مراسم برف چال در مازندران

به گفته حشمت‌الله ایاز، مدیر پژوهش‌های فرهنگ بومی آمل حدود 500 سال پیش مردان طایفه اسک برای کندن چاهی برای ذخیره برف به جا مانده ایام زمستان و اوایل بهار مشغول می‌شدند تا از آن برای تهیه آب مردم منطقه و چهارپایان تا پایان فصل تابستان استفاده کنند.

در یکی از این سال‌ها هر چه برای حفر چاه می‌کندند به سنگ‌های بزرگی برخورد می‌کردند، ولی برحسب تصادف سیدحسن ولی، پیر مرشد و عارف فرزانه منطقه نیاک ـ که هم‌اکنون نیز پیکرش در این منطقه مدفون است ـ در حال عبور از مسیر بود و مردم با مشاهده این پیر فرزانه مشکل را با وی در جریان گذاشتند و او نیز با عصایش به محلی برای کندن مکان جمع‌آوری برف اشاره کرد که این محل، مکان فعلی چاه است، مکانی که سیدحسن‌ ولی معرفی کرد برخلاف سایر مناطق از سنگ و کلوخ نبود و با خاک نرمی که داشت به راحتی قابل کندن بود.

این چاه به عمق 20 متر و به شعاع 10 متر کنده شد و همواره این رسم نسل به نسل و سینه به سینه منتقل شد و تا امروز نیز این آیین کهن با شکوه خاصی برگزار می‌شود.

سیدحسن ولی برای اهالی اسک شرط می‌گذارد هر سال مردم برای جمع‌آوری برف و برگزاری مراسم به منطقه اسکوش بیایند، با نان و پنیر و عسل از آنها پذیرایی شود، گوسفند قربانی کرده و گوشت آن میان مردم توزیع شود.

مردان شرکت‌کننده محلی و مهمانان، کارشان ابتدا تمیز کردن جاده ناصری ـ همان جاده‌ای که به برف‌چال ختم می‌شود ـ و لایروبی گودال ورف‌چال است تا در این روز که همه اسکی‌ها از همه نقاط خود را به این مراسم می‌رسانند، مکان برگزاری آماده و مهیا باشد، رسوم مختلفی هم با آداب خاصی در این منطقه انجام می‌شود، مانند این‌که در این روز کسانی که نامزد کرده باشند از طرف خانواده داماد هدایایی دریافت می‌کنند و مادر عروس نیز 100 تخم‌مرغ، شیرینی رشته و نان برنجی را در میان اهالی تقسیم می‌کند.

یکی از مهم‌ترین و زبانزدترین ویژگی‌های مراسم ورف‌چال، عدم حضور زنان در این مراسم است. زنان حق حضور در ورف‌چال را ندارند و باید در روستا بمانند.