لوکیشن‌های دردسرآفرین خاورمیانه‌ای

 تحلیلگران سینمایی می‌گویند این اتفاق در شرایطی رخ می‌دهد که قبل از این ناآرامی‌ها هم، تعداد محدودی فیلم سینمایی در این منطقه فیلمبرداری و ساخته می‌شد. به گفته اهل فن، با وجود تبلیغات زیادی که تا قبل از این برای جذب تولیدات داخلی و خارجی به لوکشین‌های متنوع کشورهای خاورمیانه صورت گرفته، باز هم شمار حضور این‌گونه محصولات در این کشورها کم بوده است. اعتراضات مردمی به حکومت‌های استبدادی و تلاش آنها برای انجام تغییرات سیاسی و اجتماعی، نوعی ناامنی هنری رقم زده که باعث نگرانی دست‌اندرکاران سینمایی شده است. برای مثال، یک محصول جدید سینمایی که قرار بود در کشور مصر جلوی دوربین برود، به دلیل همین اعتراضات مردمی در طول هفته‌های اخیر به حالت تعلیق درآمده و گفته می‌‌شود سازندگان آن تصمیم گرفته‌اند کشور دیگری را به عنوان لوکیشن انتخاب کنند.

داگ ترک، یکی از تهیه‌کنندگان مستقل سینما که قرار بود این فیلم را تولید کند، می‌گوید: ما اصلا تصورش را نمی‌‌کردیم که اتفاقات اخیر، تاثیر منفی روی کارمان بگذارد، اما واقعیت چیز دیگری است و هر کسی که می‌خواهد این روزها فیلمی را در یکی از این کشورهای منطقه خاورمیانه جلوی دوربین ببرد، باید متوجه این نکته باشد که با دردسرها و مشکلات زیادی روبه‌رو خواهد شد. در خود این محل‌ها هم اهل فن می‌گویند تعجب خواهند کرد اگر بشنوند که گروهی کار ساخت فیلم خود را شروع کرده‌اند. واقعیت این است که فیلمسازی هنر گرانقیمتی است و اگر شما حتی یک هفته بیکار بمانید و فرصت تولید را از دست بدهید، ضرر و زیان هنگفتی را باید متحمل شوید.

با این حال، منتقدان و ناظران سینمایی می‌گویند دوری گروه‌های بین‌المللی فیلمسازی از منطقه خاورمیانه اختصاص به حوادث یک ماه اخیر ندارد و آنها چند سال است که به شکلی بی‌سروصدا، فاصله خود با کشورهای منطقه خاورمیانه را حفظ کرده‌اند. رویدادهای ماه گذشته هم فقط باعث تاکید روی این دوری و فاصله شده و وضعیت فوق را به شکل آشکارتری رو کرده است. با نگاهی به فیلم‌های سینمایی ساخته شده و در حال تولید بین‌المللی، می‌توان متوجه این نکته شد که از حضور گروه‌های بین‌المللی سینمایی در منطقه خبری نیست. در این سال‌ها تعداد بسیار اندکی از محصولات بین‌المللی از مراکش و یکی دو کشور حوزه خلیج‌فارس به عنوان لوکیشن اصلی خود بهره گرفته‌اند. کشور مراکش به 2 دلیل لوکیشن‌های خوب و هزینه‌های پایین، میزبان فیلم‌هایی مثل «بدنه دروغ‌ها» ساخته ریولی اسکات، «منطقه سبز» ساخته پل گرنیگراس و «شاهزاده ایرانی» ساخته مایک نیول بوده است. اردن که از نزدیک شاهد موفقیت مراکش در جذب محصولات خارجی بوده، لوکیشن‌های ارزانقیمت خود را در اختیار فیلم‌های «تغییرشکل‌دهندگان» مایکل‌ بی‌،The Redacted برایان دی‌پالما و «نبرد هادیتا» ساخته نیک برومفیلد قرار دارد این فیلم‌ها یا قصه‌هایی در باب جنگ‌ عراق را تعریف می‌کردند یا کارهایی اکشن و تاریخی بودند که نوع قصه ایجاب می‌کرد یک کشور شرقی به عنوان لوکیشن مورد استفاده و بهره‌برداری قرار گیرد.

اهل فن عقیده دارند اخیرا حضور تهیه‌کنندگان سرشناس و فیلم‌های پرخرج آنها، جای خود را به محصولات مستقل و کم‌خرج داده است. آنها فیلم «گنجینه درد» کاترین بیگلو را در این مورد مثال می‌زنند که با هزینه‌ای اندک ساخته شد و پس از آن که با استقبال بالای منتقدان روبه‌رو شد، فروش خوبی هم در جدول گیشه نمایش داشت. به گفته اهل فن، موفقیت اسکاری و انتقادی این درام ضدجنگ، بقیه فیلمسازان مستقل را نیز جذب کار در لوکیشن‌های اردن (مکان اصلی فیلمبرداری گنجینه درد، کرده است. ژان ژاک آند، فیلمساز فرانسوی «طلای سیاه» خود را با بازی آنتونیو باندراس و فریدا پینتو در خاورمیانه جلوی دوربین می‌برد و به نظر می‌رسد رخدادهای اخیر منطقه نتوانسته سازندگان آن را  تحت تاثیر خود قرار دهد. همزمان با درگیری‌های تونس، کار فیلمبرداری این درام اجتماعی در این کشور شروع شد و گروه سازنده آن، تا چند روز دیگر برای ادامه کار خود راهی قطر خواهند شد. کمپانی والت‌دیزنی هم که پیش تولید فیلمی عربی زبان را در امان شروع کرده بود، گفته که وقفه‌ای در کار تولید خود ایجاد نخواهد کرد. این فیلم (فعلا بدون نام) توسط امین ماتالگا کارگردانی خواهد شد.

این در حالی است که شرکت‌های مختلف بیمه نسبت به سرمایه‌گذاری‌های سینمایی در کشورهای منطقه هشدار داده و می‌گویند: فیلمسازان و کمپانی‌های فیلمسازی اگر می‌خواهند محصولات خود را در این محل جلوی دوربین ببرند، باید تمام گزینه‌ها و جوانب کار را در نظر بگیرند. مدیر یکی از این شرکت‌ها می‌گوید: کمپانی‌های فیلمسازی زمانی برای فیلمبرداری محصولات خود، راهی یکی از کشورهای خاورمیانه می‌شوند که قصه آن، چنین لوکیشنی را ضروری بداند. اما دنیایی که ما امروز در آن زندگی می‌کنیم، قابلیت‌های متعدد و متنوعی دارد. این روزها ما می‌توانیم فیلمسازانی را پیدا کنیم که برای فیلمبرداری راهی کالیفرنیا، آریزونا یا حتی اروپا می‌شوند و می‌توانند فضایی خلق کنند که یادآور کشورهای خاورمیانه باشد و همان حس را در بیننده ایجاد کنند.