در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
گزارشی از پشتصحنه برنامه صبحگاهی رادیو فرهنگ
«یک صبح تازه» را با شوخیآغاز کنیم
مطلع شدیم، منوچهر والیزاده، از گویندگان و پیشکسوتان رادیو و دوبله، در برنامه صبحگاهی «یک صبح تازه» که با محوریت طنز تهیه و تولید میشود، حضور دارد و بخش یک سخن دوست را اجرا میکند. بخشهای طنز به عنوان یکی از قابلیتهای جذاب رادیویی همواره مورد توجه برنامهسازان رادیو بوده است، زیرا نقش قابل توجهی در نشاط و پویایی مردم دارد.
گزارشی که در پی میآید، حاصل یک روز همراهی با عوامل این برنامه صبحگاهی است.
برنامه با این جمله کنایهای شروع میشود: «این برنامهای است که شما را به فکر کردن وا نمیدارد». وقتی امرجی (تهیهکننده) موسیقی تیتراژ را پخش میکند، صادق عبداللهی آرام و خونسرد میگوید: «آغاز سخن بهنام حق. بسمالله. سلام صبح شما بهخیر». سپس با تاکید بیشتر ادامه میدهد: «صبح دوشنبه شما بهخیر. امیدوارم خوب و خوش و سلامت باشید. امروز هم در خدمت شما خواهیم بود تا ساعت 11 صبح با این دوستان». وقتی عبداللهی نام یکایک عوامل برنامه را میخواند، از 2 شماره تلفن و سامانه پیامک 30000558 به عنوان راههای ارتباط با برنامه صحبت میکند. او در تشریح و تفصیل موضوع «یک صبح تازه» میگوید: «امروز میخواهیم در مورد عیبهای خودمان صحبت کنیم؛ عیبهایی که بعضی مواقع حسن به شمار میآیند اما در زندگی ما یواش یواش تبدیل به عیب میشن. میخواهم بگویم هر عیبی دارید با زبان خوش به ما بگویید. عیب داشتن که عیب نیست. نگفتنش عیبه! بیایین امروز اعتراف کنیم که چه مشکلاتی با خودمان داریم. چه عیبهایی داریم که میدونیم داریم اما برطرفش نمیکنیم.»
وقتی امرجی موسیقی شاد پخش میکند، عبداللهی صمیمانهتر از لحظه قبل ادامه میدهد: «بالاخره عیب شما چیه؟! ماکه خودمان کلی عیب داریم. بعضیها چرت میزنن. بعضیها زیادی بیدارن. بعضیها غرمیزنن!» با اشاره دست عبداللهی، امرجی موسیقی دیگری پخش میکند و این حکایت از هماهنگ بودن تهیهکننده با گوینده برنامه است، زیرا میدانند که در لحظه در مورد چه چیزی و با چه چاشنیای صحبت کنند. وقتی امرجی ترانه زندهیاد غلامحسین بنان را به نام خوشهچین پخش میکند، عبداللهی میگوید: «در ساعت 8 و 42 دقیقه و 40 ثانیه شنونده خبرهای فرهنگی باشیم با اجرای غزل نهانی».
دور از کلیشه و اجرا در فضایی صمیمی
فرصت را غنیمت میشمارم و از صادق عبداللهی، سردبیر و مجری «یک صبح تازه» میخواهم در خصوص بخشهای مختلف برنامه برایم صحبت کند. او میگوید: «خبرهای فرهنگی هنری را غزل نهانی اجرا میکند و جا دارد از زحمات گندم اصفهانی که کارهای تحقیقاتی برنامه را انجام میدهد، تشکر کنم. همچنین قسمت «طرقه» با هدف بررسی موسیقیهای محلی و سنتی و «ضربالمثلها» در بخشهای کوتاه 10 دقیقهای لابهلای برنامه پخش میشود که احساس میکنم این بخشها سنگینتر از وضعیت عمومی برنامه است و سرعت یک برنامه تفریحی را کم میکند.»
وقتی از عبداللهی درباره انتخاب موضوعات میپرسم، میگوید: «برای انتخاب موضوعات ساعتها فکر میکنم اما فیالبداهه آن را بیان میکنم. در کل این برنامه ـ که 2 ساعت و نیم طول میکشد ـ یک کاغذ بیشتر ندارم که سر تیتر خبرهایی را که میخواهم درباره آن صحبت کنم، مینویسم. اصل برنامه، حرف زدن بر اساس خبرهای روز است؛ خبرهایی که میشود با آن شوخی کرد. در حال حاضر، بالاترین نقطه طنز برنامه، پیامکهای مردم است که به برنامه ارسال میشود. احساس میکنم یکی از رموز موفقیت برنامه، نوع اجرای آن است زیرا از روی نوشتهای خاص، متن نمیخوانم بلکه برای شنوندهها در فضای صمیمی صحبت میکنم و طوری مطالب را بیان میکنم که برای مخاطب با هر گویشی قابل فهم باشد.»
