تجربه «نود» تکرار شدنی است

رخدادهایی که گستره وسیع اجتماعی دارند، همیشه با خود پیامدهایی پیش‌بینی و اندیشه نشده به همراه می‌آورند؛ پیامدهایی که در برنامه‌ریزی‌ها و پیش‌بینی‌های اولیه قابل تصور نبوده‌اند. برنامه‌ریزان می‌کوشند تا حد امکان از وسعت و تأثیر این پیامدهای پیش‌بینی نشده بکاهند، چرا که پیامدهای ناشناخته ممکن است آسیب‌هایی ناشناخته نیز به دنبال داشته باشند، اما پیامدهای ناخواسته نود برای جامعه ایران، در مجموع مثبت و مطلوب بود. برنامه‌ای که قصد داشت به فوتبال و حاشیه‌های همیشه جذابش بپردازد به مرور زمان، راه تازه‌ای را در برابر جامعه ایران گشود. پنجره‌ای تازه‌ باز کرد که چشم‌اندازی نو و ناآشنا را نشان می‌داد و رسانه، قدرتش را به رخ همگان کشید.

نود به ما یاد داد دنیای دیگری وجود دارد؛ دنیایی که قدرتمندان و ثروتمندان نمی‌توانند براحتی کنترلش کنند، بلکه برعکس، صاحبان قدرت در آن به چالش کشیده می‌شوند و به پرسش‌های آدم‌های معمولی جامعه «باید» پاسخ دهند. با نود فضایی ایجاد شد که ما توانستیم از آنها که دور از دسترسمان بودند، بپرسیم «چرا؟». فضایی که جامعه‌شناسان به آن حوزه عمومی می‌گویند، به رسمیت شناخته شد، آن هم با یک برنامه تلویزیونی و حول و حوش موضوعات مربوط به فوتبال.

آشنایی مردم ایران با فضای گفت‌وگوی آزاد از طریق برنامه‌ای که به فوتبال مربوط است، در نگاه اول کمی عجیب و غریب به نظر می‌رسد، اما حوزه فوتبال شاید بهترین فضا برای تمرین گفت‌وگوی متقابل، پاسخگویی کسی که مسوولیت دارد و آزمودن تحمل و بردباری در برابر مخالفت بود. فوتبال مورد توجه میلیون‌ها ایرانی است و میلیون‌ها نفر تحولات این رشته ورزشی را روز به روز دنبال می‌کنند و خلاصه میلیون‌ها نفر می‌توانند درباره فوتبال اظهارنظر کنند. مردم در جریان هستند، آنها می‌دانند و نود کمک‌شان کرد بیشتر از متن و حاشیه فوتبال مطلع شوند. نود زبان گویای مردمی شد که پیش از آن، حرفشان را کمتر شنیده بودند.

پیش از نود، تصوری که از برنامه‌های گفت‌وگومحور تلویزیون داشتیم، مناسب نبود؛ یک چهره یا یک مقام مسوول در یک سوی میز و آن سو، فردی که به او مجری می‌گفتند، گوش به فرمان و مطیع، آماده تأیید کردن هر چه مهمان برنامه بگوید و ادعا کند. با نود دوره تک‌گویی آنهایی که خود را محق می‌دانستند و عادت به گفتن داشتند و شنیدن آزارشان می‌داد، پایان یافت.

تاثیر مثبت نود از آن روست که همه ما را با تحمل گفت‌وگوی فارغ از تهدید و تطمیع و زور آشنا کرد، به آنها که مسوولیتی دارند، آموخت باید در برابر افکار عمومی پاسخگو باشند و این همه، در طول زمان حاصل شد. برنامه نود تنش‌های بسیاری را پشت سر گذاشته است؛ تنش‌هایی که بیشتر ناشی از خشونت کلامی کسانی بوده که تحمل گفت‌وگو و جریان آزاد اطلاعات را نداشتند، اما هر چه پیش رفتیم و هر چه بیشتر تمرین کردیم، تنش‌ها کمتر شد. مسوولان و چهره‌های ورزشی یاد گرفته‌اند برخورد نامربوط و غیرمنطقی در نود، تنها خودشان را میان افکار عمومی به حاشیه خواهد راند. آنها متوجه شدند با رسانه و با افکار عمومی چطور باید تعامل داشته باشند. هر چند هنوز هم استثنائاتی وجود دارد.

نود گفت‌وگوی دوسویه و متقابل را در فضای رسانه‌ای و حتی می‌توانیم بگوییم در روابط اجتماعی ایرانیان، نهادینه کرد.

نود پیشگام فراهم کردن فضای مشارکت مخاطبان در برنامه‌های تلویزیونی است. نظرخواهی پیامکی و بخش دوربین نود به همه مخاطبان امکان داده حرف‌های خودشان را از طریق یک برنامه سراسری مطرح کنند. نود به مردم و مخاطبانش شخصیت داده است و 13 سال هر دوشنبه شب مردم را پای تلویزیون نشانده و پیوسته بر مخاطبانش افزوده است.