الجزیره / مترجم: فرزانه کرمی

حق وتو تاریخ و کاربردهای آن

ریشه اصلی کلمه «وتو» از زبان لاتین گرفته شده و به معنای «من معترض هستم» است. مفهوم این کلمه بعد از پایان جنگ جهانی دوم و شکل‌گیری سازمان ملل متحد در سال 1945 رایج شد. حق وتو یا حق نقض برای ایجاد تعادل بین قدرت‌ها و براساس منطق کشور‌های پیروز در جنگ جهانی دوم به 5 کشور از اعضای شورای امنیت واگذار شد.
کد خبر: ۴۳۱۹۰۵

این 5 کشور شامل، ایالات متحده آمریکا، اتحاد جماهیر شوروی سابق، بریتانیا، فرانسه و جمهوری چین می‌شد. پس از جنگ جهانی دوم دوران جنگ سرد آغاز شد. در این دوران برتری کشور‌ها به سیاست آنها بستگی داشت. بین نیروهای نظامی غرب (به رهبری ایالات متحده آمریکا) و شرق(به رهبری اتحاد جماهیر شوروی ) روابط تیره‌ای حاکم بود.

مسکو تاکنون 120 مرتبه از حق وتو استفاده کرده که 118 مورد آن در زمان اتحاد جماهیر شوروی و 2 مورد دیگر هم در زمان حکومت فدراسیون روسیه بود، اما آمریکا تاکنون 77 بار از حق وتو استفاده کرده که 36 مورد آن در حمایت از رژیم صهیونیست (حتی در مواقعی که مورد سرزنش سایر کشور‌ها قرار گرفته) اختصاص دارد. بریتانیا هم 32 مرتبه از حق وتو استفاده کرده و در بعضی از این موارد با آمریکا و فرانسه هم‌عقیده بوده است. با این حال در مساله دفاع از کشور رودزیا (کشوری که یک انگلیسی موسس آن بود) تنها ماند و نتوانست مانع فروپاشی این کشور و شکل‌گیری کشور جدید به نام زیمبابوه به جای آن شود. فرانسه هم تاکنون 18 بار و چین 5 مرتبه از حق وتو استفاده کرده‌اند که یک مورد آن علیه تایوان برای عضویت در سازمان ملل بود.

به این ترتیب باید گفت مسکو طی جنگ سرد و به دلیل دشمنی با غرب از حق وتوی خود بسیار استفاده کرده است تا جایی که آندری گرومیکو دیپلمات مشهور این کشور به «آقای نه» مشهور شد زیرا دائما تصمیمات این شورا را وتو می‌کرد با این وجود هیچ یک از سران کشور‌ها در به کارگیری حق وتو با آمریکا به نفع رژیم صهیونیستی قابل مقایسه نیستند زیرا این کشور 54 پیش‌نویس قطعنامه را با استفاده از حق وتوی خود رد و 36 قطعنامه را که علیه رژیم صهیونیستی بوده لغو کرده است. آمریکا همچنین درباره قطعنامه عقب‌نشینی نیرو‌های رژیم صهیونیستی از سرزمین‌های اشغالی (که سال 1967 اشغال شده بود) یا در مواردی دیگر چون محکوم شمردن این رژیم به دلیل به آتش کشیدن مسجدالاقصی یا بازداشت شیخ احمد یاسین موسس جنبش حماس (سال 2004) از حق وتو به نفع رژیم غاصب اسرائیل استفاده کرد. علاوه بر این توانست سال 2011 پیش‌نویس قطعنامه‌ای که به موجب آن 14 کشور شهرک‌سازی رژیم صهیونیستی را محکوم کرده بودند، لغو کند. همچنین آمریکا 25 سال قبل یعنی سال 1976 نیز به وسیله حق وتو توانست قطعنامه‌ای را که فلسطینی‌ها را مالک بر سرنوشت خود می‌دانست، وتو کند.

newsQrCode
ارسال نظرات در انتظار بررسی: ۰ انتشار یافته: ۰

نیازمندی ها