مصلحت اندیشی مانع‌کارمان نمی‌شود

حدود سال 80 بود که کم‌کم کارم را در واحد مرکزی خبر شروع کردم، یعنی 10 سال پیش، چقدر زود گذشت!

من در روزنامه‌های مختلف مقالاتی در حوزه‌های فرهنگ و اندیشه می‌نوشتم که پس از حضورم در صدا و سیما کمتر شد.

من اصلا نمی‌خواستم خبرنگار بشوم. بیشتر دوست داشتم در حوزه‌هایی که مد نظرم بود بنویسم و تصور و آرزوی نوجوانی من این بود که نظام اجتماعی تحت تاثیر نوشته هایم قرار بگیرد. می‌خواستم دنیا را عوض کنم، غافل از این‌که از عوض کردن خودم هم ناتوانم.

ماهیت کار در واحد مرکزی خبر، خبر است و خواه نا خواه نمی‌شود در مرکز خبر کار کرد و با خبر بیگانه بود . من هم پس از این‌که مدتی کار کردم به سمت خبر کشیده شدم و روز به روز علاقه‌ام بیشتر شد.

از سال 80 تا 83 فقط خبر مکتوب کار می‌کردم اما کم‌ کم حضورم در تلویزیون بیشتر شد، جادوی نور، صدا، تصویر و دوربین طی این سال‌ها کار خودش را کرد تا این‌که در این جاده ما به اینجا رسیدیم.

اگر شما وضعیت امروز مرا موفقیت فرض می‌کنید که خودم آنقدرها احساس موفقیت نمی‌کنم، این حاصل اندوخته روزهای نوجوانی من است، روزهای عشق به کتاب و نوشتن، روزهایی که ممکن نبود یک فیلم خوب را ندیده رها کنم، روزهایی که موسیقی مونس و همراهم بود و... تمام آن اندوخته را با خودم به دنیای خبر آوردم و به جای این‌که خودم رنگ خبر بگیرم سعی کردم تنه خشن خبر را به رنگ دنیای درون خودم درآورم ، نمی‌دانم توانستم یا نه ‌اما خیلی تلاش کردم.

شهرت رویای روزهای نوجوانی و جوانی است اما زمانی که موهای شقیقه سپید می‌شود کم‌کم این هیجان رنگ می‌بازد، هر چند دروغ است اگر بگویم امروز از دام این وسوسه رها شده‌ام، اما دروغ نیست که بگویم شهرت برای من همه چیز نبوده است و اثر کلام برایم بسیار مهم‌تر از شهرت است.

واقعا همه مرا می‌شناسند؟ بعید می‌دانم! با این حال، ای کاش شهرت، کلید روشن و خاموش داشت که وقتی آدم حالش خراب می‌شود و هوس می‌کند تنهای تنها، پیاده خیابان‌ها را گز کند، بتواند آن را خاموش کند اما وقتی مشهور شدی این موهبت زیبا یعنی لحظه‌های تنهایی را از دست می‌دهی، بخصوص شهرتی از جنس شهرت ما که نه آنقدر تمام عیار است که مطمئن باشی همه تو را می‌شناسند و نه این‌که خیالت راحت است که کسی نمی‌شناسدت، وسط آسمان و زمین معلقی!

رفته بودم جزیره خارک، جایی که می‌شود گفت ته ایران است، سربازی آنجا بود، وقتی مرا دید گل از گلش شکفت، انگار بعد از این همه غربت برادرش را دیده بود . هنوز شیرینی این دیدار زیر زبانم است، صحنه فوق‌العاده‌ای است که آدم ببیند یک نفر از دیدنت این همه خوشحال شده، بی‌انصافی است اگر از با معرفتی و دوستی‌های مردم به سادگی بگذرم و بگویم که دردسر برایم درست شده، این همه تفقد و لطف از سر من هم زیاد است.

