نابغه‌های‌کوچک و دردسرهای بزرگ والدین

 او شعر‌ها و قصه‌های زیادی حفظ کرده بود و هرجای داستان و شعر که کم می‌آورد، خودش قسمت‌هایی اضافه می‌کرد که کاملا با متن اصلی یا شعر اولی هماهنگی و تناسب داشت. او با این که 4 سال داشت، تا حد زیادی تفاوت پول‌ها را از هم تشخیص می‌داد. نقاشی‌های قشنگی هم بر در و دیوار خانه می‌کشید و نمی‌توانست خود را به کاغذ محدود کند!

مادر و پدر ملیحه به تصور این که او کودکی بیش‌فعال است، نزد متخصص رفتند و کم کم معلوم شد او یک کودک تیزهوش است نه بیش فعال.

شاید داستان ادیسون، پسرکی از مدرسه گریزان و پرخاشگر را که یک روز برق را اختراع کرد، شنیده باشید. همه او را‌ خنگ و تربیت‌ناپذیر تصور می‌کردند، اما او فقط متفاوت بود.

تشخیص نوع تفاوتی که فرزند شما با دیگران دارد، خیلی مهم است. ممکن است یک کودک تیزهوش یا نابغه، اول به عنوان کودک پرخاشجو و خرابکار شناسایی شود.

آنها به راحتی نمی‌توانند خود را در چارچوب‌های تعیین شده برای سن و سالشان حبس کنند و عاشق تجربه کردن و بروز خلاقیت‌هایشان هستند، همین است که گاهی سبب ناسازگاری شان می‌شود. ‌ کلاسی که فرزند شما همه مطالب آن را پیشاپیش آموخته‌ و مسائلی که برای کودکان دیگر تازه است، برای او تکراری است به سختی می‌تواند کودک شما را پا‌یبند کند.

از تفکر افلاطون که به تفکیک کودکان تیزهوش و آموزش خاص و آماده ساختنشان برای فرمانروایی اعتقاد داشت، سال‌ها گذشته است، اما اگر به خاطر فرمانروایی نباشد، به خاطر تعلیم و تربیت و خیلی مسائل دیگر هنوز ضروری است که تفاوت کودکان خود را از دیگران تشخیص دهید و تیزهوشی آنها را با شیطنت و پرخاشگری اشتباه نگیرید.

دانستن تفاوت‌های فردی در برنامه‌ریزی آموزش از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، زیرا دانش‌آموزان با توانایی‌های متفاوت باید مورد توجه قرار گیرند.

کودکان تیزهوش و بااستعداد، آنهایی هستند که اشخاص مجرب و واجد شرایط آنان را شناسایی می‌کنند و به دلیل برخورداری از توانایی‌های درخشان و عالی در آموزش، عملکرد بالایی دارند. این کودکان به برنامه‌ها و خدمات آموزشی متمایزی فراتر از آنچه در برنامه مدارس عادی ارائه می‌شود، نیاز دارند.

توانایی هوش عمومی، استعداد فرهنگی خاص، تفکر خلاق یا سازنده، توانایی رهبری و توانایی روانی ـ حرکتی در این کودکان بیش از دیگران دیده می‌شود.

اگر کودک شما متفاوت است، اول از همه باید تیزهوشی آنها را با کمک یک متخصص معلوم کنید و وقتی آن را دریافتید، به کودک نیز بفهمانید که قابلیت‌های او را درک می‌کنید. مراقب باشید اگر به کودک معمولی خود به عنوان یک تیزهوش نگاه کنید، توقعاتی فراتر از توانش از او دارید که او را خسته و ناامید و فاقد اعتماد به نفس می‌سازد.

با کودکان خود در سطح توانایی آنان برخورد کنید و بدانید آنان اول از همه یک کودکند و بعد تیزهوش تر از دیگران هستند. نیازهای جسمی و روانی و اجتماعی آنان را فراموش نکنید.

به کودک یاد دهید توانایی هایش را بروز دهد نه پنهان کند تا مثل سایرین باشد.

