فرهاد کوه‌کن به روایت پسر‌مشهدی‌علی

راستش را بخواهید ساخت نمادی برای ورودی غار خیلی فکرم را به خودش مشغول کرده بود تا این‌که از میان ده‌ها ایده‌ همین سر شیر را انتخاب کردم. پیام این شیر بسیار زیباست ؛ این حیوان در طبیعت سنبل قدرت و صیانت از حیات است و در فرهنگ غنی ما معانی و تعابیر متعددی دارد. حتی در آثار تخت‌جمشید بارها از شیر استفاده شده و در شاهنامه روایت‌ها و اشعار مختلفی درباره آن بیان شده است. همه اینها به نوعی ایده‌های ذهنی من برای انتخاب چنین نمادی بود. امیدوارم که بتوانم روزی پیکره عظیم این شیر را به طول 30 متر بسازم.

در اینجا همه عناصر طبیعت نظیر آب، رودخانه، درخت، گیاهان مختلف، حیوانات و هوای بسیار مطبوع در کنار هم وجود دارند و سمفونی هنرمندانه‌ای را تشکیل داده است. از طرفی من عاشق طبیعت هستم، به همین علت تصمیم گرفتم تا برای تجمع علاقه‌مندان به چنین محیطی، کوهستان را به یک پاتوق طبیعی و هنری تبدیل کنم. این تفکر در مدت 39 سالی که از فارغ‌التحصیلی‌ام می‌گذرد با من بود تا این‌که در مهر 1384 محقق شد. حالا هم با اینها دارم زندگی می‌کنم.

در ابتدا المان‌هایی که به نوعی با فرهنگ و تفکراتم هماهنگی بیشتری داشتند را در معرض بازدید عموم قرار دادم و پس از آن این محیط را با مجسمه‌هایی که قبلا ساخته‌ بودم تزئین کردم. خیلی از کسانی که برای اولین بار این صحنه‌ها را می‌دیدند اذعان داشتند که تغییری در حال روی دادن است؛ در نتیجه همین کارها بود که باعث شد علاقه‌مندان به طبیعت و هنر به اینجا بیایند و از این آثار بازدید کنند و به نحوی باعث گسترش آن شوند. الان که به 5 سال قبل باز می‌گردم می‌بینم که چه وابستگی عمیقی میان همه ما ایجاد شده است، آرزو می‌کنم یک روزی بتوانم دره فردوسی و موزه قصه را بسازم.

ذات هنرمند و تفکراتش در طول زندگی او به ایده‌های متفاوتی منتهی می‌شود؛ لازمه شکوفا کردن آنها پیوند دادن همه عناصر موجود در طبیعت است. به نظرم اگر این حس وجود نداشته باشد قطعا هنرمند نمی‌تواند به موفقیتی که در انتظار اوست برسد. در مورد چیدمان‌ها نیز این موضوع صدق می‌کند چرا که معتقدم یک اثر هنری از هر نوعی که باشد باید بتواند شخصیت و فرهنگ بومی و ملی این سرزمین را بیان کند. هنرمند واقعی کسی است که تفکر هدف اصلی‌اش باشد، او باید جستجوگر باشد و محافظه‌کاری را کنار بگذارد و برای پی بردن به کشفی جدید د‌ست به سنت‌شکنی بزند. بارها به من گفته‌اند که در یک زمینه کار کن، اما تلفیق مواد کار من است و این‌گونه آن را ادامه می‌دهم چون هر حسی که به ذهن هنرمند می‌رسد باید با مواد خاص خودش ساخته شود و این مساله ایجاب می‌کند که هنرمند آگاهی کاملی از مواد مختلفی نظیر چوب، سنگ، بتون، سیمان، مس، آهن، سرامیک، فایبرگلاس و... داشته باشد تا بتواند هدف خود را آن‌طور که شایسته است با موضوع تطبیق دهد.

این اثر متاثر از اتفاقات اوایل انقلاب است. آن زمان مردم برای تداعی حضور شهدا دست خود را به خون آنها آغشته کرده و به دیوارهای شهر می‌زدند. این ایده به ذهنم رسید که دیواری بسازم و قسمت کوچکی از آن لحظات را به تصویر بکشم؛ بعد زیر آن نوشتم یادگاری پسر مشهدی علی. نام پدر من علی است و چون به زیارت مشهد مقدس مشرف شده بودند این لقب را به او دادند. امیدوارم روزی برسد که در شهرتهران پارکی به نام پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها ساخته شود.

این وظیفه هنرمندان است که مردم را با فرهنگ، تمدن و آیین‌هایشان آشتی دهند. ایران ما سابقه‌ای 7000 ساله و به روایتی 9000 ساله دارد. ما از همان ابتدا حکومتی مدون و حساب شده داشتیم و از خط استفاده می‌کردیم. انتزاع، تجوید و استعاره واقعی از آثاری که در تخت جمشید وجود دارد الهام گرفته شده‌اند و نیلوفرآبی نمونه کوچکی از آن است. به هیچ عنوان نمی‌شود اینها را فراموش کرد. اگر این اتفاق بیفتد خودباخته می‌شویم.

کارهایی که تاکنون ساخته‌ام همگی در زمینه تاریخ، ادبیات، اسطوره‌ها، قصه‌های ماندنی و فولکلور بوده است اما به عنوان نمونه می‌توانم به این کارها اشاره کنم: گلنار از پیش گل‌محمد می‌آید ؛ او زنی است که برای شوهرش که در مزرعه کار می‌کند آب و غذا آورده است. همین‌طور فردوسی و رستم. دو کبوتر و ماهان و نیز سیمرغ که شکل گرفته از یک ریشه 200 کیلوگرمی درخت است.

راستش را بخواهید برداشت آنها از کارهای من بسیار متفاوت است و لزوما نباید همانی باشد که من می‌خواهم. تاکنون 8 دفتر از یادداشت‌های هزاران نفری که این مجموعه را دیده‌اند جمع‌آوری کرده‌ام و همه‌شان برایم ارزشمند و با اهمیت است. البته جمله‌ روستازاده ساکن مزرعه ‌سادات را هیچ‌گاه فراموش نمی‌کنم. او به من گفت: از وقتی که به این منطقه آمده‌اید بافت اینجا عوض شده است، خوشحالم که خارج نرفته‌اید.