سلمان، شاعر اخلاق

سطرهای بالا شاید برای بسیاری از مردم آشنا باشد؛ سطرهایی که مانند شاعرش «سلمان هراتی» صمیمی و صادق است و معصومیتی کودکانه را می‌توان از درون آنها جستجو کرد.

سلمان هراتی را بسیاری از منتقدان و کارشناسان ادبیات به‌عنوان جدی‌ترین شاعر دهه نخست پیروزی انقلاب اسلامی معرفی می‌کنند، شاعری که در چنین روزی و در 25 سال پیش در اثر یک سانحه رانندگی درگذشت.

سلمان هراتی اما یک تفاوت اساسی با همه شاعران نسل اول انقلاب دارد که کمتر در این سال‌ها مورد توجه قرار گرفته است؛ کسانی مانند قیصر امین‌پور، سیدحسن حسینی، ساعد باقری، سهیل محمودی، عبدالجبار کاکایی، علیرضا قزوه و دیگر نام‌هایی که ما به عنوان شاعران انقلابی، معتقد و متعهد می‌شناسیم همگی محصول پرورش‌یافتن در یک کانون مشخص هستند؛ به عبارتی شخصیت شعری آنها با کوچ به پایتخت و حضور در حلقه‌ها و انجمن‌های ادبی خاص از جمله حوزه هنری شکل می‌گیرد، اما سلمان برخلاف این بزرگان، جایگاه و نفوذ شعری خود را به‌هیچ عنوان وامدار حضور در این دست کانون‌ها و لابی‌های هنری و ادبی نیست سلمان هراتی پیش از دیدار با شاعران برجسته حوزه هنری و نسل انقلاب، شاعر بوده است به‌گونه‌ای که حوالی سال 61 و در یکی از جلساتی که شاعران به شهرستان محل اقامت مرحوم هراتی می‌روند، با جوانی مواجه می‌شوند که در پایان برنامه، بسیار ساده و فروتنانه دفتری را به آنها می‌دهد و می‌خواهد که اشعارش را مطالعه کنند و بعد این شاعران درمی‌یابند که شعرهای این جوان، از سروده‌های خودشان چیزی کم ندارد.

سلمان را می‌توان شاعر اخلاق هم معرفی کرد، آن هم در روزگاری که ما شاهد برخی بداخلاقی‌ها در جامعه هستیم، سلمان همان‌گونه می‌سرود که می‌زیست او را می‌توان نخستین شاعر انقلاب نامید که با جسارت زبانی و مضمونی و نوآوری وارد مضامین اجتماعی و گاه سیاسی می‌شود و بعد از او موجی از انتقادات مانند شعر «مولا ویلا نداشت» علیرضا قزوه و... منتشر می‌شود.

سلمان شاعر اخلاق است و با دروغ و چاپلوسی به‌طور صریح مخالفت می‌کند، او همچنین در شعرش بارها از محکومیت دیکتاتوری و استبداد سخن می‌گوید و شاید بهترین پایان‌بندی برای این یادداشت شعر «هدیه» او باشد که می‌گوید:

«افسوس که نیستی

اگر نه

یک شاخه گل محمدی به تو می‌دادم

تا با آن تمام دیکتاتورها را مسموم کنی».

سینا علی‌محمدی ‌/‌ گروه فرهنگ و هنر