عبداللهی ضمن اشاره به انسجام و یکدستی برنامه تصریح میکند: «برای ایجاد فضای شاد با عوامل برنامه نیز شوخی میشود. همچنین برای جلوگیری از فضای یکنواخت، فاصلهها را رعایت میکنیم و هر 15دقیقه یکبار مطالب متنوع به صورت طنز بیان میشود.»
او خاطرنشان میکند: «خبرهای روز و طنزهایی که اطرافمان هست، در یک صبح تازه مطرح میشود، گاهی نیز جدیتر میشویم و مسائل بسیار جدی را بررسی میکنیم اما در حقیقت این برنامه مجموعه طنز خبری است که تنها بخش جدی آن، شعرخوانی و معرفی کتاب است.»
از عبداللهی درباره همزمانی کار اجرا و سردبیری میپرسم، میگوید: «این که یک نفر سردبیر باشد و همزمان اجرا ی کار را بر عهده داشته باشد، کار را سادهتر میکند. به این ترتیب، قرار نیست اطلاعات بین چند نفر رد و بدل شود و مشکلات را کمتر کرد، نیاز به چک کردن نیست وضمن مشورت با تهیه کننده تصمیم میگیریم که چه چیزی را پخش کنیم.»
وقتی از عبداللهی میپرسم آیا برنامهسازان رادیو توانستهاند به معنای طنز فاخر نزدیک شوند، میگوید: «قبل از اینکه به طرف طنز فاخر برویم، باید بدانیم تعریف طنز چیست. طنز، طرح مسائل تلخ به زبان شیرین است. با توجه به مسائل و مصالحی که در رادیو و تلویزیون وجود دارد، ناخودآگاه برنامهسازان این رسانهها به سمت طنز فاخر میروند. البته نمیتوان از این نکته گذشت که آنچه مد نظر مسوولان تلویزیون و رادیوست، طنز سنگینتری طلب میکند و کمتر مورد استقبال شنوندگان قرار میگیرد، چون شنوندگان رادیو بیشتر به دنبال ریتمهای تند و برنامههای انتقادی هستند.»
خودمانی بودن در یک صبح تازه
از مژگان افروزی که اجرای بخش اشعار را به عهده دارد، درباره نوع لحن و بیان شعرهایی که در برنامه میخواند، میپرسم. میگوید: «شعر کلام حسی است و نمیتوان تفکیک کرد که در بخشهای مختلف روز، آن را به چه صورت اجرا کرد.»
این گوینده جوان درباره انتخاب شعرها میگوید: «معمولا شعرها را با نظر آقای عبداللهی انتخاب میکنم. در انتخاب شعرها محدودیتی وجود ندارد. بیش از اینکه فکر کنم شعر چه شاعری را بخوانم، شعری را انتخاب میکنم که محتوای دل انگیزی داشته باشد. ما در سرزمینی زندگی میکنیم که مردم پیوند خوبی با ادبیات برقرار کردهاند. ضمن اینکه مخاطب ما صاحب درک است و درباره ما قضاوت خواهد کرد.»
افروزی که کار خود را در رادیو با نویسندگی شروع کرده و در شبکههای رادیویی جوان، آشنا، گفتوگو و فرهنگ صاحب تجربه است، میگوید: «قبل از اینکه بخش «یک لحظه با شعر» را اجرا کنم، از میان 700 شعر بررسی شده، تنها 30 شعر را برای خواندن انتخاب کردم.»
او که بخش «معرفی کتاب» را نیز به عهده دارد، ادامه میدهد: «اگر در اجرای این بخش تپق بزنم دور از ذهن نیست اما در بخش شعر نمیتوانم تپق بزنم. چون شعر احساس شنوندگان را تحریک میکند و خواندن اشتباه آن برای مخاطب آزاردهنده است. تمام زیبایی شعر به خواندن زیبا و پیوسته آن است.»
گوینده بخش هنری برنامه ادامه میدهد: «حسن آیتم تولیدی این است که استرس و ترس از تپق زدن کم میشود. همچنین تهیهکننده برای انتخاب موسیقی و گوینده برای لحن خواندن زمان بیشتری دارند و ما بهتر میتوانیم برنامهریزی کنیم.»
افروزی حسن برنامه «یک صبح تازه» را در خودمانی بودنش میداند و میگوید: «من که در گذشته شنونده این برنامه بودم اصلا احساس نمیکردم استودیویی وجود دارد و کسی پشت میکروفن صحبت میکند. چارچوب نداشتن «یک صبح تازه» آن را جذاب میکند. لزومی ندارد مخاطب چارچوب کاری برنامه را بداند و این مهمترین تفاوتی است که با دیگر برنامههای روزانه احساس میشود. برنامههای طنز بسیاری در رادیو ساخته میشود اما کمتر برنامهای این حس خودمانی بودن را دارد و همه اینها به لحن و اجرای خوب آقای صادق عبداللهی برمیگردد.»