از کودکان تیز هوش خود توقع معقولانه‌ای داشته باشید. یک کودک تیز هوش قرار نیست حس حسادت را در خود از بین برده باشد یا با مرگ عزیزان راحت تر از دیگران کنار بیاید. گاهی این کودکان به خاطر این که بیش از سن خود می‌فهمند، مشکلات و رنج‌های زیادی را نیز تحمل می‌کنند.

به او بفهمانید که مجبور نیست به طور دائم در بالاترین سطوح توانایی یا استعدادش عمل کند، او می‌تواند متناسب با سن خود، بلکه حق دارد مانند تمام همسالانش کودک باشد و کودکی کند حتی اگر کمتر از توانایی خود را بروز دهد.

هرگز حمایت خود را در مقابل آنها فراموش نکنید، شما کاری بیش از افتخار کردن به هوش کودکتان دارید؛ او متفاوت است و این تفاوت برایش مشکلاتی به وجود می‌آورد. کنار گذاشته شدن از سوی دوستان و متهم شدن به ناراستی و تقلب از این موارد است که در مدارس زیاد پیش می‌آید. اگر کودک در مدرسه عادی تحصیل کند، این مشکلات را بیشتر تجربه می‌کند تا وقتی که تیزهوش بودن او برای معلم و شاگران محرز شود. گاهی حتی این موضوع نیز کمک زیادی به او نمی‌کند و او همیشه به حمایت شما نیاز دارد.

این که کودک شما تیزهوش است، عذر موجهی برای بی‌انضباطی و ریخت و پاش او نیست. او می‌تواند سیستم منظم و هوشمندانه‌ای برای قراردادن وسایل خود داشته باشد و نظمی را که می‌خواهد، ایجاد کند، اما نه این که کلا نظم را نپذیرد و عامل اصلی به هم ریختن خانه شود.

اعتماد به کودک در استدلال و مباحثه به او کمک می‌کند که توازن هر عملی را که انجام می‌شود، درک کند. اگر گاهی به خاطر مناسبات اجتماعی ناچار می‌شوید خلاف منطقی که کودک می‌شناسد، رفتار کنید، این ضروریات را به او بگویید. دانستن این چیزها به او کمک می‌کند، مخالفت و عناد کمتری نشان دهد.

کودک شما مغز بزرگی دارد که او را از عالم کودکان جدا می‌کند. قد کوچکی دارد که سبب می‌شود بزرگ‌تر‌ها هم او را در اظهارنظر‌ها جدی نگیرند.ایجاد تعادل بین این دو مشکل خیلی سخت است.

همه تصویر کودک تیزهوشی که با عینک ته استکانی در اتاق خود حبس است و فقط مطالعه و تحقیق می‌کند و منزوی و خجالتی است، می‌شناسیم و قطعا نمی‌خواهیم کودک ما چنین سرنوشتی داشته باشد.

کودکان تیزهوش نیاز به شنونده خوب دارند، به کسی که گوش کند، ارزش قائل شود و ایده‌های آنان را به تمسخر نگیرد. خانواده یکی از بهترین گزینه‌هاست. دوستان دیگر تیزهوش نیز می‌توانند این نیاز‌ها را برآورده کنند.

شما به عنوان والدین کودک تیزهوش وظیفه دارید با تهیه بازی‌های فکری و کتاب‌های لازم برای او و فراهم کردن زمینه پژوهش، تجربه و تحقیق رشد فکری او را گسترش دهید.

خوب است بدانید تحقیقات نشان می‌دهد مادرانی که تهوع بارداری طولانی‌تری دارند، فرزندان باهوش‌تری به دنیا می‌آورند.

همچنین هر چقدر یک فرد در دوران نوزادی و سال‌های اولیه زندگی خود عشق و محبت بیشتری از جانب والدین خود دریافت کند و رابطه مثبت‌تری با آنها داشته باشد، به همان اندازه در زندگی آینده باهوش‌تر و مهربان‌تر می‌شود.

ماندانا ملاعلی