شعر به دنبال جایگاهی جدید در رسانه ملی

 این خبر برای علاقه‌مندان شعر و شاعری بسیار خوشایند است و از آنجا که شعر با فرهنگ و منش ایرانیان عجین شده از هم‌اکنون می‌توان حدس زد این برنامه نیز مثل مشاعره، پرمخاطب باشد. شاید هیچ فرد ایرانی را نتوان پیدا کرد که شعری را حفظ نباشد و در زندگی گاهی از آن استفاده نکند.

رسانه‌ها که بازتابی از فرهنگ بوده به این مساله واقف هستند و به اشکال مختلف از آن بهره می‌گیرند. تقریبا بیشتر برنامه‌های رادیویی از شعر استفاده می‌کنند که کمترین آنها تصنیف‌ها و ترانه‌هایی هستند که لابه‌لای برنامه‌ها پخش می‌شوند یا غزل و قصیده‌ای که توسط گوینده و مجری برنامه خوانده می‌شود. فراتر از این حتی برخی برنامه‌های رادیو و تلویزیون از یک شعر یا تصنیف به عنوان لگو و نشان برنامه خود استفاده می‌کنند تا به آن، هویت و تشخص بدهند.

میان انواع رسانه‌ها غیر از مجلات تخصصی شعر و ادبیات، رادیو بسیار از شعر بهره می‌برد و بیش از بقیه از آن استفاده می‌کند. غیر ازبرنامه‌های ترکیبی و عمومی، برنامه‌های تخصصی درباره ادبیات و شعر نیز در شبکه‌های مختلف رادیویی تولید می‌شوند. سهم رادیو فرهنگ به‌واسطه رسالت و ماهیتش بیش از دیگر شبکه‌هاست. ضمن این‌که در برنامه‌های تخصصی رادیو از خود شعرا به عنوان مجری ـ کارشناس و گوینده استفاده می‌شود. حضور خود شاعر در برنامه، حس و حال بهتری به آن داده و سویه تخصصی برنامه را نیز تضمین می‌کند.

یکی از کارکردهای شعرخوانی در رادیو، انتقال آرامش و لذت دلنشینی است که به مخاطب منتقل می‌کند، مثلا راننده تاکسی‌ای پشت ترافیک سنگین تهران با شنیدن یک شعر و موسیقی، آرام می‌گیرد و از استرس او کم می‌شود. در ضمن بسیاری از حکمت‌ها و پند و اندرزها و درس‌های زندگی و حتی اندیشه‌های بلندی که فیلسوفان از آن سخن گفته‌اند به‌واسطه یک بیت شعر به انسان منتقل می‌شود و تاثیر می‌گذارد.

در تلویزیون اما شعر آن جایگاهی که باید داشته باشد را ندارد. این در حالی است که با توجه به ذائقه مخاطب ایرانی، شعر بهانه و سوژه مناسبی است که می‌تواند مخاطبان زیادی را جذب کند و موجب رضایت آنها شود. به عنوان مثال می‌توان به همین برنامه موفق مشاعره با اجرای دکتراسماعیل آذر اشاره کرد. ماهیت این برنامه بر شعر و شعرخوانی بنا شده، ضمن این‌که مجری ـ کارشناس برنامه نکات آموزشی و ادبی لازم را نیز درباره برخی ابیات بیان می‌کند. در سری جدید مشاعره نیز شاهد حضور ژاله صادقی هستیم که شیوه درست بیان و خوانش شعر را ارزشیابی می‌کند. مشاعره از بهترین نمونه‌های برنامه تلویزیونی در حوزه شعر و ادبیات است که هم شعرخوانی را آموزش می‌دهد، هم مخاطب را به شیوه سالم و حکیمانه‌ای سرگرم می‌کند و هم ارزش و مقام شعر فارسی را ارج می‌نهد.

در برنامه «رادیو هفت» نیز یکی از آیتم‌ها، شعرخوانی و تفسیر آن است که نظر بسیاری از مخاطبان فرهیخته را جلب کرده است. پیش از این، برنامه «با کاروان موسیقی» که از شبکه 2 پخش می‌شد نیز از شعر و موسیقی بخوبی بهره ‌گرفت که متاسفانه ادامه پیدا نکرد. در گذشته نیز برنامه «شاخه طوبی» توانست با تکیه بر ادبیات غنی فارسی، برنامه‌ای جذاب و شیرین تهیه کند که از بوستان، گلستان، حافظ، مولوی و به‌طور کلی از شاخه‌های مختلف درخت تنومند شعر فارسی بهره می‌گرفت و یکی از ماندگارترین برنامه‌های تلویزیونی شد که هنوز هم تداعی آن برای نگارنده شیرین است.

برنامه دیگری هم با اجرای حسین آهی (شاعر)‌ پخش می‌شد که با شعرخوانی زیبا و منحصربه‌فرد وی همراه بود، اما امروزه کمتر می‌توان سراغ از برنامه‌های اینچنینی گرفت.

در حالی که ورزش و سینما در تلویزیون برای خود برنامه اختصاصی نقد و بررسی دارند، آیا شعرمعاصر و کتاب‌ها و مجموعه اشعاری که در این حوزه منتشر می‌شود، نباید در یک برنامه تلویزیونی مورد نقد و بررسی قرار گیرند؟ شاید در برنامه‌ای مثل «کتاب 4» گاهی به معرفی یا بررسی کتاب شعر هم توجه شود، اما این مقوله آنقدر در فرهنگ و تمدن ما جایگاه والایی دارد که دست‌کم نیازمند یک برنامه اختصاصی است. اساسا ایران را با شعر و شاعرانش می‌شناسند و اینجا را سرزمین شعر و ادبیات می‌دانند و در این زمینه می‌توان هم برنامه سرگرم‌کننده ساخت، هم فیلم داستانی و فیلم مستند.

واقعا چقدر از مردم ما بویژه نسل جوان، شاعران و ادیبان کشور را می‌شناسند و بی تردید بخشی از رسالت رسانه ملی این است که مفاخر و مشاهیر ایرانی را به نسل جدید معرفی و میراث فرهنگی را به آنها منتقل کند رسانه ملی باید بیش از اینها این هنر ملی را پاس بدارد و به ترویج و صیانت از آن بپردازد.