جشنواره‌ها در خدمت سینما یا ...

یکی از آنها جشنواره فیلم کودک است که البته آنقدر این سال‌ها از رونق افتاده است که کسی به یاد نمی‌آورد سالیانی، بهترین آثار سینمای ایران از دل این جشنواره بیرون می‌آمد، یا جشنواره فیلم رشد که پرسابقه‌ترین جشنواره سینمایی ایران به حساب می‌آید و این روزها چهل و یکمین دوره‌اش در حال برگزاری است، اما رونق سال‌های پیش را از دست داده است.

برگزاری جشنواره‌های متعدد سینمایی می‌تواند به رونق فیلم‌سازی کمک کند و انگیزه‌ای باشد برای تولید بیشتر که این روزها برخی از آن به درستی با عنوان بحران تولید یاد می‌کنند. اما این جشنواره‌ها چقدر می‌توانند به این کمترین هدفی که از آنها انتظار می‌رود، کمک کند؟ جشنواره فیلم رشد در کجای این جریان قرار دارد؟ همپوشانی‌اش با جشنواره فیلم کودک و نوجوان تا چقدر کمک‌کننده است و تا چه اندازه موازی‌کاری است؟ هیچ نقدی به این دو جشنواره از این لحاظ وارد نیست. بحث اصلی این است که وجود جشنواره‌های متعدد فقط برای پر کردن بیلان کاری مدیرانی نباشد، که می‌خواهند زرق و برق جشنواره را با فیلم‌های فراوان به نمایش درآمده پر کنند. اتفاقا با این اوضاع، جشنواره فیلم رشد یکی از پرمحتواترین جشنواره‌هایی است که به‌تازگی برگزار شد و شریف‌تر از آن بود که این نقد به این جشنواره وارد باشد. جشنواره فیلم پلیس ـ که به همت معاونت اجتماعی ناجا و با رویکرد «پلیس، سینما، پیشگیری اجتماعی» تیرماه امسال برگزار شد ـ چهارمین دوره خود را پشت سر گذاشت. هیچ‌کدام از فیلم‌های به نمایش درآمده در این جشنواره مختص جشنواره نبودند. به این مفهوم که هیچ‌ یک از این فیلم‌ها با رویکرد شعار جشنواره تولید نشده بودند و خب شاید طبیعی باشد که برای جشنواره جمع و جوری همچون پلیس چندان انگیزه‌ای وجود نداشته باشد که فیلم تولید شود، چرا که برنده شدن در این جشنواره نه کمکی به تسریع روند اکران فیلم می‌کند و نه آنچنان اعتباری به فیلم می‌بخشد تا دیگران رغبتی کنند به بهانه برنده شدن فیلم آن را ببینند.

جشنواره فیلم شهر با هدف جلب مشارکت هنرمندان فیلمساز به شهر و موضوعات شهری با رویکرد محوری شهری انسانی برای انسان شهری و با عنایت به الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت با اتکا به مفاهیم ذیل در اردیبهشت امسال برگزار شد.

با نگاهی به موضوعات مطرح شده در این جشنواره نیز می‌توان دریافت این جشنواره هم چندان تفاوتی با جشنواره‌های سینمایی دیگر ندارد و شاید بیشترین همپوشانی را با خود جشنواره فیلم پلیس داشته باشد. هرچند در این جشنواره تاکید بیشتری به فیلم‌های اجتماعی شده است، اما باز هم در کنار این جشنواره، انگیزه‌ای برای فیلمسازان در حوزه تولید به چشم نمی‌خورد. شاید این جشنواره‌ها به جای برگزاری بتوانند پس از جشنواره فیلم فجر فقط فیلم‌های مورد علاقه و متناسب با موضوعات و اهدافشان را از جشنواره انتخاب کنند و آنها را در سینماها برای اعضای خود به نمایش بگذارند؛ کاری که حوزه هنری مدت‌هاست پس از جشنواره فیلم فجر انجام می‌دهد.

جشنواره فیلم کیش ـ که به گفته یکی از مسوولان برگزاری‌اش بهترین و بزرگ‌ترین ویژگی‌اش حضور هنرمندان و فیلمسازان عنوان شده است ـ با هدف پاسداشت ارزش‌های خلیج همیشه فارس نه‌تنها حضور مناطق آزاد در کشور را پررنگ‌تر کرده بلکه موجب معرفی موثر این مناطق در عرصه‌های بین‌المللی شد.

با این که سینمای ایران پر از جشنواره‌های رنگارنگ است، اما این جشنواره به جریان اصلی سینمای ایران کمکی نمی‌کند؛ جشنواره‌هایی که هرچند پسوند سینمایی را یدک می‌کشند، اما با نگاهی به خروجی آنها می‌توان دریافت فقط جایی هستند که فیلم‌های تکراری را در آن به نمایش می‌گذارند. گرچه ممکن است این نوشته متهم شود، که از روی عصبانیت نوشته شده است ولی با نگاهی دقیق به فهرست جشنواره‌های برگزار شده در یک سال، یا مروری به نامزدان دریافت جایزه این جشنواره‌ها متوجه می‌شویم چقدر نام تکراری در آنها به چشم می‌خورد.