برای مقابله با گرد و غبار امید واهی نمی‌دهیم

محمدعلی شاعری دیروز هم از جایگاه قائم‌مقام سازمان محیط‌زیست حرف می‌زد و هم از جایگاه معاون محیط انسانی این سازمان؛ همان سمتی که او را بیشتر از هر فرد دیگری پاسخگوی مشکلات زیست‌محیطی آسیب‌رسان به انسان‌ها کرده است. او از عرضه سوخت با کیفیت یورو 5 در کلانشهرها از امسال، کاهش واحدهای صنعتی آلاینده در کشور ـ البته اگر مجلس اجازه راه‌اندازی صندوق مربوط به آن را بدهد ـ اختصاص یک میلیارد دلار از صندوق ذخیره ارزی برای کاهش آلودگی هوا، مدیریت گرد و غبار، اطفای حریق جنگل‌ها و تجهیز و ساماندهی مناطق تحت مدیریت محیط‌زیست خبر داد تا ثابت کند اگر خروج یک میلیون خودرو از رده خارج تا پایان سال انجام شود و طرح‌های جامع کاهش آلودگی هوا، مدیریت گرد و غبار، پسماند، پساب و آب و خاک جدی گرفته شود، تحولی چشمگیر در محیط زیست انسانی رخ خواهد داد.

شاعری روز گذشته تمام این برنامه‌ها را با امید به تحقق‌شان تشریح کرد و از خبرنگاران حاضر در جلسه هم خواست تا آنها هم به تحقق برنامه‌ها امیدوار باشند اما وقتی مردم جنوب، غرب و شمال غرب ایران هنوز در محاصره چند سال گرد و غبارها هستند و هنوز گفته می‌شود مهار بیابان‌ها ـ به عنوان منشا تولید گرد و غبار داخلی ـ از برنامه‌ها عقب افتاده یا هنوز موضع کشورهای همسایه در مهار کانون‌های گرد و غبار مشخص نیست، چطور می‌توان نگاهی امیدوارانه داشت؛ این مهم‌ترین محور سوالات روز گذشته خبرنگاران بود.

شاعری می‌گوید سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری براساس برنامه چهارم توسعه وظیفه داشت تا یک میلیون هکتار از اراضی بیابانی را ساماندهی کند اما با پایان مهلت قانونی فقط موفق به اجرای عملیات بیابان‌زدایی در 300 هزار هکتار شده است، او می‌گوید: طرح مدیریت جنگلی و تعادل دام و مرتع در استان‌های بیابانی باید با دقت اجرا می‌شد که نشد و وزارت جهاد کشاورزی می‌بایست از تغییر کاربری اراضی بشدت جلوگیری می‌کرد که نکرد. همان‌طور که وزارت نیرو نباید مجوز بهره‌برداری و حفر چاه در مناطق ممنوعه را صادر می‌کرد که کرد.شاعری البته قصد پیدا کردن مقصر در این کاستی‌ها را نداشت، چرا که اذعان کرد وقتی معاونت برنامه‌ریزی ریاست جمهوری، مسوول تخصیص اعتبارات موردنیاز است و گاه بودجه‌ها آنقدر که لازم است، تامین نمی‌شود، می‌توان عقب‌ماندگی از برنامه‌ها را پذیرفت. البته این توضیحات معاون محیط انسانی، خبرنگاران را قانع نکرد چون به باور اصحاب رسانه اگر بودجه کم است یا در پرونده گرد و غبار، عراق حاضر نمی‌شود به تعهداتش عمل کند، چرا باید زندگی ساکنان 20 استان ایران مختل شود و چه لزومی دارد مسوولان سازمان محیط زیست همیشه از مدیریت گرد و غبار حرف بزنند؟

توضیحات شاعری به این اظهارنظرها اما شنیدنی است. او می‌گوید: اینها اقداماتی است که در گذشته به هیچ وجه سابقه نداشته، اما در مورد گرد و غبار وضع کمی فرق دارد، چون منشأ گرد و غبار در حوزه سرزمینی ما نیست و ما فقط وظیفه داریم مهار بیابان‌ها در کشورهای همسایه را پیگیری کنیم و پیامدهای سوء گرد و غبار را به مجامع جهانی انتقال دهیم. البته به طرف عراقی اعلام آمادگی کرده‌ایم تا 100 هزار هکتار 5 عملیات بیابان‌زدایی در این کشور انجام دهیم و حتی این رقم را بیشتر کنیم؛ ولی این مساله به عراقی‌ها بستگی دارد که هزینه‌ها را بپردازند و امنیت کارشناسان ما را تامین کنند.

شاعری معتقد است؛ زخمی که روی زمین کشورهای منطقه ایجاد شده، به این زودی‌ها التیام پیدا نمی‌کند؛ چراکه به باور او، وقتی سرزمینی رها و مدیریتش فراموش شود، بسختی می‌تواند به حالت اولیه‌اش برگردد، به همین علت وقتی خبرنگاری از او خواست تا توقف ورود گرد و غبار به ایران را تخمین بزند و خبر خوشی به مردمان مناطق درگیر بدهد، گفت که نمی‌خواهد به مردم امید واهی بدهد. این در حالی بود که روز گذشته شاعری به این پرسش نیز پاسخ نداد که وقتی ما در کشورمان نتوانسته‌ایم طرح‌های بیابان‌زدایی را طبق برنامه پیش ببریم، چطور در عراق با همه موانعش می‌خواهیم دست به چنین کاری بزنیم؟

مریم خباز / گروه جامعه