پوکی استخوان مشکل اساسی میانسالی

به احتمال زیاد تا به حال در مورد پوکی استخوان زیاد شنیده‌اید و حتی مطالب مختلفی در مورد آن خوانده‌اید، اما چرا این قدر به پوکی استخوان اهمیت داده می‌شود؟

کد خبر: ۳۹۰۸۴۳

فقط ابتلا به پوکی استخوان نیست که ما را نگران می‌کند بلکه مشکل اصلی شکستگی‌هایی هستند که در افراد مبتلا بوجود می‌آیند. این شکستگی‌ها بسیار آزاردهنده هستند و اغلب نیاز به جراحی دارند. مهم‌تر از آن باعث وابستگی فرد به اطرافیان و حتی در مواقعی مرگ می‌شود. آمارهای فعلی نشان می‌دهد که نیمی از زنان بالای 50 سال در طول زندگی حداقل یک بار شکستگی ناشی از پوکی استخوان را تجربه می‌کنند.

این در حالی است که متاسفانه بسیاری از تصورات در مورد پوکی استخوان نادرست است.

شایع‌ترین بدفهمی در مورد پوکی استخوان دردناک بودن آن است. این در حالی است که در حقیقت، پوکی استخوان تا وقتی باعث شکستگی در استخوان نشود هیچ علامتی ایجاد نمی‌کند، بیشتر افراد حتی نمی‌دانند که پوکی استخوان دارند و وقتی به آن پی می‌برند که دچار شکستگی شده‌اند یا آزمایش تراکم استخوان انجام می‌دهند. بنابراین فکر نکنید برای آن که دچار شکستگی استخوان شوید حتما باید زمین بخورید. چرا که بعضی از شکستگی‌ها، بخصوص شکستگی ستون فقرات بدون زمین خوردن رخ می‌دهند.

به طور کلی شکستگی استخوان دردناک است، مثلا شکستگی ران، لگن یا مچ به دنبال پوکی استخوان باعث بروز درد در محل مربوطه می‌شود، اما برخی از انواع شکستگی که در اصطلاح شکستگی متراکم نامیده می‌شوند، مانند شکستگی در مهره‌های ستون فقرات به آرامی و بدون درد رخ می‌دهند. این نوع شکستگی‌ها باعث کوتاه شدن قد و خمیدگی پشت در افراد مبتلا به پوکی استخوان می‌شود.

از دیگر نکاتی که دانستن آن لازم به نظر می‌رسد این است که وضعیت‌های اندامی نامناسب بدن مانند قوز کردن و... باعث پوکی استخوان نمی‌شوند. هرچند شکستگی متراکم باعث خمیده شدن ستون فقرات می‌شود، اما بسیاری از افراد مبتلا به پوکی استخوان از وضع اندامی مناسبی برخوردارند. وضع اندامی نامناسب نه باعث بروز پوکی استخوان می‌شود و نه پوکی استخوان را بدتر می‌کند. عکس این واقعیت هم نادرست است یعنی وضع اندامی مناسب از پوکی استخوان جلوگیری نمی‌کند. همچنین برخی بر این باورند که پوکی استخوان فقط مخصوص خانم‌های یائسه است. در حالی که پوکی استخوان در زنان (بخصوص خانم‌های یائسه)‌ 4 تا 5 برابر بیشتر از مردان دیده می‌شود. 25 درصد مردان به علت پوکی استخوان دچار شکستگی می‌شوند. سن بالا و کاهش هورمون تستوسترون از عوامل خطر ابتلا به پوکی استخوان در مردان به شمار می‌رود. در این میان بدفهمی‌های مختلفی در مورد روش درمان پوکی استخوان وجود دارد. به عنوان مثال بعضی از افراد کلسیم و ویتامین D را برای درمان پوکی استخوان کافی می‌دانند. هرچند این مواد برای بازسازی توده استخوانی از دست‌رفته لازمند، اما به خودی خود برای درمان بیماری کافی نیستند. برای تکمیل درمان باید داروهایی مانند آلندرونات یا ریزدرونات زیر نظر پزشک به رژیم درمانی فوق اضافه شوند.

