مشترکی باشید که گاهی در دسترس نیست

خیلی‌ها هستند که می‌گویند در ابتدا از دکمه‌های ریزی که انگار به اندازه پای مورچه ساخته شده نه انگشت آدمیزاد، خوششان نمی‌آمد، اما خیلی زود متوجه شده‌اند که این گوشی هوشمند یک گنجینه تمام‌عیار است. می‌توانی هر جا که نشسته‌ای ایمیل‌هایت را کنترل کنی، مشغول بازی شوی یا شعری را که یکدفعه به ذهنت راه یافته یادداشت کنی. در کشورهایی که اینترنت سرعت بیشتری دارد و زندگی خیلی دیجیتال‌تر شده‌ است می‌توانی با این گوشی‌های هوشمند جای پارک پیدا کنی، بلیت سینما رزرو کنی‌ یا حتی اطلاعات روی کامپیوتر شخصی‌ات را که کیلومترها دورتر روی میز داخل اتاقت است، بررسی کنی و نتیجه آزمایش خونت را از آزمایشگاه بگیری... می‌توانی از وضعیت هوا باخبر شوی یا این‌که از وضعیت بانکی و حساب‌هایت خبر بگیری. گوشی‌های هوشمند به یک همراه همیشگی و باوفای انسان قرن بیست و یکم بدل شده‌اند، اما آیا واقعا باید این همه وقت صرفشان کرد و یک روز هم نمی‌شود بدون آنها از خانه بیرون رفت؟

اگر بدون در دست داشتن گوشی همراه احساس کمبود می‌کنید باید متوجه شوید که شما دارید به این وسیله کوچک که در دستتان جا می‌شود، معتاد می‌شوید. اعتیادی که مثل هر اعتیاد دیگری کم‌کم جایش را باز می‌کند و هرچه جلوتر می‌روید جای بیشتری می‌طلبد تا آنجا که دیگر بدون آن از گذراندن امور روزمره وامی‌مانید.

هر یک از ما حکایتی درباره دوستی، فامیلی یا آشنایی شنیده است که فلانی آنقدر به گوشی‌اش وابسته شده که حتی در اتاق خواب و دستشویی و حمام نیز نمی‌تواند از گوشی‌اش دل بکند. این که این وسیله حتما مردم را گرفتار خودش می‌کند و آنها را وابسته خودش می‌سازد، اصلا روشن نیست، اما آنچه مشخص است این‌که ما تاکنون می‌دانستیم ‌ اینترنت و استفاده‌های مشخص از کامپیوتر مثل بازی‌ها اعتیادآور هستند. دیوید گرین فیلد، محقق مسائل روان‌شناختی و نویسنده کتاب «اعتیاد حیاتی» می‌گوید شاید هنوز قادر به درک مستقیم اعتیاد واقعی نباشیم، اما می‌توان گفت این وسایل از ظرفیت اعتیادسازی برخوردارند.

او می‌گوید: در اعتیاد واقعی، رسیدن یک ماده مثل نیکوتین به بدن موجب آرامش می‌شود و فرد هر بار نیاز به مصرف بیشتر دارد تا احساس آرامش بکند و وجود کمتر آن ماده می‌تواند علائم ناراحت‌کننده‌ای در جسم و روح فرد ایجاد کند. تکنولوژی کامپیوتر می‌تواند اعتیادآور باشد، زیرا کامپیوتر«روانگردان» است و به تغییر خلق و خو منجر می‌شود و اغلب احساسات لذتبخش را در وجود کاربر ایجاد می‌کند و به طور اخص فرد احساس رضایت می‌کند. این همان رفتاری است که روان‌شناسان آن را واکنش نسبت به متغیر نام می‌نهند. به این معنی که فرد در انتظار دریافت یک ایمیل رضایت‌بخش بارها و بارها به سراغ پست الکترونیک خود می‌رود و با باز کردن و کنترل کردن آن در انتظار چیزی است که ممکن است از راه برسد. با این حال ما هیچ وقت قطعا نمی‌دانیم که این ایمیل چه زمانی از راه می‌رسد، اما انتظار آن را می‌کشیم و باز هم به کنترل صندوق الکترونیک‌مان ادامه می‌دهیم.

در بریتانیا 37 درصد بزرگسالان و 60 درصد نوجوانان تایید می‌کنند که میزان وابستگی آنها به گوشی‌ها خیلی بالاست و 51 درصد بزرگسالان و 65 درصد نوجوانان می‌گویند این گوشی‌ها وسیله برقرار کردن ارتباط‌های اجتماعی آنها هستند.

در هر حال نتیجه تحقیقات نشان می‌دهد که تنها 6 درصد مردم جهان واقعا به این گوشی‌ها معتاد شده‌اند و 49 درصد دیگر هر چند می‌گویند وقت خواب هم گوشی‌شان باید بالای سرشان باشد؛ اما هنوز به مرحله خطرناک اعتیاد نرسیده‌اند. برای دور شدن از این خطر این شما هستید که می‌توانید ابتکار عمل را از همین حالا به دست بگیرید.

