تا دیر نشده، بختگان را ببینید

امروزه با خشک شدن کامل دریاچه بختگان که در گذشته از بزرگ‌ترین و پرآب‌ترین دریاچه‌های ایران بود و وضعیت نامطلوب دریاچه طشک ارزش زیست‌محیطی آن بسیار کاهش‌یافته، اما هنوز برای دیدن محیط طبیعی بکر و جانوران و گیاهان خاص این منطقه فرصت باقی مانده و چند سالی طول خواهد کشید تا کم‌آبی و شوره‌زار به جای مانده در محل سابق دریاچه بختگان، این محیط طبیعی منحصر به فرد را به طور کامل نابود کند.

پس اگر فرصتی داشتید برنامه‌ای برای سفر به این منطقه تدارک ببینید.

دریاچه بختگان و طشک و چشمه‌ها و تالاب‌های اطراف آن در گذشته شاهد حضور صدها هزار پرنده بود که عمدتا از پرندگان مهاجری بودند که از دشت‌های شمال روسیه برای گذران زمستان به آن سوی می‌آمدند. پرندگانی همچون فلامینگو، درنا، پلیکان، انواع مرغابی و غاز، آنقوت، آبچلیک، چنگر، حواصیل، چوب پا، تنجه، کشیم، کاکایی، پرستوی دریایی، ماهی‌خورک، بلدرچین، کبک، هوبره، دارکوب، کوکر، تیهو، قمری، پری‌شاهرخ، خروس کولی، اگرت و لک‌‌لک و نیز پرندگان شکاری مانند سنقر، سارگپه، بحری، بالابان، لیل، شاهین، دلیجه و انواع عقاب و جغد و کرکس.

در سال‌های اخیر تعداد پرندگان منطقه بسیار کاهش یافته و همین اندک پرندگان سرگردان هم که همچنان در باقی مانده دریاچه طشک و کانال‌های آب منطقه زندگی می‌کنند، مشکل زیادی برای ادامه حیات خود دارند. بخشی از آنها به جای بختگان، زمستان را در دریاچه پشت سد سیوند می‌گذرانند.

بختگان و طشک دریاچه‌هایی هستند که در بین کوه‌های زاگرس واقع شده‌اند و ارتفاع آنها حدود ۱۵۰۰ متر از سطح دریاست. زمین‌های بین 2 دریاچه محل زندگی حیواناتی همچون کل و بز، قوچ و میش، کفتار راه‌راه، گراز، روباه، شغال، گربه جنگلی، سیاهگوش، تشی، خرگوش و جوجه تیغی است. در گذشته پلنگ، گرگ و آهو هم در منطقه دیده می‌شدند.

کل حیوانات مجموعه حفاظت شده بختگان شامل ۴۶ گونه پستاندار، ۲۱۸ گونه پرنده، ۲۶ گونه خزنده، ۳ گونه دوزیست و ۲۳ گونه آبزی است که طبیعتا نسل بسیاری از آنها در چند سال اخیر در این منطقه منقرض شده است.

زمین‌های حاشیه مصب رود کر پوشیده از درختان گز و نیزار و گیاهان دیگری چون جگن، قلیا و سازو است. در مناطق کوهستانی و استپی هم می‌توان درختان و بوته‌های بادام کوهی، ارس، بنه (پسته وحشی)، کیکم، بلوط و آویشن، درمنه، گون و کاکوتی را دید.

مساحت کل این مجموعه حفاظت شده ۳۶۰ هزار هکتار معادل ۳۶۰۰ کیلومتر مربع است که ۱۱۷ هزار هکتار آن پارک ملی و بقیه پناهگاه حیات‌وحش است. مساحت دریاچه بختگان که به صورت نواری کشیده به طول ۷۰ تا ۱۰۰ کیلومتر از شمال غرب به جنوب شرق امتداد داشت، در فصل زمستان به ۷۴۰ کیلومتر می‌رسیده است. عمق آن در بیشتر قسمت‌ها بسیار کم و بخش شرقی که پرآب تر بوده تا حداکثر ۳ متر عمق داشته است. در شمال آن هم دریاچه طشک در فصل زمستان حداکثر ۴۲۰ کیلومتر وسعت و آب عمیق‌تری داشته است.

سابقه حفاظت این منطقه به سال ۱۳۴۶ برمی‌گردد که به منطقه شکار ممنوع تبدیل شد. یک سال بعد به منطقه حفاظت شده، در سال ۱۳۵۴ به پناهگاه حیات وحش و در سال ۱۳۷۴ بخش‌هایی از آن به عنوان پارک ملی تعیین شد. هر دو دریاچه بختگان و طشک هم به عنوان تالاب بین‌المللی در کنوانسیون رامسر ثبت شده‌اند.

2 مسیر اصلی برای دسترسی به این منطقه وجود دارد:‌ مسیر اول سعادت‌شهر (در بزرگراه اصفهان ـ شیراز) به ارسنجان و سپس به گمبرون و دریاچه طشک است.

مسیر دوم هم از نیریز به روستای قلعه بهمن و از آنجا به دریاچه بختگان می‌رسد.

جاده شیراز به نیریز هم از جنوب دریاچه بختگان و جاده نیریز به پاسارگاد از شمال منطقه و حاشیه دریاچه‌های دیروز و شوره‌زار امروز بختگان عبور می‌کند. برای ورود به منطقه می‌توان از جاده شیراز به خرامه استفاده کرد که ۷۰ کیلومتر با شیراز فاصله دارد. البته برای ورود به محدوده پارک ملی به اجازه‌ اداره محیط‌زیست استان فارس نیاز است.