صید مسافران با تورهای غیرمجاز

«بچه‌های ما در زندان تایلند، به حبس ابد محکوم شده‌اند، بیشترشان سل گرفته‌اند، بعضی‌ها هم زخم‌های عفونی دارند یا بیماری‌های عصبی. زندانبان‌ها با آنها مثل انسان رفتار نمی‌کنند. بچه‌های ما به قصد تفریح، با تور از کشور خارج شدند و حالا جرمشان قاچاق موادمخدر است.» این شرح حال، نه فرازی از یک داستان غم‌انگیز است، نه پلانی از یک سریال پندآموز؛ حرف‌های مادر یک جوان زندانی در تایلند است که پسرش، صید تور گردشگری غیرمجاز شده است، توری که پهن شده بود تا او و خیلی از هم سن و سال‌هایش را با وعده روزهایی رویایی در کشوری دیگر شکار کند. این زن که نمی‌خواهد نامش فاش شود، درباره چگونگی دستگیری فرزندش می‌گوید: «او آگهی تبلیغاتی یک تور ارزان قیمت به تایلند را دیده بود. وقتی با دفتر آن آژانس مسافرتی تماس گرفت، گفتند دلیل قیمت ارزان تورشان این است که مسافران باید علاوه بر گردشگری در کشور مقصد برای آنها اجناسی هم خریداری کنند و پس از بازگشت تحویل‌شان بدهند.»

اجناسی که تور گردشگری از مسافرانش می‌خواست برایش بخرند، کاملا مجاز بودند، بنابر این بیشتر متقاضیان این شرط را پذیرفتند. «آنها گفتند مسافران باید اجناس را داخل چمدان‌های مخصوصی بگذارند که تور به مسافران می‌‌دهد تا به این ترتیب اجناس آسیب نبینند....» این شرط هم به نظر مسافران معقول بود بنابر این چمدان‌ها را پذیرفتند و شاد به سمت کشور مقصد راه افتادند؛ اما در فرودگاه یک اتفاق عجیب افتاد! زن می‌گوید؛ « پلیس چمدان‌ها را در فرودگاه گشت، داخل‌شان بیش از 3 کیلو شیشه جاسازی شده بود.

نارضایتی مسافران از تورهای گردشگری غیرمجاز به کجا می‌رسد؟ تقریبا هیچ جا! ابراهیم فرج‌تبار رئیس جامعه تورگردان‌های ایران در این باره توضیح می‌دهد: سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و جامعه تورگردان‌های ایران وقتی می‌توانند به شکایات مردمی رسیدگی کنند که توری مجاز باشد و نوع خدمات‌دهی‌اش منطبق بر موارد قرار دادی که با مسافران پیش از سفر بسته است، نباشد؛ اما وقتی توری غیرمجاز باشد در حوزه کاری ما نمی‌گنجد و مردم باید به دنبال شکایت حقوقی از آن به شکل مستقل باشند.

آیا رسیدگی به یک پرونده حقوقی بدون دوندگی ممکن است؟ چند نفر حاضرند هفته‌های متمادی پی پرونده‌ای حقوقی به دادگاه بروند و بیایند؟ رسیدگی به یک پرونده حقوقی هر چه باشد معمولا در کوتاه مدت ممکن نیست و کمتر کسی حاضر می‌شود برای جبران خراب شدن سفر چند روزه اش هفته‌ها و ماه‌ها از وقتش را صرف رسیدگی به شکایت حقوقی در این زمینه کند و این گونه است که تورهای غیرمجاز به فعالیت‌شان ادامه می‌دهند و حتی برای جذب مسافران، آزادانه در رسانه‌ها تبلیغ می‌کنند.

شاید بشود خاطره عمل نکردن یک تور مسافرتی غیر مجاز به وعده هایش را پس از مدتی فراموش کرد؛ اما ضررهایی مثل سردرآوردن از یک کامیون قاچاق انسان یا چشم باز کردن در زندان کشوری دور یا دستگیری در کشور خودمان به عنوان قاچاقچی کالا و.... قابل جبران نیستند و به همین دلیل باید با احتیاط بیشتری تورهای گردشگری را سنجید و انتخاب کرد. رئیس جامعه تورگردان‌های ایران درباره روش شناسایی تورهای غیرمجاز به مردم توضیح می‌دهد: برای استفاده از تورهای گردشگری باید به دفاتر آژانس‌های مسافرتی مراجعه کنید و این دفاتر موظفند مجوز فعالیت شان را از سوی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در مکانی که برای مسافران قابل رویت باشد، نصب کنند.

آن طور که فرج تبار می‌گوید اگر متقاضیان سفر این مجوز را در آژانس مسافرتی ندیدند باید درباره‌اش بپرسند و تا پیش از مشاهده آن حق دارند نسبت به بی مجوز بودن آژانس و تور مسافرتی مشکوک باشند. او با اشاره به این که هیچ ارزانی بی دلیل نیست می‌گوید: تورهای ارزانی که وعده می‌دهند شما را در ازای جابه‌جایی کالا یا خرید در کشور مقصد به سفر می‌برند به هیچ جه قابل اعتماد نیستند و می‌توانند دردسر ساز شوند. به گفته او استفاده از تور به معنای خرید مجموعه‌ای از خدمات در طول سفر است و بر همین اساس مسافران باید با تور قرارداد امضا کنند. قرار دادی که فرج تبار درباره اش می‌گوید باید شامل همه جزئیات سفر باشد و مواردی همچون وسیله سفر، نام و محل هتل، چگونگی جا به جایی از فرودگاه به هتل و از هتل به مناطق دیگر گردشگری و حتی مسائلی همچون تعداد وعده‌های غذایی که قرار است به مسافران داده شود نیز باید در این قرارداد ذکر شوند. این که چرا سازمان میراث فرهنگی و گردشگری، چشم‌هایش را روی تورهای غیرمجاز بسته است و منتظر می‌ماند تا مردم در دام آنها گرفته شوند و بعد سازمان‌های دیگر مسوولیت رسیدگی به امورشان را به عنوان قربانی به عهده بگیرند پرسشی است که ما آن را با سازمان میراث فرهنگی و گردشگری مطرح کردیم، اما هیچ یک از مسوولان این سازمان حاضر به گفت‌وگو با ما نشدند و به نظر می‌رسد در این زمینه هم ناچاریم به هشدار مسوولانی خارج از سازمان میراث فرهنگی و گردشگری بسنده کنیم.

مریم یوشی‌زاده / گروه جامعه