کسی که به دنبال پول درآوردن است اشتباه بزرگی می‌کند که وارد کار رسانه، ‌بخصوص خبرنگاری‌ می‌شود، خوشبختانه من این اشتباه بزرگ را نکردم و اینجا پی حشمت و جاه نیامدم و چون خانواده‌ام همه بازاری بوده و هستند می‌دانستم که اهل فرهنگ هر چه بشوند، پولدار نمی‌شوند اینجا جای عشق، علاقه، ذوق، سخت‌کوشی و خستگی‌ناپذیری است با یک زندگی متوسط، البـته گاهی به طرز افتضاحی متوسط است.

این‌که ما به کشورهای مختلف برای تولید گزارش یا خبر می‌رویم شاید در نگاه اول بسیار جذاب باشد اما اگر از نزدیک با سختی‌های آن آشنا ‌شوید متوجه می‌شوید که به همین سادگی‌ها هم نیست. چون زمانی می‌رسد که باید لحظات و وقایع شگفتی را تجربه کنید. هنوز شاید بعضی‌ها گزارش من را به خاطر داشته باشند که در بغداد میان دود حاصل از دو انفجار بزرگ یکشنبه خونین می‌دویدم. هیچ وقت فراموش نمی‌کنم در نزدیکی محل سکونت و کارمان انفجار مهیبی صورت گرفت که بیش از 300 کشته و 800 زخمی برجای گذاشت. تازه اینجاست که انگار می‌فهمی زندگی یعنی چه، وقتی ده‌ها جسد متلاشی شده جلوی چشمانت مثل برگ خزان ریخته می‌فهمی مرگ یعنی چه!

خبرنگاری که سختی نکشد خبرنگار نمی‌شود، حضورم در عراق را با همه سختی‌هایش دوست دارم و همه روزهایش برایم خاطره است. لحظه به لحظه حضورم نه تنها در عراق بلکه در همه کشورهایی که رفتم، برایم تجربه بوده است. تازه در کوران این حوادث است که احساس می‌کنی داری بزرگ می‌شوی، هر روز که می‌گذرد حس می‌کنی چند سال به عمرت اضافه شده، بعد ناگهان حس می‌کنی در برابر 5000 سال تاریخ که بر کره زمین رفته چقدر ناچیزی، چقدر نمی‌دانی، چقدر بی خبری، خبرنگاری خبرت می‌کند که چقدر بی‌خبری.

در حرفه خبرنگاری هیچ قانون ثابتی وجود ندارد. اما می‌توان گفت خبرنگار باید بیشتر بخواند، بیشتر ببیند و بیشتر معاشرت کند و‌ این حرفه‌ به تو فرصت می‌دهد چند برابر دیگران زندگی کنی البته اگر خود را به این دریا بزنی وگرنه چه بسیارند که کنار ساحل این حرفه ایستاده‌اند و فقط به تماشا مشغولند.

عهد من این است که روایتی کامل و متفاوت از خبر تقدیم مخاطب کنم، برای این هدف تلاش می‌کنم از دریچه چشم خودم به رویداد بنگرم و به نحوی موضوع را روایت کنم که‌امضای من پای آن باشد و در عین حال در حد بضاعت چیزی از قلم نیفتد.

نه، من به فکر راه‌اندازی این بخش نیفتادم. مدیر واحد مرکزی خبر طرحی را به من پیشنهاد داد که در بخشی بتوانیم با اخبار شوخی کنیم. با توجه به علاقه‌ای که خودم داشتم قسمت اول صرفا جهت اطلاع‌ را آماده کردم که مورد توجه قرار گرفت.

بخش عمده‌ای از آنچه که‌امروز در قالب این برنامه پخش می‌شود دل مشغولی‌های من بود، حرف‌های عجیب و غریب، رفتارهای بی‌استدلال یا ماجراهایی از این دست که دستمایه این برنامه است سال‌ها دغدغه من بود. این برنامه باعث شد تا متوجه شوم که در این دل مشغولی‌ها با رئیس واحد مرکزی خبر شریکم. در ضمن تجربه نو را مثل یک پاس خوب می‌دانم، مگر در زندگی چند بار توپ در چند قدمی دروازه می‌افتد جلوی پای ما؟ پس همیشه باید از فرصت‌ها استفاده کرد.

