ترس ، بخشی جدانشدنی از رشد کودکان

صدای جیغی آمد. هستی از اتاق بیرون پرید و با همان زبان بچگانه فریاد زد: «ترسیدم!» همیشه سعی کرده بود ترسش را به او منتقل نکند و از این که می دید این طور ترسیده ، جا خورد.
کد خبر: ۴۱۷۳۹

نمی دانست چه عکس العملی نشان دهد. تا به حال فکر می کرد می تواند دخترش را نترس بار بیاورد؛ ولی او ترس را شناخته بود، بدون این که او بخواهد.
بد نیست بدانید ترس برای زندگی کردن خیلی هم لازم است. در واقع این حالت یا احساس می تواند محافظ شما در موقعیت ها و شرایط خطرناکی باشد که جان و زندگی شما را تهدید می کنند.
کودکان هم از این موضوع مستثنا نیستند. بیشتر آنها ترسهایی را در دوران های مختلف عمرشان تجربه می کنند به طوری که این احساس بخش عادی و لاینفک از رشد و نمو آنها محسوب می شود و می تواند آنها را با محیط اطرافشان وفق دهد؛ مثلا ترس کودکان از سگهای وحشی خیلی ضروری است ، اما اگر این ترس به حدی برسد که او از هر سگی بترسد و حتی جرات بیرون آمدن از خانه را هم پیدا نکند به مشکلی جدی برای او تبدیل می شود.
این که بسیاری از ترسها عادی هستند، نباید خیال والدین را راحت کند، زیرا اگر همین ترسهای عادی در کودکان بدرستی هدایت نشود، می تواند دامنه اش را به دوران بزرگسالی آنها نیز بکشاند؛ بنابراین والدین باید بکوشند به فرزندشان کمک کنند تا پیش از این که ترس برای او به یک مشکل تبدیل شود از پس آن برآمده و با آن مقابله کند.

علایم رایج ترس و اضطراب
در بیشتر موارد کودکان قادر نیستند عامل ترس خود را تشخیص دهند، اما این ترس و اضطراب در آنها نمودهایی دارد که به نظر نمی رسد مستقیما ربطی با ترس واقعی داشته باشند.
در زیر به برخی علایم که ترس در خردسالان به جا می گذارد، اشاره شده است: اختلال در تمرکز؛ کودکی که ترسوست در بیشتر مواقع نمی تواند بخوبی تمرکز کند. چنین کودکی در انجام تکالیف مدرسه و کارهایی از این دست دچار مشکل می شود.
ایجاد تغییر در فعالیت های عادی و روزمره ؛ کودکان ترسو و مضطرب نسبت به حالت عادی فعالیت زیادتری از خود نشان می دهند.
گاهی اوقات هم عکس این حالت رخ می دهد، یعنی فعالیت چنین بچه هایی کمتر از حالت عادی می شود و به نظر کند و بی حال می رسند.
به عبارت دیگر هرگونه تغییر قابل توجهی در میزان فعالیت کودک باید مورد توجه والدین قرار گیرد. ایجاد تغییر در عادات غذایی ؛ گاهی اوقات کودکان ترسو بی اشتها یا کم اشتها می شوند؛ اما برخی دیگر در واکنش به اضطراب خود بیش از حد عادی غذا می خورند.
بازگشت به عقب ؛ گاهی در برخی موارد کودکی که کاملا توانسته است ادرار خود را کنترل کند دچار شب ادراری می شود یا کودکی که مکیدن انگشتش را کنار گذاشته است در واکنش به ترس دوباره کار خود را تکرار می کند.
تغییر در عادات خواب ؛ چنین کودکانی به زحمت به خواب می روند و در ضمن کابوس های مکرری می بینند. کسالت های فیزیکی ؛ کودکی که از چیزی بترسد، ممکن است واکنش خود را با دل درد یا سردرد نشان دهد.
آنچه لازم است والدین بدانند این است که اگر کودک آنها از ترس عادی برخوردار باشد، هیچ گاه علایم بالا در وی دیده نمی شود، اما وقتی این ترس بیش از حد شود، چنین علایمی ممکن است در فرزندشان بروز یابد.
هر پدر و مادری می تواند به کودک خود کمک کند تا از مراحل یک ترس طبیعی عبور کند، به طوری که وحشت و ترس بی جا و بی موردی در فرزندشان باقی نماند.
اگر فرزند شما هم دچار نوعی ترس شده است می توانید کارهای زیر را انجام دهید تا او را بخیر و سلامت از مراحل آن رد کنید.

