گفتند «ف»، ما هم برای گردش رفتیم فرحزاد

جمله «تو بگویی «ف»، «من رفته‌ام فرحزاد» آنقدر مشهور است که حتی اهالی سایر نقاط کشور به جز تهرانی‌ها هم آن را شنیده‌اند و به احتمال قریب به یقین در مواقع ضروری به کارش بسته‌اند؛ اما مردم تهران این شانس را داشته و دارند که از نزدیکی فرحزاد به محل سکونتشان یا قرار گرفتن آن در محدوده پایتخت استفاده کنند و برنامه‌های گردشگری یک روزه‌ای حول محور فرحزادگردی و استنشاق هوای خوش این محله برای خودشان ترتیب دهند. پس ما هم کاغذ و خودکارمان را دستمان گرفتیم و به این محله رفتیم. برای این‌که همه مخاطبان نشریه ما چه دور و چه نزدیک در این گشت‌وگذار سهیم شوند و از حال و هوای کوچه پس‌کوچه‌های فرحزاد سر دربیاورند؛ تا بدانند وقتی یکی می‌گوید «ف» و آنها می‌روند فرحزاد، این فرحزاد چه جور جایی است و سهم‌شان از یک محله توریستی به یک جمله معروف در محاوره محدود نباشد و این شد که این گزارش را نوشتیم.

دنیا را چه دیدید؛ شاید همین جملات شکسته بسته، باعث شود شمار گردشگرانی که فرحزاد در فهرست تفرج آنها جای می‌گیرد، روند صعودی طی کند و پاخور اینجا زیادتر از قبل شود.

هرچند فرحزاد یک منطقه ییلاقی محسوب می‌شود و چند وقتی است که هوا لباس سرما به تن شهر پوشانده، اما این پیشنهاد ما را رد نکنید و برای آمدن به اینجا عزمتان را جزم کنید که گشت‌وگذار در مناطق ییلاقی در فصل سرما تجربه‌ای است که نصیب هر کسی نمی‌شود.

تجربه‌ای که خاطره آن تا سال‌های سال در ذهنتان می‌ماند. همین حالا و در همین سوز و سرمای پاییزی هم سر از فرحزاد در بیاورید که در سال‌های دور «فرهزاد» نوشته می‌شد و به معنی جای زایش و پیدایش شادی است، اولین چیزی که نظرتان را جلب می‌کند سینی‌های پر از آلوچه و لواشک‌های ترش و شیرین است که دهانتان را آب می‌اندازد و بعید می‌دانم گوشتان به حرف‌هایی مبنی بر بهداشتی نبودن این خوراکی‌ها بدهکار باشد. تجربه نشان داده که بخش اعظمی از گردشگران اصولا برای چشیدن و خریدن همین خوراکی‌های دهان آب‌انداز به این نقطه از تهران می‌آیند.

در فصول گرم سال هم تصویر گردشگران کاسه توت و شاتوت یا کیسه گردو و بلال به دست، تصویری آشنا در کوچه‌‌باغ‌هایی است که فعلا از هجوم برج‌سازی و آپارتمان‌نشینی در امان مانده‌، با شیبی تند از دل یکدیگر جدا شده و خانه‌های اغلب کم‌وسعت که حتی با مصالحی ساده از جمله کاهگل ساخته شده‌اند، در دو سوی آنها قامت استوار کرده‌اند.

سر و کله لبو و باقلا هم در اینجا پیدا می‌شود و به همه این دلایل کلی گردشگر برای حداقل خوردن این خوراکی‌ها در کوچه‌های فرحزاد بالا، پایین و محله امامزاده صالح در شمال غرب تهران، در اوایل بزرگراه یادگار امام، نقشه‌ها می‌ریزند.

نام امامزاده صالح از نوادگان امام سجاد(ع) آمد و صفایی که این بقعه برای زیارت دارد. گردشگرانی که پایشان به این نقطه از شهر باز می‌شود، اگر از کنار رستوران‌هایی که جوانک‌هایی جلوی آنها، تازه‌واردان را به خوردن کباب، دیزی و... دعوت می‌کنند بگذرند، چند گزینه دیگر پیش رو دارند. زیارت بقعه امامزاده معصوم صالح که برای رسیدن به آن باید از مسیری موسوم به یونجه‌زار گذشت و به یکی از خیابان‌های ایثار و البرز ششم و از آنجا به کوهپایه‌های شمال شرقی فرحزاد رسید. گنبد آجری و دو ستون بلند چوبی اولین سازه‌هایی هستند که در این امامزاده نظر هر گردشگری را به سوی خود جلب می‌کنند. مورخان نوشته‌اند قبل از مرمت بنا کتیبه‌ای با خط نستعلیق تاریخ بنای بقعه را در سال 986 هجری قمری ذکر کرده بود. متن روی سنگ مزار، مشابه متن کتیبه و در تکریم سازنده بنا و البته یادآوری زمان احداث آن است و حاوی این عبارات: شاد باد آن کس که این بنیاد ساخت‌/‌ شادی دیگر که چون فولاد ساخت‌/‌ نهصد و هشتاد و شش این روضه را‌/‌ بهر اولاد علی، آباد ساخت

تا پیش از آنکه در سال 59 یک خیر تهرانی به نام «ابوطالب دربان» به فکر بازسازی این بقعه بیفتد، ساختمان امامزاده فقط یک اتاق کاهگلی مربع شکل داشت. بعد از بازسازی به مساحت بقعه افزوده و درختکاری شد و فضاهای مناسب برای اتراق گردشگران و زائران به وجود آمد. از سال 83 نیز یک حسینیه در شرق بنا، میزبان مراسم مناسبتی اهالی شده و در آن ‌روی گردشگران هم باز است. این امامزاده روزانه میزبان گردشگران و زائرانی است که برای زیارت و فاتحه‌خوانی بر مزار شهیدان گمنام به اینجا می‌آیند. حاجتمندان با افروختن شمع بر سر مزار شهدا یا با پاشیدن دانه برای کبوتران حاجت خود را از پروردگار طلب می‌کنند.

برخلاف امامزاده معصوم صالح که کمتر شناخته شده، امامزاده داوود از نوادگان امام حسین(ع) از شهرت بسزایی بین مردم برخوردار است. به فرحزاد آمدن و راه را کوتاه کردن برای زیارت بقعه این امامزاده که در دوران صفویان ساخته و دوران فتحعلی شاه قاجار توسعه یافت، همان مسیر دلخواه برای گردشگرانی است که می‌خواهند به زیارت بروند، اما زیاد پیاده‌روی نکنند. اما مسیر دیگر از کنار رودخانه فرحزاد می‌گذرد و با جذابیت‌های طبیعی‌‌ که دارد دشواری 15 کیلومتر پیاده‌روی داخل جاده خاکی را از یاد گردشگران می‌برد. توریست‌هایی که پیه پیاده‌روی در جاده خاکی را به تنشان می‌مالند و راه کنار رودخانه را برای رسیدن به امامزاده در پیش می‌گیرند، بین راه از زیبایی‌های روستاهای یونجه‌زار و کیگا لذت می‌برند و آبشار مروارید را می‌بینند.

یکی از جذابیت‌های این مسیر امکان کرایه کردن چهارپایانی است که مسیر را بلدند و یکراست در مقصد پیاده‌تان می‌کنند. در حاشیه این بقعه، بازار و زائرسراهایی وجود دارد که برای استراحت و خرید سوغاتی مناسبند.

مریم گودرزی مقدم