من اصولا با نیت‌خوانی میانه خوبی ندارم و معتقدم خود مدیران باید بگویند نیتشان چه بوده، برای من، مهم این است که با این برنامه توانستیم‌ در تولید و بخش برنامه‌های تلویزیونی یک قدم به جلو برداریم.

چون بخشی به عنوان «خارج از گود» به مسائل ورزشی کشور می‌پردازد، قرار شد در ‌صرفا جهت اطلاع‌ به همه مسائل روز که ماهیت ورزشی ندارند، بپردازیم و هیچگونه محدودیتی نداشته باشیم؛ اقتصاد، فرهنگ، سیاست و... .

بازخورد برنامه را در برخورد حضوری با مردم، ایمیل‌ها، نامه‌ها، پیامک‌ها و پیغام‌ها در سایت برنامه (serfan.iribnews.ir) متوجه می‌شویم و از سویی دیگر برخی آیتم‌های برنامه را حذف می‌کنیم اگر مردم سراغش را گرفتند نشان می‌دهد اثر گذار بوده و اگر نه، بر آن اصرار نمی‌کنیم.

این آیتم از مواردی بود که حذف کردیم و هیچکس عکس العمل یا حتی اعتراضی نکرد وقتی ما دیدیم کسی سراغش را نمی‌گیرد متوجه شدیم که آیتم قوی نبوده است.

معمولا مردم درخواست‌های متعددی دارند که ما همه آنها را پس از مطالعه تقسیم‌بندی می‌کنیم تا در موقع لازم از آنها استفاده کنیم. البته دقت‌های فوق العاده مردم حتی در رنگ لباس و... برای ما بسیار ارزشمند است و مردم مطمئن باشند که در صورت قابلیت اجرا حتما پیشنهادهای آنها عملی خواهد شد.

در طول هفته تصاویر انبوهی از مراکز خبری یا سایت‌های متعدد جمع‌آوری می‌کنیم و پس از بررسی‌هایی که با دقت انجام می‌شود اخبار مورد نظر را انتخاب می‌کنیم. ضمن این‌که بسیاری از همکاران، دوستان و مردم هم سوژه‌های خود را پیشنهاد می‌دهند.

ما همیشه تلاش کردیم آیتم‌های تکراری را حذف کنیم و با همفکری و خلاقیت آیتم‌های جدیدی را طراحی کنیم تا مخاطب از دیدن این بخش لذت ببرد. تحول و ابتکار نیاز اصلی هر برنامه‌ای محسوب می‌شود و باید همیشه مد نظر تهیه کننده باشد.

هنوز ایده قطعی برای تغییر این برنامه در ذهن گروه 2 نفره ما نیست اما این دغدغه هم لحظه‌ای از ما جدا نمی‌شود که در تحول دائم باشیم.

نظرسنجی‌ها امیدوار کننده است و نشان می‌دهد اوضاع رو به رشد است اما هر چه باشد این برنامه تقریبا به قسمت چهلم رسیده و مثل چند برنامه اول کاملا تازگی ندارد، در ضمن انتظار این‌که تمام برنامه‌ها به یک میزان جذابیت داشته باشد انتظار به جایی نیست چون این برنامه بر بستر رویدادهای هفته حرکت می‌کند و هر هفته ممکن است اقتضائات و شرایط خود را داشته باشد و بخشی از این فراز و فرود گریز ناپذیر است.

اگر من هم از پا بیفتم یک نفر دیگر این پرچم را بلند خواهد کرد و فقط خستگی شخص من برنامه را تعطیل نخواهد کرد. مگر اوضاع کواکب و ستارگان هم دخیل شود که نقشه‌های آسمان نشان می‌دهد هنوز هوا خوب است.

