راه و رسم مراجعه به پزشک

قدم اول آن است که بدانیم چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم. اگر خودتان را یک فرد سالم در نظر بگیرید که نیازی به مراجعه دوره‌ای به پزشک و چک کردن روند بیماری یا سلامت‌تان را ندارید، وضعیت‌ها و نشانه‌هایی وجود دارند که در صورت ادامه آنها، باید به سلامت‌تان شک کنید و خودتان را به اولین دکتر برسانید.

سرفه: از علائم سرماخوردگی است، مگر این‌که همراه با خلط‌ خونی یا به حدی شدید باشد که تنگی نفس ایجاد کند. در این صورت باید به چیزهای دیگر هم فکر کرد. در میان علائم سرماخوردگی، سرفه علامتی است که دیرتر از همه خوب می‌شود. توصیه می‌کنیم اگر بقیه مشکلات حل شد و سرفه باقی ماند، به تشخیص پزشک اول اعتماد و مجددا به او مراجعه کنید.

دل درد: به تنهایی علامت خطرناکی نیست ولی اگر با اسهال شدید یا یبوست طولانی‌مدت، سفت شدن شکم، تهوع یا بی‌اشتهایی همراه باشد، باید به صورت اورژانسی به پزشک مراجعه کنید. اگر درد با کمی دل‌پیچه، نفخ، اسهال خفیف یا علائم سرماخوردگی همراه باشد، می‌توانید با فرصت و تأمل بیشتر به پزشک مراجعه کنید.

سر درد: اگر همراه با علامت دیگری مثل تپش قلب است، به صورت مزمن و طولانی‌مدت شما را آزار می‌دهد، با مسکن‌هایی نظیر استامینوفن ساده آرام نمی‌شود، فشار خون بالا دارید، یا سردرد شما از سردردهای معمولی که با استراحت رفع می‌شوند، نیست، حتما به پزشک مراجعه کنید.

گلو درد: دیفاژی (ناتوانی در قورت دادن) و اُدینو فاژی (گلو درد هنگام قورت دادن) با گلودرد سرماخوردگی فرق دارد. اگر یکی از این دو علامت را بدون علائم سرماخوردگی دارید، حتما به پزشک مراجعه کنید.

دکترها همه در یک مرتبه نیستند، در واقع با توجه به میزان تحصیلشان عناوین مختلفی می‌یابند.

استاجر یا کارآموز: این گروه در واقع دانشجوی رشته پزشکی در سال‌های پنجم و ششم دانشگاه هستند که معمولا صبح تا ظهر در بیمارستان‌های دولتی مشغول علم‌آموزی هستند.

انترن یا کارورز: در یک سال و نیم آخر رشته پزشکی یعنی از آغاز سال هفتم، دانشجویان به این نام شناخته می‌شوند. تقریبا تمام کارهای بیماران در بیمارستان‌های دولتی بر دوش کارورزان است که بیشتر در کشیک‌های شب دیده می‌شوند.

پزشک عمومی: دوره 5/7 تا 8 ساله را طی کرده و فارغ‌التحصیل شده است. تقریبا بر تمام بیماری‌ها اشراف دارد و از همه چیز سر در می‌آورد.

رزیدنت: پزشک عمومی است که در امتحان دستیاری که چند برابر کنکور مشکل است شرکت کرده، قبول شده و مشغول تحصیل برای دریافت تخصص است. طول دوره دستیاری بسته به نوع رشته بین 3 تا 7 سال است.

متخصص: تعدادی از تخصص‌ها  احتیاج به توضیح ندارند؛ مثل گوش و حلق و بینی (ENT)، چشم‌پزشکی، پوست، ‌زنان و زایمان، داخلی، جراحی، اطفال، بیهوشی و روانپزشکی و ارتوپدی، ولی برخی تخصص‌ها جدیدتر هستند. به عنوان مثال طب ورزش، بیشتر به مراقبت و تغذیه ورزشکاران، آسیب‌های ورزشی، فیزیولوژی ورزشی و مسائل مربوط به آنها می‌پردازد.

فلوشیپ: ‌نسبت فلوشیپ به فوق‌تخصص، مثل رزیدنت است به تخصص. یعنی فلوشیپ متخصص یک رشته است که مشغول تحصیل در یکی از گرایش‌های همان تخصص برای دریافت مدرک فوق‌تخصص است. پرسابقه‌ترین دانشجویان کشور، فلوشیپ‌ها هستند. به اختصار به آنها فلو می‌گویند.

فوق‌تخصص: این اصطلاح به معنی همان فوق‌متخصص است. در این مرحله مدرک و شخص صاحب مدرک، یکی می‌شوند. آخرین سطح پزشکی همین مرحله است.

هنگام ملاقات با پزشک باید علائم درد و ناراحتی خود را دقیق بازگو کنید. اگر دردتان یکی نیست، همه را با هم بگویید، نه این که یکی را بگویید و وقتی دکتر شروع کرد به تجویز دارو، یکی دیگر یادتان بیاید، چند دقیقه بعد هم یکی دیگر را بگویید، یکی دو تا را هم فاکتور بگیرید و اصلا نگویید. اولا شاید دردهایتان به هم مربوط و علائم مختلف یک بیماری باشد و با شرح حال بهتر گفتن بتوانید به تشخیص پزشک کمک کنید. ثانیا شاید برای مشکلات شما، دارویی باشد که آنها را با هم حل کند.

مثلا به جای این که قرص پزودوافدرین برای احتقان بینی و شربت دکسترومتورفان برای سرفه مصرف کنید، می‌توانید شربت دکسترومتورفان ـ پی را برای هر دو استفاده کنید.

بهتر است در گفت‌وگو با پزشک، هیچ نکته‌ای را از قلم نیندازید. فراموش نکنید پزشک نمی‌تواند بسیاری از موضوعات مرتبط با شما ازجمله حساسیت‌های دارویی‌تان را بداند. شاید به نظر شما مهم نباشد ولی مهم است. اگر دارویی که قبلا مصرف کرده‌اید و به آن حساسیت نشان داده‌اید، برای بیماری دیگری تجویز شده است و امروز دکتر آن را برای شما تجویز نکند، ممکن است داروی جدیدتان با آن دارو در یک خانواده باشند یا اصلا ربط آنها به هم فقط حساسیت شما به هر دو باشد و هیچ ربطی به هم نداشته باشند.

مثلا در صورت ابتلا به بیماری فاویسم، هم به خوردن باقلا حساس هستید، هم به داروهای ضدمالاریا و هم کوتریموکسازول و هم تعدادی داروهای بی‌ربط دیگر!

«دکتر آمپول زیاد بده. پنی‌سیلین هم نوشتید؟ من تا پنی‌سیلین نزنم خوب نمی‌شم. سرم لازم نیست؟! اگر ممکن است به جای شربت قرص بدید. آموکسی‌سیلین فایده ندارد، قوی‌ترش رو بدید.»

اینها نمونه‌هایی از جملاتی است که نباید بگویید. شاید دکتر به روی شما نیاورد و هر چه هم می‌خواهید، بنویسد تا شما راضی ‌باشید. ولی اصلا از دخالت شما خوشش نمی‌آید.

ممکن است داروهای پزشک اول را کامل مصرف کنید و نتیجه نگیرید و به مطب پزشک بعدی بروید؛ بهتر است بدانید این طرف و آن طرف رفتن، غیر از طولانی کردن دوره بیماری و خستگی سود دیگری ندارد.

دکتر سیامک شایان امین / دکتر میثم رضایی