آشتی در پایانی اندوهناک

تم اصلی که از همان ابتدا برای فیلم انتخاب کردم، نزدیک کردن بخش‌های جدا افتاده جامعه از هم بود. در واقع می‌خواستم با فیلم هر دو بخش را به یکدیگر متوجه کنم. چون به نظرم جامعه ما در شرایط کنونی چند بخشی شده و هر بخشی از شهر با اصول فرهنگی که برای خودش تعریف کرده،بخش دیگر را نمی‌پذیرد. جنوب شهر برایم مهم نبود بلکه می‌خواستم نگاه متعادلی به هر دو بخش جامعه داشته باشم. تصمیم داشتم همه چیز را ببینم؛ هم رفتارهای تحسین‌برانگیز و هم رفتارها و نگرش‌هایی را که می‌شد به آن انتقاد کرد.

به صورت قطعی نمی‌توانم حرف شما را تایید کنم. چون در جنوب شهر شخصیتی مانند طاهره را داریم که شوهرش معتاد است و بچه‌اش بیمار و او مجبور است برای امرار معاش کار بگیرد و در خانه آنها را انجام دهد، اما با همه این مشکلاتی که دارد، وقتی نگین از او می‌پرسد که از زندگی‌ات راضی هستی؟ طاهره می‌گوید اگر راضی نباشم باید چه کار کنم. از آن طرف زندگی پیرزن و پیرمرد را داریم که خیلی عاشقانه با هم زندگی می‌کنند و معصومه و عرفان را هم داریم که دغدغه‌های جدی‌تری از مسائل روزمره زندگی را دارند. در مقابل در بالای شهر پزشکی (پدر مرجان) وجود دارد که با فروتنی تمام تصمیم می‌گیرد پسر طاهره را در بیمارستانش بستری و او را مداوا کند. مرجان درباره پدرش می‌گوید که او همیشه برای کمک‌رسانی به مردم آماده است. همه اینها نشان می‌دهد که من به هر دو بخش شهر به شکلی مساوی نگاه کرده‌ام. در اصل جامعه را به همان شکلی که وجود دارد، دیده‌ام و تلاش کرده‌ام تضاد فرهنگی را که مردم خودشان برای خودشان به وجود آورده‌اند را به نمایش بگذارم. دوست داشتم با این فیلم به مردم هر دو بخش بگویم که صادقانه‌‌تر یکدیگر را ببینند.

باید قبول کنیم که فرهنگ سنتی ما برخاسته از منطقه جنوب شهر است که فرهنگ‌ اصیل‌تری دارد. اما اگر به نظر شما در فیلم پروانه‌ها جنوب شهر برجسته‌تر شده شاید به این دلیل است که در سال‌های اخیر به بافت فرهنگی این منطقه در فیلم‌ها کمتر توجه شده است، اما خود من با ساخت این فیلم می‌‌خواستم مردم همه بخش‌های شهر را با همه خوبی‌ها و بدی‌هایی که در آن وجود دارد با یکدیگر رودررو کنم، اما هیچ‌کدام را بر دیگری برتری نداده‌ام.

بله. دقیقا همین‌طور است. واقعا آشتی دادن بخش‌های مختلف جامعه با یکدیگر ضروری‌ترین نیاز امروز جامعه است.

از همان اول کارم در سینما وقتی می‌خواستم فیلمی بسازم به سراغ اقشار آسیب‌پذیر می‌رفتم. به نظرم با این‌که در ظاهر در سال‌های اخیر جامعه به زنان توجه بیشتری کرده، اما زنان هنوز هم آسیب‌پذیر هستند. من معتقدم در سینمای ما که گرایش به فیلم‌های خانوادگی در آن زیاد است باید به زنان توجه بیشتری شود و حس خودباوری در آنان افزایش پیدا کند.

به سینمای رئالیسم و واقعگرا علاقه‌مندم. اگر فیلم پروانه‌ها باورپذیر است به این دلیل است که ما در ساخت این فیلم از واقعیت وام گرفته‌ایم. آن‌ هم درست در زمانی که سینماگران ما تمایل دارند درام‌پردازی‌هایی داشته باشد که چندان هم به واقعیت نزدیک نیست.

برای من همیشه بخش‌های مهم زندگی شخصیت‌ها اهمیت دارد. شاید اختلاف بین پدر و مادر سحر یا علاقه بین مرجان و عرفان برای خیلی‌ها جذاب باشد، اما از زاویه نگاه من این مسائل بارها در فیلم‌ها و سریال‌ها دیده‌ شده است و دوباره به نمایش گذاشتن آنها دیگر فیلمسازی نیست بلکه عادتی است که من آن را دوست ندارم. به نظرم باید اتفاقات مهم به تصویر کشیده شود نه تکرار مکررات.

