یا مادربزرگ می‌بینند. هرگز به این ذهنیت نمی‌رسند که این زن می‌تواند یک وکیل یا یک معلم باشد. هزاران نقش هست که می‌شود در این سن و سال بازی شود. اما فیلمنامه‌های ما با محوریت نقش‌های جوان‌تر نوشته می‌شوند که به خودی خود نکته منفی محسوب نمی‌شود اما فکر می‌کنم دلیل این موضوع این است که تصور می‌کنند مثلا اگر نقش یک پزشک را به آدمی که سن و سال بیشتری دارد بدهند، از نظر تماشاگر قابل قبول نیست. هرگز هیچ‌کس این ریسک را نمی‌کند تا نتیجه‌اش را ببیند.

در طول سال 15 ـ 10 فیلمنامه به دستم می‌رسد اما من آنچه را به نظرم بهتر می‌آید، انتخاب می‌کنم. اگر کار نکنم که به هر حال از یاد می‌روم. چون سینما و تلویزیون این امکان را نمی‌دهد که کار نکنی تا نقش مورد علاقه‌ات را پیدا کنی. دغدغه کار کردن در من وجود دارد البته نه به هر قیمتی. اما متأسفانه آن اتفاقی که خودم دلم می‌خواست در زمینه حرفه‌ای برایم رخ دهد، هنوز پیش نیامده است.

اولین چیزی که برایم ارجحیت دارد خود فیلمنامه و قصه است. بعد از آن، کارگردان برایم خیلی مهم است. اخیرا، هم تولید برایم خیلی اهمیت پیدا کرده است.

این که تهیه‌کننده کار کیست و چه کسانی در ارتباط بخش‌های تولیدی با من در ارتباط هستند. چون در سال‌های اخیر، عذاب زیادی از این ماجرا کشیدم.

اگر نقش چنین طلب کند، این وجه در چهره‌ام دیده می‌شود. کارهایی مثل فرش باد داشته‌ام که چهره شاد و شنگولی هم در آنها داشته‌ام. اما معمولا نقش‌هایی که داشته‌ام، آدم‌هایی هستند که باری از رنج و اندوه را در زندگی‌شان حمل می‌کنند و وقتی این نقش را بازی می‌کنم، نمی‌توانم به‌رغم خصوصیات آن، چهره شادی داشته باشم. در واقع این مقتضیات نقش است و در چارچوب تعریف آن قرار دارد. چهره خودم و خصوصیات اخلاقی خودم به این شکل نیست.

من در واقع کرد هستم. زاده سنندج و بزرگ‌شده آبادان هستم. اما خودم لهجه خاصی ندارم. چون برای یک بازیگر خیلی مهم است که بتواند زبان عمومی و مرسوم را بدرستی تلفظ کند، خوشحالم که لهجه خاصی ندارم. اما کارهایی داشته‌ام که در آنها کردی یا جنوبی یا لری صحبت کرده‌ام. سعی کرده‌ام بر آن لهجه احاطه داشته باشم و آن را درست ادا کنم. یکی از دلایل این که لهجه ندارم هم شاید این است که مادرم بشدت لهجه داشتند و تمام تلاش‌شان را به کار بستند که ما اول فارسی را درست صحبت کنیم و بعد زبان مادری‌مان را. به همین خاطر است که کردی را هم براحتی صحبت می‌کنم اما فارسی را هم بدون لهجه بیان می‌کنم.

راستش خیلی یادم نمی‌آید چون ماجرای 2 سال پیش است. یادم هست که فیلمنامه را فرستادند، خواندم و رفتم کار را انجام دادم اما ریز ماجراها خیلی در خاطرم نیست.

نه، این اولین کاری بود که با هم انجام دادیم امــا بعدش با ایشان یک تله‌فیلم کار کردم.

نقش مادرانی که در ارتباط با فرزندان ناخلف هستند، خیلی تکرار شده، من فقط سعی می‌کنم در شیوه بازی‌ام تغییراتی بدهم تا بتوانم تماشاگر را پای تلویزیون بنشانم. نمی‌دانم موفق بوده‌ام یا نه اما تلاشم فقط همین است. همان‌طور که گفتم، این اشکالی است که در فیلمنامه‌نویسی ما وجود دارد. خیلی وقت‌ها خودم هم حس می‌کنم نقشی که دارم، شبیه به کارهای قبلی‌ام است اما ناگزیرم بالاخره کاری انجام دهم.

دقیقا همین‌طور است. البته نمی‌دانم خودشان این‌جور شخصیت‌پردازی را می‌خواهند یا این که اگر از این محدوده خارج شوند، اتفاق دیگری می‌افتد. ولی به هر حال این معضلی است که من به شخصه خیلی با آن دست به گریبان هستم و باعث شده نتوانم توانایی‌های خودم را به نمایش بگذارم.

به هر حال یک بازیگر قابلیت‌های مختلفی دارد. این که همیشه در محدوده مادر یا مادربزرگ بودن غلت بزنم، باعث می‌شود آنچه در وجودم ذخیره شده بدون استفاده بماند. مثلا بازی در نقش یک وکیل یا پزشک، یا حتی قاچاقچی، قطعا با نقش یک مادر که فراز و فرود آنچنانی نخواهد داشت، متفاوت است.

متأسفانه هنوز موفق نشدم این سریال را ببینم چون مشغول کار بودم. باید کار را ببینم تا بفهمم چه اتفاقی افتاده.

نه قطعا استعداد و توانایی فیلمنامه‌نویسی را ندارم. اما قصه کوتاه می‌نویسم، شعر می‌گویم و امیدوارم روزی بتوانم کارهایم را ارائه کنم.

می‌خواستم به این اشاره کنم که در این سال‌ها نقش‌هایی را که بازی کرده‌ام، بشدت دوست داشتم. اگرچه گاهی بسیار کوچک بوده اما هرگز این مساله برایم اهمیتی نداشته است. چون برایم مهم است که نقش در ذهن تماشاگر ماندگار شود. به کارنامه‌ام افتخار می‌کنم، با بهترین کارگردان‌های این سینما و تلویزیون کار کرده‌ام. اگر نقشی را دوست نداشته باشم، اصلا امکان ندارد کار کنم. نقشم در مختارنامه را فوق‌العاده دوست داشتم و اصولا برای آقای میـــرباقــری به خاطر دیالوگ‌نویسی عالی‌شان احترام خاصی قائل هستم. این دقت و مهارت در دیالوگ‌نویسی در سینما و تلویزیون ما، خیلی کم اتفاق می‌افتد. دوران سرکشی را هم خیلی دوست داشتم، نقشم در آن سریال را منفی نمی‌دیدم اما تمام تلاشم را انجام دادم تا آنچه را که فیلمنامه می‌خواهد، درست ارائه کنم و این نقشم هم برایم بسیار دوست‌داشتنی و به یادماندنی است.