در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
گفت وگو با غلامحسین نوذری وزیر اسبق نفت
سرمایهگذاری در صنعت نفت
سرمایهگذاری در صنعت نفت یکی از پایدارترین انواع سرمایه است که بازگشتی سریع در چرخه اقتصادی دارد.
در حال حاضر طرحهای توسعهای زیادی در صنعت نفت تعریف شده که برخی از آنها در حال اجراست و برخی دیگر در انتظار تامین منابع مالی قرار دارد. افزایش تولید نفتخام کشور در گرو اجرای بسیاری از این طرحهاست.
بسیاری از میادین و مخازن نفتی کشور نیز در نیمه دوم عمر خود هستند و توان تولیدی بالایی ندارند. برای افزایش تولید از این نوع مخازن نیاز به منابع مالی زیاد و استفاده از روشهایی همچون تزریق گاز است.
در حال حاضر تولید نفتخام در کشور با فراز و نشیبهایی روبهروست، بویژه در سالهای اخیر با کاهش مواجه بوده که وزیر اسبق نفت معتقد است بخشی از این مساله به منابع مالی و بخشی دیگر به مدیریت صنعت نفت بازمیگردد.
وی میگوید، با اجرای طرحهای توسعهای در نفت توان تولید نفت طی برنامه پنجم توسعه به پنج میلیون بشکه در روز میرسد.
آنچه در پی میآید حاصل گفتوگوی «جامجم» با غلامحسین نوذری، وزیر اسبق نفت است.
ارزیابی شما از وضعیت تولید نفتخام چیست؟
براساس برنامه توسعه پنج ساله قرار است به ظرفیت تولید حدود 5 میلیون بشکه در روز دست پیداکنیم؛ یعنی از سه میلیون و 900 هزار بشکه فعلی به پنج میلیون بشکه برسیم بنابراین هرکدام از شرکتهای تولیدی باید سهمی از این افزایش را به عهده بگیرند.
قطعا برای رسیدن به چنین هدفی باید منابع عظیمی سرمایهگذاری شود، ولی در حال حاضر محدودیتهای مالی در این زمینه وجود دارد.
باید در نظر گرفت که ظرفیت و توان تولید همیشه بیش از تولید باشد و مشکلاتی مانند تعمیرات اساسی و قطع برق در کارخانهها وجود دارد که این عدد افزایش باید پنج تا هشت درصد بیشتر باشد.
یعنی براساس برنامه پنج ساله باید ظرفیت تولید به پنج میلیون و 200 هزار بشکه و تولید نفت به چهار میلیون و 920 هزار بشکه برسد.
این عدد علاوه بر جبران افت تولید است. به نظر میآید که شرکت نفت مناطق نفتخیز جنوب، فلات قاره و بویژه شرکت نفت اروندان به دلیل وجود میادین جدید و قابل توسعه ماموریت سنگینتری را بر عهده دارند.
در برنامه پنج ساله تولید ازمیادین جدید حوزه جغرافیایی اروندان از اولویت خاصی برخوردارند. تولید از میادین خاصی مانند آزادگان، جفیر ، دارخوین، یادآوران و یاران و...سهم عمده ای در تولید نفت در آینده خواهد داشت.
به نظر میآید در مناطق نفتخیز جنوب به دلیل اینکه میادین بزرگ در نیمه عمر خود قرار گرفتهاند حفظ تولید و تولید ثانویه از اولویت برخوردار باشد، البته میادینی با اندازه متوسط و کوچک وجود دارد که توسعه آنها باید تسریع شود.
آیا تولید نفتخام از میادین فعلی قابل افزایش نیست؟
یکی از برنامههای تولید چاههای فعلی تولید ثانویه است. تعمیر چاهها، نصب پمپهای درونچاهی و از همه مهمتر تزریق گاز است. اگر بتوانیم گاز مورد نیاز تزریق را در تمام طول سال تامین کنیم مناطق نفتخیز کماکان به عنوان قطب اصلی و عمده تولید سهم مهمی را در افزایش تولید خواهد داشت.
آیا تحریم بر موضوع خرید برخی کالاهای استراتژیک مورد نیاز نفت تاثیری داشته است؟
تحریم، تنگناها و محدودیتهایی برای خرید بعضی از کالاها به وجود آورده است، اما راههای مقابله با آن هم تجربه و چارهاندیشی شده است.
تاثیر تحریمها بر هزینه تولید چگونه بوده است؟
متوسط هزینههای تولید در خشکی حدود دو دلار و در دریا قریب به چهار دلار است.
باتوجه به ساختار زمینشناسی و شرایط تولید، نوع مخازن، بزرگی میادین و فرازآوری نفت که در اکثر میادین به طور طبیعی انجام میشود هزینه آن قابل مقایسه با بعضی کشورها نیست. اگرچه باید برای آینده نهچندان دور درخصوص تولید نفت از میادین بزرگ که سهم بیشتری در تولید نفت دارند، با استفاده از دانش و تکنولوژیهای نو فکری اساسی اندیشیده شود.