بله. یکی از دلایل مهمش همین بود. از ابتدای ورودم به دنیای سینما به بازیگرانی معتقد بودم که هنوز شخصیت‌ بازیگری شان شکل نگرفته است. به نظرم همیشه کار با نابازیگران موفق‌تر است تا بازیگرانی که شکل گرفته‌اند و برای مخاطب هم تکراری شده‌اند.

زمانی که دستیار کارگردان بودم،بازی گرفتن از نابازیگران را به تبع شغلم به عهده می‌گرفتم و هیچ‌وقت هم این کار برایم دشوار نبود. برای من اصلا مهم نیست که چه کسی مقابل دوربین ایفای نقش می‌کند، چون از هر کسی می‌توانم بازی بگیرم. البته این را هم بگویم در انتخاب بازیگران سن و سال فرد که مناسب نقش باشد و فیزیک ظاهری او را مورد توجه قرار می‌دهم.

من سال‌هاست که در سینما کار می‌کنم. بنابراین باید هم کارم را بلد باشم.

پروانه‌ها اولین تجربه من در تلویزیون است. راستش را بخواهید ساخت این فیلم برای تلویزیون یک اتفاق بود، اما احساس خوبی از این فیلم دارم. آن‌ هم به خاطر مخاطب زیادی که این فیلم را دید. تلویزیون مخاطبش را وادار می‌کند که پای فیلم بنشیند و آن را ببیند.

بله این هم هست. من تا حالا چند فیلم سینمایی ساخته‌ام، اما هیچکدام اکران نشدند به جز فیلم امتحان که در 2 سالن به شکلی خیلی محجور اکران شد و اصلا کسی آن را ندید. اما پروانه‌ها با میلیون‌ها مخاطب روبه‌رو شد که این برای من خیلی لذتبخش است؛ عاقبت یک فیلم ساختم که دیده شد. این بخش تلویزیون برایم عالی بود.

بودجه و زمان که واقعا کم است، اما من با علم به این شرایط ساخت پروانه‌ها را شروع کردم و خودم را با شرایط تطبیق دادم، به همین جهت فراتر از شرایط موجود چیز دیگری نمی‌خواستم.

من احساسات را تقسیم‌بندی نمی‌کنم. برای من شادی و غم یک ارزش را دارند. شما برای پلان آخر واژه تلخ را به کار می‌برید. من می‌خواهم درباره این واژه توضیح بدهم و آن را تغییر دهم. شما به عنوان بیننده وقتی تحت‌ تاثیر یک پلان قرار می‌گیرد که نسبت به آن آگاهی کسب کرده باشید. بنابراین پلان آخر تلخ نبود، شاید حزن‌انگیز بود اما این حزن بنا به آگاهی که بیننده از شرایط سحر به دست آورده بود شکل گرفت. همراهی با شخصیت است که بیننده را متاثر می‌کند. این تاثیر خام و سانتی‌مانتالیسم نبود بلکه آگاهانه بود. در سکانس آخر می‌خواستم نشان دهم که مردم از بخش‌های مختلف جامعه خیلی خوب و مسالمت‌آمیز می‌توانند در کنار هم زندگی کنند، بدون این‌که دغدغه‌های شخصی خود را وارد روابطشان کنند.

به نظر من بد نیست مدیران تلویزیون در زمینه تولید فیلم به چند نکته توجه کنند؛ اول این‌که به فیلمسازان اعتماد کنند و دوم این‌که به این حرفه تخصصی‌ نگاه کنند و بپذیرند که فیلمسازی یک تخصص است و به این تخصص احترام بگذارند. یک کارگردان برای دست یافتن به این تخصص سال‌های زیادی زحمت کشیده است. بنابراین ساخت فیلم باید به متخصصان واگذار شود. متاسفانه الان بیشتر فیلمسازان متخصص و کاربلد در خانه بیکار نشسته‌اند، اما برخی از کسانی‌ که کارشان را بلد نیستند دارند آثاری را می‌سازند که حتی تلویزیون هم در ساعت مناسبی نمی‌تواند آن را پخش کند و مجبور می‌شوند آن را در جدول پخش آخر شب قرار دهد. تلویزیون به شدت می‌تواند از فیلمسازان کاربلد و شناسنامه‌دار حمایت کند. تلویزیون با مخاطب میلیونی که دارد جای سیاه‌مشق کردن یا تجربه‌اندوزی نیست، بلکه در این رسانه پرمخاطب باید فیلم‌هایی ساخته شود که کارگردانان آنها در کار خود متخصص هستند.