بستگی به اوضاع و احوال کشور دارد، ما بنا بر تعطیل کردن برنامه نداریم و شواهد نشان می‌دهد دیگران هم این تصمیم را ندارند، پس جای امیدواری هست که حالا حالاها چراغمان روشن باشد.

بله، به هر حال این برنامه یک سردبیر ارشد دارد که تصمیم نهایی را می‌گیرد، گاهی هم شده که راضی به پخش یک آیتم نبوده‌ و استدلال هم کرده‌ام اما نظر سردبیر این بوده که آن آیتم پخش شود و من با وجود مخالفت آن را اجرا کرده‌ام.

تلاش می‌کنم متوجه شوم که چه مصلحتی مانع از پخش آن موضوع می‌شود و در نهایت به نحوی موضوع را طراحی کنم که ضمن رعایت مصلحت‌ها آن موضوع در برنامه بعدی گنجانده شود که در بسیاری موارد هم این تلاش‌ها موفقیت آمیز بوده، خوشبختانه آزاد اندیشی حاکم بر فضای ذهن سردبیران ارشد این برنامه بسیار کارگشاست.

من جرات نمی‌کنم کسی را به کپی‌برداری از این برنامه متهم کنم، اما این یک اصل است که کپی عموما نمی‌تواند مانند نمونه اصل مخاطب را راضی کند و بی‌شک کمی تامل کمک می‌کند که انسان حرف نو را در شکل نویی عرضه کند. البته این سنت رایج در صدا و سیما است که کار موفق به شکل ناشیانه تکثیر می‌شود و لابد زمینه برای کپی کاری مساعد است که این اخلاق جا افتاده است. گاهی کپی‌برداری ناشیانه چنان شور می‌شود که برنامه‌سازی را از چشم می‌اندازد پس بهتر است حتما مسوولان هم توجه جدی به این موضوع داشته باشند.

لطف اغلب مسوولان بسیار است و در بسیاری از اوقات به شوخی می‌خواهند که سربه‌سرشان نگذاریم، خاطره با نمک هم این‌که یکی از مدیران می‌گفت در یک جلسه‌ای همه می‌گفتند، مراقب دلاوری باشید، حسابی به او برسید که کار دستمان ندهد و در همان جلسه مدیر دیگری گفته بود مشکل این است که زیاد هم رسیدگی کنیم می‌گوید اینها زیاد اسراف می‌کنند باز اوضاعمان به هم می‌ریزد.

سیاستمداران و مدیران واقعی تحمل بالایی دارند و خوشبختانه آستانه تحمل در فضای سیاسی ما هر چند باید بیشتر از اینها باشد اما امیدوارکننده است، صبر مدیران به ما کمک می‌کند که دایره گفت‌وگو و رابطه صریح و عقلانی را گسترش دهیم و در حد بضاعت عنصر عقلانیت را وارد فضای سیاسی کشور کنیم.

در حال حاضر مشغول به تحصیل در رشته علوم سیاسی در مقطع کارشناسی ارشد هستم و دوست دارم ادامه تحصیل بدهم.

همه می‌گویند تو که شیمی خوانده‌ای چرا سر از رسانه درآورد‌ی اما از من باید پرسید که با این همه علاقه به رسانه و علوم انسانی چرا سر از تحصیل در رشته شیمی درآوردم، واقعیت این است که آن روزها هر کس‌ که کمی درسش بهتر بود به سمت این رشته‌ها سوق می‌دادند و من هم به جبر همین قاعده، دانشجوی شیمی شدم اما دوباره برگشتم به اصل خودم.

اگر زندگی را یک قاعده تعریف شده کارمندی تعریف کنیم کار در رسانه زندگی را از هم می‌پاشد اما همسر من این کار و ضرورت‌های آن را بخوبی می‌شناسد و چون خودش هنرمند و گرافیست است به خوبی با این سبک زندگی سیال کنار آمده است.