با توجه به هزینه استفاده از تجهیزاتی مانند پمپهای درونچاهی، آیا تولید از میادین صرفه اقتصادی دارد؟
بله، با توجه به هزینه و شرایط تولید در ایران و در نظر گرفتن قیمت جهانی نفت، قطعا تولید از این میادین دارای توجیه اقتصادی بالاست.
برای 10 سال آینده با توجه به وضعیت فعلی مخازن چه اقداماتی را میتوان برای احیای آنها انجام داد؟
تا زمانی که مخزن انرژی دارد و به اندازه کافی فشار در آن وجود دارد که نفت را به بالای چاه برساند، نیازی به استفاده از برخی تجهیزات مانند پمپهای درونچاهی نیست. اما اگر فشار مخزن کاهش یابد که امکان فرازآوری نفت از آن وجود نداشته باشد، نیاز به اقدامات جدیدی خواهد بود.
با توجه به هزینه بالای تامین برخی از این تجهیزات چرا در داخل ساخته نمیشوند؟
تکنولوژی پمپها ساده و در اغلب کشورها قابل حصول است. در عین حال گرچه ما تولید داخلی در این زمینه نداریم، بسیاری از کشورهایی که آن را میسازند، تمایل دارند در اختیار ما بگذارند. بخش خصوصی کارهایی را در این زمینه شروع کرده است. به اعتقاد من تحریم فرصتی را برای ساخت کالاها در داخل فراهم کرد بطوریکه هم اکنون بسیاری از تجهیزات صنعت نفت توسط سازندگان داخلی ساخته و تامین میشود. پمپهای درونچاهی نیز میتواند یکی از کالاهایی باشد که توجه سازندگان داخلی را به خود جلب و برای ساخت آن سرمایهگذاری نماید.
ظاهرا برنامههای تزریق گاز موفق نبوده است، دلیل آن چیست؟
تزریق گاز به میادین نفتی برای بالابردن توان تولید میادین براساس طرح توسعه و مطالعات جامع میدان صورت میگیرد. آخرین اطلاعاتی که من دارم هماکنون حدود 220 میلیون مترمکعب در روز با ید گاز تزریق کنیم (در برنامه پنجم) اما الان حدود 100 میلیون مترمکعب در روز تزریق میشود، نقطه قوت تزریق آتی در پارس جنوبی نهفته است که با توجه به راهاندازی فازهای پارس جنوبی وضع از نظر تزریق گاز بهتر خواهد شد، در مجموع هماکنون شرایط تزریق 160ـ150 میلیون مترمکعب گاز وجود دارد.
دلایل کاهش تولید نفتخام در دو سال اخیر چیست؟ اعداد و ارقام متفاوتی در این رابطه ارائه میشود.
نوذری: مجموع تولید کنونی کمی بیشتر از سه میلیون و 900 هزار بشکه است که دولت نهم با تولید چهار میلیون و 230 هزار بشکه رکورد زد که ایران بعد از شوک نفتی 2008 با توجه به تصمیم اوپک، کاهش تکلیفی را اجرا کرد
مجموع تولید کنونی کمی بیشتر از سه میلیون و 900 هزار بشکه است که در دولت نهم این تولید با چهار میلیون و 230 هزار بشکه رکورد زد. البته در شرایطی که قیمت نفت بعداز شوک نفتی سال 2008 میلادی (بشکهای 140 دلار) سقوط کرد برای جلوگیری از کاهش قیمت و تثبیت بازار وزرای اوپک در دو جلسه متوالی تصمیم به کاهش چهار میلیون و 500 هزار بشکه نفت از سقف تولید اوپک گرفتند که در ایران نیز برای همراهی با این تصمیم بخشی از توان تولید رابه عنوان کاهش تکلیفی اوپک اجرا و در سال 86 متوسط تولید به چهار میلیون و 104هزار بشکه رسید.
به طور میانگین تولید نفت ما در سال 84، 40 میلیون و 21 هزار بشکه، در سال 85، چهار میلیون و 57 هزار بشکه، در 86، چهار میلیون و 104 هزار بشکه، سال 87، چهار میلیون و 16 هزار بشکه، سال 88، سه میلیون و 927 هزار بشکه، سال 89، سه میلیون و 942 هزار بشکه و در شش ماه اول سال جاری سه میلیون و 920 هزار بشکه روزانه بوده است.
وضعیت تولید در سالهای قبل از 84 چگونه بوده است؟
در سال 83، طبق آمارهای موجود، سه میلیون و 997 هزار بشکه، سال 82، سه میلیون و 983 هزار بشکه، سال 81، سه میلیون و 637 هزار بشکه و در سال 80 نیز سه میلیون و 706 هزار بشکه نفتخام تولید میشد.
