فصل کنگرچینی در چهارمحال و بختیاری رسید

به گزارش مهر، این روزها هنگامی که وارد طبیعت می‌شویم، در دامنه کوه‌های چهارمحال و بختیاری شاهد خانواده‌های بی‌شماری هستیم که هر کدام همراه خود یک کیسه و یک تیشه یا بیلچه دارند و به دنبال یک بوته کنگر می‌گردند.

هر ساله در اوایل اردیبهشت چهار‌محالی‌ها به سمت کوهستان‌ها رفته و مشغول برداشت کنگر می‌شوند و اعتقاد زیادی به خواص دارویی این گیاه دارند.

این روزها گفت‌وگوی بانوان این استان با یکدیگر مربوط به چیدن، پاک کردن و پخت و پزکنگر است.

گروهی از مادران مسن این استان نیز از خواص درمانی این گیاه دارویی صحبت می‌کنند و دستور پخت آن را به نوعروسان یاد می‌دهند.

مردان نیز بحث و تحقیق می‌کنند که کدام کوهستان و منطقه دارای کنگر بیشتر و مرغوب‌تری است و مصمم برای چیدن این گیاه، روزی را با تمام اقوام مشخص کرده و برای چیدن در طبیعت گام برمی‌دارند.

گیاه کنگر یکی از فراوان‌ترین گیاهان مناطق کوهستانی و استپی ایران است و انتشار جغرافیایی  تقریبا در تمامی مناطق کوهستانی ایران در دامنه‌های الوند، بین همدان و تویسرکان، همدان و کرمانشاه، کوه‌های آذربایجان، چهارمحال و بختیاری، لرستان، فارس، کردستان، خراسان و جنوب البرز به صورت خودرو به فراوانی می‌روید.

برگ این گیاه پهن، وسیع، چرمی، محکم، با رگبرگ‌های ضخیم و برجسته و مشبک، کم و بیش شامل بریدگی‌های عمیق، قطعات آن در حاشیه دارای دندانه‌های سخت خاری شده، پایینی‌ها در قاعده باریک، ساقه‌ای‌ها بدون دمبرگ و تقریبا ممتد و کشیده بر روی ساقه، بالایی‌ها در بر گیرنده کپه و بلند‌تر از آن، برگ‌ها شیرابه‌دار و متقابل شانه‌ای یا بن‌بست است.

گل صورتی، سبز، زرد، سفید یا ارغوانی و به صورت مجتمع در کپه‌های بزرگ متراکم و کپه‌های تخم‌مرغی پر از خارهای دراز عنابی رنگ است.

قسمت خوراکی این گیاه، انتهای دمبرگ‌های جوان آن است و در برخی منابع جوانه‌های برگ آن خوراکی است که در زیر خاک روییده و سفید می‌شوند و سبزی بازارپسندی را تشکیل می‌دهند که در فصل بهار قبل از این‌که برگ‌های آن باز شود، وسیله روستاییان جمع‌آوری و به بازار شهرها به بهای مناسبی عرضه می‌شود.

از تمام قسمت‌های گیاه کنگر (گل، برگ، ساقه، ریشه) قابل استفاده است. غذاهای متنوعی از آن تهیه و در تهیه ترشی هم از کنگر استفاده ‌شده و از شیرابه آن در صنایع آدامس‌سازی استفاده می‌شود.

گاهی فراوانی آن در دامنه کوهستان‌های ایران به اندازه‌ای می‌شود که عملا یک کنگرزار را تشکیل می‌دهد، ولی بیشتر همراه با دیگر گیاهان مانند انواع زولا، هویج صحرایی و گیاهان پیازی از جمله لاله، سیرها و... دیده می‌شود.

گیاه کنگر به عنوان یکی از قیمتی‌ترین گیاهان مورد استفاده ایرانیان در طب سنتی می‌باشد و خواص دارویی آن دارای ویتامین‌های آ، بی، دی و ای است، املاح معدنی مانند پتاسیم و کلسیم دارد، ضداسهال، برای درمان مرض قند مفید است، در هضم غذا موثر است، خاصیت آنتی‌اکسیدانی دارد، کلیه و مثانه را گرم می‌کند، برای زخم ریه و جراحات روده مفید است، ضماد ریشه آن برای سوختگی آتش و پیچیدگی عصب مفید است، صمغ بوته آن ایجاد قی می‌کند و همراه با آن بلغم و صفرای اضافی بدن را دفع می‌کند.

مهم‌ترین ارزش غذایی کنگر مربوط به کالری کم آن است، بعلاوه مقدار زیاد فیبر غذایی و وجود کربوهیدرات پیچیده‌ای به نام اینولین سبب می‌شوند که این سبزی بهاری به حفظ سلامت دستگاه گوارش به خصوص روده‌ها کمک کند، میزان کم سدیم و بالا بودن پتاسیم موجود در کنگر بعلاوه وجود ماده موثر سینارین که نقش آن در کاهش کلسترول و تری‌گلیسیرید خون به اثبات رسیده در مجموع این سبزی بهاری را به ماده غذایی مناسبی برای پیشگیری یا کنترل بیماری‌های قلبی عروقی تبدیل می‌کند.

برای آماده‌سازی کنگر تیغ‌های روی ساقه را پاک می‌کنند و از ساقه‌های آن استفاده می‌کنند، استفاده از سبزی‌های دیگری مانند نعناع و جعفری در تهیه خورش کنگر ارزش تغذیه‌ای آن را افزایش می‌دهد.

چهارمحالی‌ها بیشتر کنگر را  به همراه ماست یا خورش همراه برنج مصرف می‌کنند.