در هر حال نباید نادیده گرفت که همه این وسایل باید در خدمت انسان باشند و می‌توان با کنترل آگاهانه آن، مقرراتی کوچک برای خودمان وضع کنیم تا ما آنها را در کنترل داشته باشیم، نه آنها ما را. یکی از این مقررات عدم استفاده از گوشی‌های هوشمند و موبایل ‌ هنگام رانندگی است. چک کردن مدام تلفن هم می‌تواند از برنامه حذف شود و فاصله بین کنترل پیام‌های رسیده یا ایمیل‌ها می‌تواند بیشتر شود و مهم‌تر از همه این که باید قادر باشیم به خود یادآوری کنیم که ما نیاز حیاتی به این گوشی‌ها نداریم و این تنها یک وسیله است که به صورت فیزیکی با ماست، نه چیزی بیشتر از آن.

با مدیریت گوشی‌های هوشمند‌ می‌توان از آنها درست استفاده کرد. برای این کار باید در وهله اول احساسات خود را بشناسیم و بدانیم چرا هر دقیقه به بررسی گوشی‌مان می‌پردازیم.وقت زنگ زدن گوشی قوی باشیم و تصور نکنیم که یک لحظه تاخیر در برداشتن آن می‌تواند مشکلی ایجاد کند. حتی باید تمرین کنیم که همواره به زنگ آن پاسخ ندهیم و اگر در حال صحبتی مهم یا کاری با اهمیت بیشتر هستیم، به آن کار بهای لازم را بدهیم. حتی می‌توان سیگنال‌های هشداردهنده آن را قطع کرد تا به محض صدای زنگ واکنش نشان ندهیم.

این نظم را به خودتان تحمیل کنید که به یک پیام رسیده بلافاصله پاسخ ندهید. چون بسیاری از پیام‌ها ارزش این کار را ندارند و می‌توان سر فرصت به سراغشان رفت. قطعا وقتی در حال رانندگی هستید، یا در جمع خانواده به سر می‌برید، زمان درستی برای پاسخ دادن به گوشی‌تان نخواهد بود. حتی برای به دست داشتن کنترل بیشتر می‌توان ساعت‌های مشخصی را برای بررسی پیام‌ها و پاسخ دادن به آنها انتخاب کرد.با این حال راه‌های دیگری هم برای به دست آوردن کنترل این دستگاه‌ها وجود دارد، از جمله این که‌گاهی گوشی‌تان را روی میز بگذارید و از محل کارتان خارج شوید تا کمی هوای تازه بخورید.

به جای پاسخ دادن به‌ ایمیلی که همکارتان برایتان فرستاده است از جایتان بلند شوید و به طبقه بالا بروید و پاسخ او را به صورت چهره به چهره بدهید.

سعی کنید ایمیل‌تان را همیشه تازه نگه دارید و پیام‌های قدیمی را که نیازی هم به آنها ندارید،حذف کنید تا از دیدن آنها دچار نگرانی نشوید.

سعی کنید دو آدرس ایمیل جداگانه داشته باشید که یکی برای ارتباط‌های کاری و دیگری برای ارتباط‌های شخصی باشد. این‌طوری می‌توانید بین چیزهایی که اولویت دارد با آنها که از اولویت کمتری برخوردار است، تفاوت قایل شوید و طبعا در نوع پاسخ دادن به آنها نیز رفتارهای متفاوتی در پیش بگیرید.

در ارسال ایمیل و پیامک به املای درست و متن سنجیده توجه کنید و اجازه ندهید به فردی بی‌مبالات و بی‌تفاوت نسبت به زبان روزمره بدل شوید. در هر حال زبانی که هر فرد به کار می‌گیرد نشان‌دهنده شخصیت اوست.

اگر فکر می‌کنید به گوشی‌تان معتاد شده‌اید در خانه از همسرتان کمک بگیرید و به او بگویید‌ باید خوشحال باشد که به شما کمک می‌کند تا اندکی از فشاری که گوشی بر شما وارد می‌کند، کم کند. بنابراین در ساعت‌های مشخصی کامپیوترتان را خاموش کنید‌ و از انجام هر کار یا تلاش دیجیتال خودداری کنید تا بتوانید رفتاری عادی‌تر در منزل داشته باشید و از این طریق تمدد اعصاب داشته باشید. به یاد بیاورید‌ این فقط خودتان هستید که می‌توانید تصمیم بگیرید ‌ گوشی موبایل‌تان روی میز شام قرار داشته باشد یا در اتاق نشیمن باقی بماند.

وقتی در تعطیلات به سر می‌برید، وقتی در حال یک پیاده‌روی ساده در کوهستان هستید یا وقتی در مراسم عروسی خواهرتان حاضر شده‌اید، نیازی ندارید که دلشوره گوشی همراهتان را داشته باشید.

در چنین مواردی حتما به خودتان مرخصی بدهید و از آن لحظه لذت ببرید. در چنین لحظاتی آخرین کاری که می‌توان به آن فکر کرد یک مساله کاری یا رودررو شدن با پیام دوستی است که ممکن است بخواهد شما را هم وارد دلمشغولی‌هایش بکند.