با این حساب وضعیت فعلی تولید مناسب نیست؛ دلیل آن چیست؟
بخشی از این مساله به منابع مالی و مدیریت داخلی برمیگردد. به نظر میرسد باتصمیمات و اقداماتی که آقای قاسمی انجام دادند ابتدا باید از روند کاهشی تولید نفت جلوگیری شود و بعد بتوان به اهداف تولید نفت دست یافت.قرار بود طرحهایی که تولید را به پنج میلیون بشکه در روز برساند اجرا شود، که به دلایل متعدد اهداف محقق نشد. طرحهای توسعه میادین نفتی آزادگان، جفیر، یادآوران، رسالت، رشادت و آذر از جمله طرحهایی بودند که اجرا نشدند.
مهمترین دلیل عدم توسعه میادین چه بود؟
بخشی از این موضوع به پیمانکاران خارجی برمیگردد که در اجرایی کردن قراردادها و تعهدات خود تعلل ورزیدند. در این میان طرحهای موفق توسعه میادین نفتی، سروش و دارخوین بودند که اجرای آنها به شرکتهای معتبری واگذار شد. همچنین در تولید گاز نیز بسیار موفق بودیم و بیش از برنامه جلو رفتیم.
در حال حاضر تولید گاز کشور در روز چه میزان است؟
نزدیک به 700 میلیون مترمکعب در روز گاز تولید میشود که از وضعیت مناسبی برخوردار است و مشکلی برای تولید گاز وجود ندارد.
وضعیت تولید گاز در سالهای گذشته چگونه بوده است؟
به طورکلی اهداف برنامه چهارم در حوزه تولید گاز محقق شده است به طوری که سال 89، 618 میلیون مترمکعب، سال 88، 583 میلیون مترمکعب، سال 87، 582 میلیون مترمکعب، سال 86، 506 میلیون مترمکعب و 85، 464 میلیون مترمکعب در روز گاز تولید شده است.
در حال حاضر نیز حدود 700 میلیون مترمکعب گاز در کشور تولید میشود و دلیل این موفقیت تمرکز روی میادین پارس جنوبی و میادین فارس در برنامه پنج ساله چهارم به دلیل نیاز کشور به گاز بوده است.
آیا زمانبندی 35 ماهه برای توسعه پروژهها در پارس جنوبی میتواند موثرباشد؟
نفس بستن قراردادها و تعیین تکلیف فازها کار مهمی بود و اما اینکه زمان 35 ماهه مشخص کردند برای کسانی که پروژه کار کردند بزرگی کار در پارس جنوبی را می دانند بسیار دشوار به نظر می رسد و لذا زمان 35 ماهه قابل دسترس نیست و به تسریع بخشیدن پروژهها در تامین منابع مالی نیاز دارد و تقویت پیمانکاران، تقسیم کار عادلانه در پارس جنوبی و همچنین فازهای مختلف تشویق و به کارگیری پیمانکاران بزرگ و متوسط می تواند زمینهساز تسریع اجرای فازهای مختلف پارس جنوبی باشد و همچنین سهم ساخت کالا و تجهیزات در تسریع پروژهها بسیار مهم و اساسی است.
آیا منابع داخلی کشور می تواند تامین کننده نیاز صنعت نفت باشد؟
منابع داخلی کشور در صورت مشارکت بانکها و استفاده از منابع صندوق توسعه ملی که در اختیار بخش خصوصی قرار گیرد، میتواند تامینکننده نیاز مالی میدان استراتژیک و بزرگ و مشترک پارس جنوبی باشد.
چرا در زمینه تولید LNG (گاز مایع شده) که قبلا با جدیت دنبال میشد هماکنون کوتاهی میشود؟
طرحهای LNG سرمایهبر است و بر اساس قانون، بهترین انگیزه میتواند برای سرمایهگذاری بخشخصوصی باشد که با در نظر گرفتن اصل 44 قانون اساسی پروژههای ال.ان.جی باید توسط بخش خصوصی اجرا شود زیرا دولت نمی تواند بیش از 20 درصد در آن سرمایهگذاری کند.
دولت قانونی دارد که طبق آن شرکت نفت بیش از 20 درصد نباید سهم سرمایهگذاری در طرحها داشته باشد بر این اساس در طرحهای هزینهبری مانند تولید LNG بهتر است بخش خصوصی مشارکت کند.
با توجه به عزمی که برای اجرای طرحها در صنعت نفت ایجاد شده، فکر میکنید تا چه اندازه به اهداف نزدیک شدیم؟
پاشنه آشیل ما اجرای طرحهاست. اگر موفق شویم طرحهایی را که پیشبینی کردیم اجرا کنیم به بسیاری از اهداف تعریف شده نزدیک میشویم. مهم این است که تمهیدات لازم را برای اجرای طرحها به وجود آوریم.
زیبا اسماعیلی - گروه اقتصاد
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
