اکنون آنتن بیشتر سیمای مراکز استانها 24ساعته شده است. همه اینها باعث شد تا سراغ حبیبالله مازندرانی، رئیس مرکز سیمای استانها برویم و از او بخواهیم درباره اهداف و رویکردهای این مرکز که روزبهروز بر حجم فعالیتهایش افزوده میشود برایمان بگوید. حین همین گفتوگو متوجه شدیم یکی از دلایلی که تولید و پخش سیمای استانها سرعت گرفته، حضور رئیسی پرانرژی است که تلاش میکند خودباوری را در هنرمندان استانی بالا ببرد.
سیمای استانها قرار است چه تصویری از استانهای کشورمان را به نمایش بگذارد؟
سیمای استانها یک ماموریت دارد که آن هم پرداختن به مسائل مهم شهرستانهاست. تولیدات ما در استانها براساس چشمانداز 20 ساله کشور و سند توسعه استان تدوین میشود. مراکز استان باید با تولید آثار فاخر، سنتهای صحیح مردم استان خود را ترویج کنند، همبستگی بین قومیتها را تقویت نمایند، رفتارهای حسنه مردم استان را که به آن شهره هستند، کشف کنند و همه اینها را به زیبایی به نمایش بگذارند. همچنین نمایش ظرفیتها و توانمندیهای استان و اقداماتی که بعد از انقلاب اسلامی در استانها صورت گرفته از ماموریتهای سیمای استانهاست.
این اهداف را برای 20 سال آینده برنامهریزی کردهاید؟ یعنی در طول 20 سال، سیمای استانها باید این اهداف را اجرایی کنند؟
خیر! تولیدات مراکز استان باید براساس حمایت از سند چشمانداز 20 ساله تولید شوند؛ یعنی تلویزیون با تولیدات خود باید به توسعه استان کمک کند. ما در این تولیدات باید هم پیشرفتها و هم نیازهای استان را به تصویر بکشیم تا هم بتوانیم به مردم کمک کنیم و هم به دولت.
پس این سیاستها و اهداف اکنون هم در آثار شهرستانها اجرایی میشود؟
بله. ما ابتدای هر سال از مراکز میخواهیم برنامههای سالانه خود را به ستاد بدهند. مراکز استان باید براساس اهداف سیمای استانها، طرحها و برنامههایشان را به واحد طرح و برنامه مرکز بدهند. برنامههای ارائه شده از سوی کارشناسان بررسی و اشکالات احتمالی رفع میشود، پیشنهادات تازه به آنها داده میشود و همکاران ما در مراکز با توجه به این طرحها و برنامهها تولیدات خود را به سامان میرسانند.
شما به همبستگی بین قومیتها در آثار مراکز اشاره کردید، اما به نظر میرسد توجه به این نکته در آثار تولیدی چشمگیر نیست؟
ما 16 استان مرزنشین با زبانها، گویشها و آداب و رسوم خاص خودشان داریم. در خیلی از استانها چندین قومیت کنار هم زندگی میکنند. در اهواز، خراسان، گلستان و... چنین است. مراکز صدا و سیما با هماهنگی مرکز، آثاری تولید میکنند که در جهت همگرایی و وحدت بین قومیتها هستند.
شاید در برخی برنامههای مراکز استان به این نکته توجه شود، اما منظور من آثار نمایشی بود که مخاطبان بیشتری هم دارند. در این آثار کمتربه این نکته توجه میشود.
شاید اطلاعات شما مربوط به سالهای گذشته باشد، اما به گواه اعضای شورای طرح و برنامه ما که متشکل از خانم پوران درخشنده، آقایان جعفری جلوه، افشار، طاهایی و... است که همگی در زمینه فیلمسازی هم فعالند، کارهایی که در یکی دو سال اخیر در استانها ساخته شدهاند نشان از توجه به سنتها و قومیتهای مختلف دارند.
آیا تفاوتی بین آثاری که در مراکز استان تولید میشوند و از همان ابتدا قرار است از شبکههای سراسری پخش شوند با آثاری که فقط از مرکز استان پخش میشوند، وجود دارد؟
تولیدات مراکز استانها به 2 دسته تقسیم میشوند. تعهدات «ب» مراکز از سیمای استانی و محلی پخش میشود و براساس بضاعت استانها میزان این تولیدات متغیر است. برخی استانها 20 ساعت تولید دارند و برخی 60 ساعت. یک سری تولیدات استانی با بودجه متمرکز استانها ساخته میشوند که این تولیدات برای همه استانها یکسان است و در قالب نمایشی، مستند و انیمیشن تولید میشوند. هر استانی که طرح بیشتر و بهتری بدهد که در شورای مرکزی طرح و برنامه استانها تصویب شود، میتوانند از این بودجه استفاده کنند و آثارشان را بسازند. اگر تولیدات سری«ب» بتواننده نمره ارزیابی که کسب میکنند از 65 بیشتر باشد در طراز ملی قرار میگیرد و از شبکههای سراسری پخش میشوند.