شاید تا به حال با واژه‌ای به نام «استئوپنی» روبه‌رو شده باشید. استئوپنی بیماری نیست، بلکه به معنی کاهش بافت استخوانی به مقدار اندک است. این کاهش بافت استخوانی آنقدر شدید نیست که بتوان به آن پوکی استخوان اطلاق کرد. استئوپنی فقط به مقدار کمی بر شانس شکستگی می‌افزاید. به همین جهت کلسیم، ویتامین D و ورزش (توصیه‌های استاندارد برای خانم‌های یائسه حتی با وجود تراکم طبیعی استخوان)‌ در این افراد برای حفظ سلامت استخوان کافی است.

از خطرها بگریزید

در حالی که افزایش سن اصلی‌ترین عامل خطر برای ابتلا به پوکی استخوان به شمار می‌رود، بسیاری از افراد مسن هیچ وقت دچار این بیماری نمی‌شوند. احتمالا کلسیم کافی رژیم غذایی یا استفاده از کلسیم تکمیلی، ویتامین D، ورزش و ژن‌های خوب بر این مساله موثرند.

در این میان دوری از عوامل خطر هم مهم است. عوامل خطر برای ابتلا به پوکی استخوان عبارتند از: یائسگی در زنان و افزایش سن در مردان، بی‌تحرکی، وزن کم، سیگار کشیدن، سطح تستوسترون پایین در مردان، مصرف داروهایی مانند کورتون، استفاده از داروهای ضداستروژن یا برخی داروهای ضدصرع؛ ابتلا به برخی بیماری‌ها مانند آرتریت روماتوئید، بیماری مزمن کلیه، یا بیماری تغذیه‌ای همچنین نژاد سفیدپوست (هند و اروپایی)‌ نسبت به نژاد آفریقایی ـ آمریکایی در خطر بیشتری قرار دارد؛ همچنین اعتیاد به الکل، سابقه خانوادگی پوکی استخوان و مصرف پایین کلسیم از سایر عوامل خطر ابتلا به پوکی استخوان به شمار می‌روند.

در این میان شاید اگر مشکلی نداشته باشید و با آزمایش تراکم استخوان به بیماری پوکی استخوان خود پی ببرید و از داروها و ورزش برای درمان استفاده کنید، پوکی استخوان را به عنوان مشکل جدی به حساب نیاورید. اما اگر دچار شکستگی شوید حتما به پوکی استخوان به عنوان یک مشکل جدی نگاه خواهید کرد. در چنین وضعیتی علاوه بر درد ممکن است دچار عوارض جراحی نیز بشوید. به عنوان مثال حدود 20 درصد افرادی که در زمینه پوکی استخوان دچار شکستگی در ناحیه مفصل ران و لگن می‌شوند، استقلال خود را برای زندگی کردن از دست می‌دهند و تا 25 درصد افراد بالای 50 سال ظرف یک سال از بین می‌روند.

به طور کلی در اوایل بزرگسالی (حدود 20 یا 25 سالگی)‌ به بالاترین حد تراکم استخوانی می‌رسید. پس از آن توده استخوانی با کاهش مواجه می‌شود. البته مطالعات نشان می‌دهند ورزش می‌تواند باعث استخوان‌سازی حتی در بزرگسالان مسن‌تر شود. دانسته‌های ما در مورد پوکی استخوان نسبت به گذشته تکمیل‌تر شده است، اما هنوز هم سوالات بسیاری برایمان بدون پاسخ مانده‌اند. سوالاتی از قبیل این که آزمایش تراکم استخوان را هرچند وقت یکبار انجام دهیم؟ آیا پوکی استخوان را بیش از اندازه یا کمتر از حد لازم درمان می‌کنیم؟ عوارض طولانی‌مدت داروهای پوکی استخوان چیست؟

فراموش نکنید که گرچه پوکی استخوان شایع و بااهمیت است، اما شما می‌توانید کارهای زیادی برای مقابله با آن انجام دهید. در اولین قدم بهتر است حقایق را در مورد بیماری بدانید و فریب بدفهمی‌ها را نخورید. همچنین خبرهای جدید بیماری را دنبال کنید، چراکه هر چه دانسته‌های ما در رابطه با این بیماری افزایش می‌یابد، راه‌های جدیدی برای پیشگیری، تشخیص و درمان آن پیش‌رو قرار می‌گیرند.