خشکسالی به جنگل‌های شمال هم ‌رسید

این کاهش بارندگی حتی در پرباران‌ترین استان کشور یعنی گیلان نیز مشهود بود، به نحوی که از آغاز سال آبی یعنی مهر 1389 تاکنون در استان گیلان 569 میلی‌متر باران باریده که این میزان بارش در استان گیلان در مقایسه با سال آبی گذشته و دوره درازمدت 42 ساله به ترتیب 23 و 38 درصد کاهش نشان می‌دهد.

همچنین در نیمه نخست سال آبی امسال، میزان بارندگی تجمعی حوضه آبریز ‏رودخانه‌های مازندران 350 میلی‌متر و حجم ریزش آن معادل 9 میلیارد و 121 میلیون مترمکعب ‏بوده که در مقایسه با سال گذشته و دوره شاخص آماری، به ترتیب 8 و 3 درصد کمتر شده است.‏

نتیجه این وضعیت بروز پدیده‌ای منفی به نام خزان تابستانی در جنگل های شمال کشور است.خزان تابستانی پیامد هایی نظیرگرمای شدید، خشک شدن نهال‌ها، کاهش رویش و تولید چوب درختان، خشک شدن گیاهان مرتعی و کاهش بازده کار در طرح‌های جنگلداری را به همراه دارد.

کارشناس معین معاونت مناطق مرطوب و نیمه مرطوب سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور در گفت و گو با ایرنا می‌گوید: نزدیک به یک دهه است که در شمال کشور تابستان‌های خشک روی می‌دهد و اگر این وضع ادامه پیدا کند، تاثیرات واضحی در جنگل‌های شمال به وجود می‌آید.

وحید شقاقی‌افضلی افزود: جنگل‌های هیرکانی در شمال ایران جزو جنگل‌های معتدل است و گرما و خشکی، موجب بروز خواب تابستانه درختان می‌شود که احتمال خزان و حتی خشکی درختان را در پی دارد. به گفته وی این امر باعث تغییر سیمای طبیعی جنگل و تغییر رنگ درختان از سبز به سبز خیلی تیره و سپس خزان‌شونده است در حالی که در مرداد نباید چنین حالتی روی دهد. شقاقی‌افضلی تاکیدکرد: پیامد خواب درخت، کاهش تولید چوب است زیرا درخت به جای یک خواب، آن هم در زمستان، دو بار به خواب می‌رود و رویش آن متوقف می‌شود. این کارشناس ارشد جنگل تصریح کرد: خشکی تابستان میزان فتوسنتز را هم کاهش می‌دهد که در نتیجه گیاه نمی‌تواند به اندازه کافی شیره گیاهی را در اختیار همه اندام‌های خود قرار دهد.

وی درباره تاثیر خشکی و گرما بر محدوده جنگل‌های شمال می‌گوید: اثر طولانی مدت چنین وضعی، تغییر مرز پایینی و بالایی جنگل است. شقاقی افضلی توضیح می‌دهد: راشستان‌های ما در جنگل‌های شمال به میانگین دمای سالانه‌ای در حد 16 تا 18 درجه سانتی‌گراد نیاز دارند تا شاداب و سالم باشند و اگر چندین سال پشت سر هم خشکی روی دهد، جنگل‌های میان‌بند از جمله راشستان‌ها کم‌کم خشک می‌شوند چون تحمل گرما را ندارند.

کارشناس معین معاونت مناطق مرطوب و نیمه‌مرطوب سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور افزود: به طور کلی خشکی و گرما موجب می‌شود جنگل بتدریج به سمت مناطق مرتفع‌تر برود و اگر در جنگل‌های بالادست هم خشکی و گرما روی دهد، جنگل‌های آن نواحی نیز دچار تغییر می‌شوند و به طور کلی محدوده جنگل کاهش می‌یابد.

شقاقی‌افضلی تصریح کرد: تغییر دیگری که رخ می‌دهد، دگرگون شدن جوامع گیاهی است؛ یعنی گونه‌ها و توده‌های تا حدی خشکی‌پسند همچون ممرز و بلوط جانشین گونه‌ها و توده‌های رطوبت‌پسند مانند راش می‌شوند. وی یادآور می‌‌شود: تاثیر خشکی و گرما فقط بر درختان جنگل نیست بلکه بر گیاهان علفی و کل حیات جانوری و گیاهی و محیط زیست اثر می‌گذارد.