برخی استانها کارشان را از همان ابتدا خوب شروع کردند مثل گیلان، اصفهان، آذربایجان و... اما برخی هنوز هم به سطح کیفی خوبی نرسیدهاند. نظر شما در این باره چیست؟
به نظر من همه سیمای مراکز استانها در طرازی بالا قرار دارند. به عنوان مثال در 3 ماه اول سال جاری مرکز کیش که یکی از مراکز کوچک ماست 3 تلهفیلم تولید کرده که آماده نمایش است. مرکز کیش اولین مرکزی است که توانسته در 3 ماه 3 تلهفیلم تحویل بدهد، در حالی که در این مرکز یکی از مستندات مهم تلویزیون در حال ساخت است که موضوع آن زیر دریا میگذرد. به نظر من گذشت آن زمانی که ما مراکز را درجهبندی میکردیم. امروزه همه مراکز 20 تا 24 ساعت برنامه پخش میکنند، بنابراین همه آنها در یک سطح هستند. اما هر مرکز قابلیتهای خاص خودش را دارد. مثلا ما در مراکز همدان و فارس قطب انیمیشن را تشکیل دادهایم. در سیستان و بلوچستان هم انیمیشنسازی بسیار رشد کرده است، در کرمانشاه هم همینطور. اما برخی استانها مانند ایلام که شاید به زعم شما محروم باشد در زمینه تولید مستند سرآمد است. برخی استانها مثل چهارمحال و بختیاری، بویر احمد و... در زمینه تولید تلهفیلم بسیار فعال هستند. در خوزستان 3 تلهفیلم همزمان با هم در دست تولید است. در قزوین، استانی که نوپاست همزمان 4 تلهفیلم در حال ساخت است. به نظر من همه استانها همتراز هم پیش میروند و ما بین آنها تفاوتی قائل نیستیم الا در نوع قطببندی تولیدی.
پس میتوان نتیجه گرفت که مراکز استان دوره آزمون و خطا را سپری کردهاند؟
بله. سیمای استانی اکنون به بلوغ رسیده است. در سال 75 اولین مرکز استانی در اصفهان شروع به کار کرد و اکنون که 15 سال از آن دوره میگذرد حتما به بلوغ رسیده است. الان شبکههای مراکز اصفهان و شیراز 24 ساعته برنامه پخش میکنند و آثار آنها با آثار شبکههای سراسری رقابت میکنند و این افتخاری برای همکاران ما در مراکز استان است. ما به این همه توانایی و خلاقیت میبالیم و میدانیم حتی مراکز کوچک که الان شاید کمتر دیده میشوند، آینده بسیار خوبی خواهند داشت.
این بلوغی که شما میگویید از لحاظ کیفی است یا کمی؟
هر دو. یک زمانی تولیدات مراکز استانی فقط روزهای جمعه پخش میشدند و مراکز در سال بین 150 تا 200 ساعت تولید و پخش داشتند. اما امروز کوچکترین مرکز ما بیش از 1000 ساعت تولید دارد و پخش برنامههایش هم 2 برابر شده است. تعهد تولید در مراکز استانها بیشتر از 35 هزار ساعت است که اگر پخش را هم اضافه کنیم حتما به 100هزار تولید و پخش در سیمای مراکز استان میرسیم که این رقم کمی نیست. امروز مراکز در زمینه تولید آثار با کیفیت هم بسیار رشد کردهاند بهگونهای که خیلی از این آثار میتوانند به جشنوارههای مختلف راه پیدا کنند و جایزه بگیرند. اکنون با اعتماد کامل میتوان گفت تولیدات مراکز استان در مقابله با آثاری ماهوارهای حرفی برای گفتن دارند.
با این اوصاف خود شما به تولیدات مراکز استان چه نمرهای میدهید؟
واقعیت این است که یک شرایط موجود داریم و یک وضعیت مطلوب و ایدهآل. شرایط ایدهآل زمانی است که ما از نظر بودجه، تجهیزات، نیروی انسانی و... هم در شرایط ایدهآل باشیم، اما اکنون نسبت به آنچه در اختیار داریم همه مراکز نمره قابل قبولی میگیرند.