مدل سازی رفتارهای مناسب
می توان گفت که هر کودکی با مدل سازی رفتارهای والدین خود شیوه زندگی کردن را می آموزد؛ بنابراین در بیشتر موارد این گونه است که والدین ترسو کودکان ترسویی هم دارند.
پس مراقب باشید اگر از چیزی می ترسید واکنش صحیحی از خود نشان دهید تا فرزندتان هم همان رفتار را بیاموزد.
در مقابل ترس فرزندتان واکنش بیش از حد نشان ندهید؛ نسبت به ترس فرزندتان واقع بینانه برخورد کنید، زیرا در غیر این صورت مشکلی جدی در انتظار کودک دلبندتان خواهد بود.
نباید بیش از حد برای او دلسوزی کنید یا این که توجه زیادی به او داشته باشید. بکوشید تغییراتی در زندگی فرزندتان ایجاد کنید تا ترس او را از میان ببرد، اما رفتارهای غلط در این زمینه می تواند ترس را در کودک تقویت کند مثلا منتفی کردن وقت دکتر یا خواباندن وی در رختخواب والدین کارهایی کاملا غلط هستند که می توانند ترس را در او تقویت کنند.
به فرزندتان بیاموزید که گاهی اوقات ترسیدن صحیح است ؛ گاهی اوقات ممکن است فرزندتان از این که از چیزی ترسیده است احساس گناه کرده یا شرمسار شود. از این رو باید به او بفهمانید که هر کسی ، حتی بزرگسالان هم ممکن است از چیزی بترسند.
با کودکتان درباره ترسش بحث کنید؛ به فرزند خود بفهمانید که همواره برای شنیدن حرفها و حمایت از او آماده و در دسترس هستید؛ چون بچه های کم سن و سال تر معمولا قادر نیستند ترس خود را با کلمات بیان کنند، انجام فعالیت هایی از قبیل رنگ آمیزی ، نقاشی یا تئاتر می تواند به آنها کمک زیادی کند که با ترس خود ارتباط برقرار کنند.
به او مثبت فکر کردن و مثبت حرف زدن را بیاموزید؛ به عبارت دیگر به او یاد دهید چیزهای مثبت را درباره خودش به خودش یادآوری کند.
چنین ترفندی یک وسیله بسیار قوی و موثر برای این کودکان خواهد بود. با این عمل ، کودکتان خودش را بیشتر باور می کند؛ همچنین رفتار مشابهی درباره ترس نیز باید انجام شود، مثلا وقتی کودکی از تاریکی می ترسد می تواند بیاموزد که جملاتی از این قبیل بگوید: «من نمی ترسم. این فقط تاریکی است.
هیچ چیز وحشتناکی در اینجا وجود ندارد که بتواند به من آسیبی برساند». واقع بین باشید؛ در نظر داشته باشید که نمی توانید به کودکتان بیاموزید کاملا نترس باشد، اما می توانید به او کمک کنید با ترس اش روبه رو شود و با آن برخورد کند.
باید بدانید که بازگشت و عود کردن ترسها کاملا طبیعی است. از انجام کارهایی که ممکن است کودکتان را بترساند، بپرهیزید: از تماشای فیلمهای ترسناک بخصوص اواخر شب و نیز تعریف کردن داستان های ترسناک برای کودکتان حذر کنید. کودکان را نترسانید تا از شما اطاعت کنند؛ اگر می خواهید فرزندتان از شما اطاعت کند هیچ وقت او را نترسانید، مثلا به او نگویید: «از کنار من تکان نخور تا بچه دزد تو را ندزدد».
چنین جملاتی می توانند ترسهایی غیرضروری را در کودکتان به وجود آورند. بیش از حد از کودکتان مراقبت نکنید؛ کودکان باید هر از گاهی ترس را تجربه کنند تا قادر شوند به شکل موثری از عهده آن برآیند اما نباید به آنها چیزهای ترسناک نشان دهید یا این که موقعیت های ترسناک برایشان پیش آورید.
در عوض وقتی فرزندتان با چیزهای ترسناک روبه رو می شود به جای دور کردن او از موقعیت به او کمک کنید تا با ترس خود مواجه شود.
رفتارهای خوب و شجاعانه کودکتان را تحسین کنید و پاداش دهید؛ بهتر است این کار را از وقتی شروع کنید که فرزندتان خیلی کوچک است.
این تحسین ها شامل حال رفتارهایی می شوند که حاکی از استقلال او هستند؛ همچنین موفقیت او در هر کدام از مراحل گذر از ترس را باید با پاداشی مناسب پاسخ دهید.
چگونه می توان کودک را قدم به قدم از ترس دور کرد؛ کودکان باید آهسته آهسته با ترس خود روبه رو شوند، مثلا برای کودکی که از سگها می ترسد می توان کار را با خواندن کتابی درباره سگها شروع کرد و وقتی او احساس راحتی کرد وارد مرحله بعدی شوید و فیلمی درباره این جانور به او نشان دهید.
مرحله بعدی نشان دادن یک سگ از نزدیک به اوست و سپس تماشاکردن بازی کودکان با سگها و مرحله آخر هم لمس سگ به وسیله خود کودک همراه شماست.
درباره هر ترسی می توانید مراحل بالا را انجام دهید تا کودکتان از این موضوع ضربه نخورد و دچار مشکلات جدی روحی نشود. در نظر داشته باشید ترس امری طبیعی است.

فریبا فرهادیان
farhadian@jamejamdaily.net

newsQrCode
ارسال نظرات در انتظار بررسی: ۰ انتشار یافته: ۰

نیازمندی ها