وقتی از افروزی میپرسم بیشتر چه کتابهایی را معرفی میکنید، میگوید: «ابتدا آثار شاعرانی که شناختهتر بودند، معرفی میکردیم ولی در ادامه تصمیم داریم کارهای شاعران جوان و شاعران فارسی زبان کشورهای همسایه را معرفی کنیم و فکر میکنم برای شنوندهها جالب باشد. شعرهای شاعران فارسی زبان کشورهای همسایه واقعا زیباست و حیف است که شنیده نشود.»
افروزی یکی از ویژگیهای اخلاقی عبداللهی را حوصله کارکردن با جوانها میداند و میگوید: «ایشان برای عوامل جوان برنامه بیشتر وقت میگذارند و حوصله به خرج میدهند تا جایی که معتقدم کار کردن با ایشان لذت بخش است.»
هنر گوینده در حفظ شنونده
وقتی والی زاده آمادگی خودرا برای اجرا اعلام میکند، امرجی (تهیه کننده) موسیقی زیبایی را که تداعیکننده پیوند قدیمیها با نسل جوان است، پخش میکند. امرجی میگوید: «برای بخش «سخن دوست» موسیقی تلفیقی را با در نظر گرفتن: ارتباط بین گذشتهها و جوانهای امروزی آماده کردهام. چون معتقدم قدیمیها بیشتر موسیقی سنتی را میپسندند و جوانها به موسیقی پاپ گرایش دارند». بعد از اینکه منوچهر والیزاده بخش «سخن دوست» را اجرا میکند، از او درباره اجرای این بخش میپرسم. مثل همیشه با تبسمی که نشاندهنده رضایت او از کار است، میگوید: «متنهای این قسمت را آقای عبداللهی نوشتهاندو از من دعوت کردند در «یک صبح تازه» حضور پیدا کنم و چون از نزدیک ایشان را میشناختم و کارهایشان را قبول دارم و سبک نوشتههای ایشان را میپسندم، با کمال میل پذیرفتم. در این برنامه آنچه در توانم هست را با حس خوبی بیان میکنم.»
والیزاده تاکید میکند: «بازیگر رادیو در درجه اول باید صدا و بیان خوبی داشته باشد. کار در رادیو مشکل است چون تصویر وجود ندارد و گوینده باید با حس و تمرین مضاعف، خود را به کاراکتر نزدیکتر کند تا بتواند آن شخصیت را از طریق صدا به شنونده معرفی کند. هنرپیشه اگر یک سطر یا 10 سطر حرف برای گفتن داشته باشد، باید به نحو احسن آن را اجرا کند، اعم از این که نقش مثبت بازی کند یا منفی. مهم این است که نقش کاراکتر را خوب اجرا کند و شنونده را پای رادیو نگه دارد.»
لذت کار و داشتن روحیه مناسب
از مرتضی امرجی تهیهکننده «یک صبح تازه» از هماهنگ بودنش با آقای عبداللهی میپرسم. میگوید: «در شیفت پیام همکارهستیم و برنامه نسبتا موفقی را تهیه و تولید میکنیم. به همین دلیل تصمیم گرفتیم در این برنامه هم نهایت همدلی و هماهنگی را در عرصه یک برنامه تفریحی و شاد به منصه ظهور برسانیم.»
او که همکاری خود را با رادیو از سال 81 آغاز کرده است، با اشاره به آرم استیشنهایی که در فواصل برنامه پخش میشود، میگوید: «چون در برنامه بخشهایی تولیدی وجود دارد، به خاطر اینکه رشته کلام پاره نشود و شنوندهها بدانند که برنامه ادامه دارد، ما آرم استیشن را در فواصل برنامه پخش میکنیم.»
وقتی از امرجی درباره انتخاب موسیقی برنامه میپرسم، میگوید: «هر چند مبنای کار پخش موسیقی اصیل، سنتی و ایرانی است اما سعی میکنیم برای تنوع از کارهای فاخر پاپ همچون ترانه استاد نوری و آثار غربی مثل آهنگسازی ریچارد کلایدرمن هم استفاده کنیم. همچنین بنا به موضوعات برنامه از موسیقیهای مرتبط با آن استفاده میشود.»
از این تهیهکننده برنامه صبحگاهی رادیو فرهنگ درباره مخاطبان برنامه میپرسم. میگوید: «یک صبح تازه، مخاطبان خودش را پیدا کرده چون در یک برنامه شاید بیش از صدپیام کوتاه دریافت میکنیم و تلفنهای مردمی زیادی داریم. این برنامه از برنامههای پر شنونده رادیو فرهنگ است.»
امرجی ضمن اشاره به ویژگیهای یک تهیهکننده خوب میگوید: «تهیهکننده باید عاشق کارش باشد. علاوه بر اینکه دیدگاه حرفهای دارد، باید از ساخت برنامهاش لذت ببرد. با اعضا و عوامل برنامه هماهنگ باشد و اگر روزی روحیه خوب و مناسبی ندارد، آن را به برنامه انتقال ندهد چون شنونده باید نشاط و شادی را از رسانه دریافت کند.»
زهره زمانی
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