کارهای فاخری که از شبکههای سراسری پخش میشوند معمولا از طریق کسانی ساخته میشوند که از تهران به شهرستانها میروند و آنجا فیلم یا سریال میسازند.ارزیابیتان از این رویکرد چیست؟
حبیتالله مازندرانی: در تولید آثار به سمت استفاده از سوژههای بومی و محلی حرکت میکنیم. طرحهایی در اولویت تولید قرار میگیرند که بتوانند توانمندیها و جذابیتهای استان را به نمایش بگذارند
با این گفته موافق نیستم که آثار فاخر مراکز استانها را تهرانیها میسازند. ما در مراکز استان به تولید انبوه رسیدهایم. تا پایان تیرماه پخش بیشتر استانها 24 ساعته میشود و بقیه هم باید حداقل 12 ساعت پخش داشته باشند. این حجم از پخش، تولید هم لازم دارد. اگر مراکز استان از نیروها و هنرمندان مرکز استفاده میکنند دلیل بر این نیست که خودشان نیرو و بضاعت ندارند. بلکه این رابطه عرضه و تقاضاست.حجم تولید بالا، همکاران تهرانی را به سمت مراکز استان جلب میکند. ما به همکارانمان در استان ابلاغ کردهایم که اگر در تولیدات استانی از بازیگران تهرانی و معروف استفاده کنند نمره منفی میگیرند، چون ما در ارزیابی آثار استانی شاخصی به نام اقتضائات بومی و محلی داریم که هنرمندان استانی را مقید میکند علاوه بر توجه به فرهنگ بومی و محلی از بازیگران و لوکیشنهای محلی نیز استفاده کنند. اگر به این نکات توجه نکنند امتیاز منفی میگیرند.
به نکته جالبی اشاره کردید، چون شنیدهها حاکی از این است که اگر تهیهکنندگان از بازیگران معروف و چهره تهرانی استفاده کنند، امتیاز هم میگیرند و برخی تهیهکنندهها حتی میگویند مرکز استان ما را مکلف به استفاده از بازیگران چهره میکند.
نه اصلا چنین چیزی واقعیت ندارد. اگر تهیهکنندهها و مدیران مراکز استان از این برنامهها پیروی نکنند، نمره منفی میگیرند.
از گفتههای شما میتوان چنین استنباط کرد که مراکز استان اکنون از لحاظ نیروی انسانی کامل شدهاند چون تا چند وقت پیش در این زمینه مشکل داشتند.
سازمان صدا و سیما به سمت برون تولیدی حرکت میکند. الزاما گرفتن نیرو مشکل تولیدات راهحل نمیکند، بلکه ما معتقدیم باید در بسیاری از اوقات برون سپاری انجام دهیم.
یعنی سفارش کار به بخش خصوصی؟
ما تصمیم داریم از همه توان هنرمندان استانی استفاده کنیم. این هنرمندان الزاما نباید در استخدام صدا و سیما باشند. آنها میتوانند به صورت آزاد با سیمای مراکز استان همکاری کنند.
یعنی اگر کاری در بخش خصوصی استان هم تولید شود شما آن را برای پخش میخرید؟
ما طرحها را میگیریم و در واحد طرح و برنامه ارزیابی میکنیم. اگر با سیاستهای ما تطبیق داشته باشد، برآورد هزینه میشود و کار یا تولید یا برای پخش خریداری میشود.
استانها پر است از موضوعات بکر و تازه، اما در بیشتر اوقات آثاری در مراکز استان تولید میشود که داستان آنها شبیه کارهایی است که در شبکههای سراسری تولید میشود. این ضعف از کجا ناشی میشود؟
در تولید آثار به سمت استفاده از سوژههای بومی و محلی حرکت میکنیم.طرحهایی در اولویت تولید قرار میگیرند که بتوانند توانمندیها و جذابیتهای استان را به نمایش بگذارند. البته این را هم بگویم که برخی اوقات مدیر مرکزی از اختیارات خود برای تولید یک اثر استفاده میکند که در این شرایط مسوولیت کار به عهده خودش است و اگر چنین کارهایی با معیارها و اهداف مراکز استان هماهنگ نباشد نه امتیاز قابل قبول میگیرد و نه در رقابتها شرکت داده میشود.
در حوزه تولیدات آثار مناسبتی چه معیارهایی دارید، چون مراکز استان پر است از آیینها و سنتهایی که مناسبتی هستند
در این زمینه هم مراکز استان فعالیت خیلی خوبی دارند. اکنون ما یک سریال 30 قسمتی با نام«بگو که هستم» را برای ماه رمضان درمرکز اصفهان در دست تولید داریم که تصویربرداری آن به پایان رسیده است. با افتخار باید بگویم سیمای اصفهان اولین شبکهای است که تصویربرداری سریال ماه رمضانی را به پایان رسانده و تا الان که من با شما صحبت میکنم تدوین 5 قسمت از آن هم به پایان رسیده است. در مرکز اصفهان سریال «ظل سلطان» را در مرحله تصویربرداری داریم. امسال تصمیم داریم 18 سریال پر قسمت تولید کنیم که همه آنها با معیارهایی که ذکر شد، تولید خواهند شد. امسال ما تعهد ساخت 98 تلهفیلم داریم که در 3 ماه نخست حدود 20 تلهفیلم تولید شده که این نشاندهنده ظرفیت استانهاست.
و البته نشاندهنده این نکته است که بودجه خوبی هم در اختیار دارید.
بله. اگر بودجه تقویت شود حتما سقف تولید را افزایش خواهیم داد. ما این قول را به رئیس سازمان دادهایم که با پشتیبانی خوب ایشان و معاون سیمای استانها همه تعهداتمان را انجام دهیم و اگر بودجه بیشتری هم بگیریم، میتوانیم ظرفیت تولید را به 150 تلهفیلم برسانیم.
پس چرا تهیهکنندهها همیشه نالان هستند که در مراکز استان با کمبود بودجه روبهرو هستند؟
نوع تولیدات مختلف است. 97 درصد تعهدات مراکز استان در طبقات «ج» و «د» هستند. آثار رده «ج» دقیقهای 15 هزار تومان بودجه میگیرند و آثار ردیف «د» دقیقهای 8 هزار تومان. اما کارهایی که در ستاد تصویب میشوند از بودجههایی استفاده میکنند که مساوی بودجه شبکههای سراسری، مرکز صبا و سیما فیلم است.
شما رتبهبندی هم برای اختصاص بودجه به مراکز استان دارید؟
خیر. همه استانها یکسان هستند. ملاک ما برای تعیین بودجه مراکز سقف تعهدات تولیداتشان است. اما در همه مراکز میزان اعتبار مثلا برای کارهای ب، «ج» و «د» یکسان است.
آثار مستندی که در مراکز استان تولید میشوند، میتوانند حمایتکننده شبکههای سراسری هم باشند. شماروی این آثار چقدر برنامهریزی دارید؟
امسال در مرکز سیمای استانها 422 ساعت تعهد تولید مستند داریم.یعنی به اندازه شبکه مستند تعهد مستندسازی داریم. 360 ساعت تعهد تولید انیمیشن داریم یعنی به اندازه مرکز صبا. تعهد تولید 100 تلهفیلم داریم یعنی به اندازه تعهدات سیمافیلم ما تعهد تولید 18 سریال را داریم. اینها تعهدات ما در زمینه تولید است. در کنار این باید به فعالیت 30 مرکز نظارت داشته باشیم. باید طرحهای محتوایی سالانه استانها را بررسی کنیم. ارزیابی 10 درصد از تولیدات مراکز استانها هم به عهده ماست که همه اینها را همکاران ستادی ما انجام میدهند.
اعتماد به نفس و برنامهریزی شما خیلی بالاست. این باعث میشود خودباوری مدیران مراکز هم بالا برود؟
من تقریبا 30 سال است در مراکز استانها کار میکنم.از نویسندگی برنامههای روستا آغاز کردم،مدیر و معاون رادیو بودهام، مدیر تلویزیون و معاون سیما بودهام، تهیهکنندگی و کارگردانی هم کردهام. همه کارها را به نوعی تجربه کردهام. به همین دلیل میدانم که استانها چه قابلیتهایی دارند. بنابراین با کمال افتخار اعلام میکنم مراکز استانها اکنون میتوانند با شبکههای سراسری رقابت کنند.
حمایت معنوی شما از مراکز استانها قابل تحسین است. با حمایتی که شما از این مراکز میکنید آنها باید خیلی همت کنند که نظرات و خواستههای شما را برآورده کنند.
این حمایت طبیعی است. زمانی که رئیس سازمان با همه قوا و توان وارد میدان شده وقتی معاون استانها همه دغدغهاش این است که تولیدات با کیفیت و خوب ساخته شود، همکاران ما در صدا و سیمای استانها هم باید با انگیزه بیشتری کار کنند. البته همه شبکههای استانی توانایی این را دارند که برنامههایشان را به پخش 24 ساعته برسانند. بنابراین میتوان گفت به خودباوری رسیدهاند. کمترین کاری که ما برای آنها میتوانیم انجام دهیم حمایت از آنهاست.
چشمانداز آینده سیمای استانها را چگونه میبینید؟
مراکز استانی در سپهر رسانه جای خود را باز کردهاند. اگر تا دیروز مراکز استان فقط محدوده استان خود را پوشش میدادند، امروزه با ماهوارهای شدن پخش مراکز استان، ماموریتشان فراتر از یک استان و حتی فراتر از کشور شده است. آنها در منطقه دیده میشوند و باید با آثار جهانی رقابت کنند. کشورهای همسایه و مسلمان تمایل دارند آثار سیمای جمهوری اسلامی ببینند. اینها مسوولیت شبکههای استانی را افزایش میدهد و انگیزه ما را هم برای کار بالا میبرد.
طاهره آشیانی
گروه رادیو و تلویزیون
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم