نیم نگاهی به پدیده خودکشی میان دانشجویان

انگار ایستاده بود گوشه اتاق و نگاه می کرد به آدمها؛ آدمهایی که سرک می کشیدند برای دیدن جسد حلق آویز شده اش ، به چند نفری که می خواستند طناب را ببرند و او را زودتر بکشند پایین.

کد خبر: ۳۸۶۸۲

طناب ، اما محکمتر از این حرفها بود.
این را وقتی که گردنش را فشار می داد، فهمید!
طناب را که خرید، نشست و چندبار خودش را مرور کرد، زندگی اش را، دانشجویی اش را... ترم اول... ترم دوم... یکی یکی شمرد تا رسید به ترم هشتم... یک عمر بود خودش!
انگار هیچ بهانه ای پیدا نکرد برای ماندن در این یک عمر که طناب را انداخت دور گردنش... و بعد دیگر یک تکان کافی بود!
فقط چند ثانیه طول کشید... چند ثانیه کوتاه! و دیگر هیچ چیز نبود.
انگار گرد مرگ پاشیده بودند به اتاق... اتاق خاکستری هر روز... روزهای تنهایی همیشه یک جوان... حالا 2 ماه و 2 هفته از مرگ مهدی می گذرد.
دانشجوی مهندسی عمران دانشگاه صنعتی امیرکبیر (واحد تفرش) که در آخرین جمعه سرد دیماه خودکشی کرد.
مهدی که مرد، دوباره همه نگاهها متوجه یک پدیده دردناک شد: خودکشی میان دانشجویان!
افسردگی ، اضطراب ، استرس و فشارهای روانی ، مشکلات تحصیلی و مالی ، ناهنجاری های اجتماعی و... خیلی وقتها می شوند یک بهانه و بعد دیگر دانشجو می ماند و یک انتخاب ؛ رفتن یا ماندن!
خودکشی علامت بروز یک بحران است. صاحبنظران علوم اجتماعی معتقدند همه انسان ها در مقاطعی از زمان دچار بحران می شوند.
در حقیقت بحران وقتی به وجود می آید که شخص با روشهای معمول نتواند مشکل خود را حل کند. از نظر آنان خودکشی پدیده پایداری است که تحلیل فردی قادر به توضیح و توجیه آن نیست و به همین سبب خودکشی را حاصل جمع شدگی عوامل گوناگون اجتماعی ، تاثیرات خانوادگی ، فرهنگی و... باید دانست.
یعنی میزان خودکشی ، نمودار بارز خصایص یک منطقه یا شهر است. آمارها از افزایش نرخ خودکشی در میان دانشجویان خبر می دهند؛ بیشتر از 250 مورد خودکشی منجر به مرگ میان دانشجویان در سال 81 گزارش شده است.
اما برای دوستان و هم اتاقی های مهدی ، هیچ کدام از این آمارها مهم نیست. برای آنها حالا فقط تخت خالی مهدی مانده و سایه سنگین حضورش در اتاق.
حسین عبدلی ، همخانه ای مهدی می گوید: «چند روز بود که مهدی طناب خریده بود. ما می دانستیم که چنین فکری دارد، اما باور نمی کردیم خودکشی کند.»
خودکشی همه محاسبات را به هم می زند. همه فرمول ها را تغییر می دهد، و در نهایت زمانی می رسد که فرد، احساس می کند مردن تنها راه است.
«قرص خورد... خیلی زیاد.» بیشتر از صدتا! دانشجوی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی همدان بود... ورودی سال 72... خردادماه ، یک مشت قرص ریخت توی دهانش و مرد... به همین راحتی!»
محققان معتقدند بیشتر از 90 درصد از بیمارانی که خودکشی می کنند، یک اختلال روانی دارند. از نظر آنها افسردگی شایع ترین بیماری روانی همراه با خودکشی است.
براساس آمار موجود، در بیشتر از 50 درصد از افرادی که خودکشی می کنند، تشخیص اولیه افسردگی داده شده است.
دکتر شهلا شکری ، روان شناس ، نیز معتقد است: «افسردگی یکی از علل اقدام به خودکشی و امری مسری است. چنانچه فردی در کنار افراد افسرده قرار بگیرد، بالطبع افسرده خواهد شد.
خودکشی هم به همین ترتیب است. یعنی خودکشی در بین افراد به صورت مسری در گردش است.»
وی همچنین می گوید: «زندگی یکنواخت خوابگاهی از یکسو و نبود زمینه لازم برای فعالیت های علمی - تفریحی ، آموزشی در دانشگاه های ما از سوی دیگر و نیز نگرانی از آینده و وضعیت تحصیلی ، همه و همه در وجود دانشجو جمع شده و او را دچار اضطراب و نگرانی می کند...
به این ترتیب در میانه راه می ماند و اگر در کنار همه اینها، مشکلات مالی و خانوادگی و عاطفی هم گریبان او را بگیرد، افسردگی و اضطراب و مشکلات روحی و روانی در انتظارش خواهد بود.»
فریبرز مکری ، دکترای علوم شناختی نیز می گوید: «تفاوت هایی میان اقدام به خودکشی میان دانشجویان و غیردانشجویان (سنین نوجوانی و جوانی) وجود دارد.
اگر نوجوانان در معرض خودکشی یا خودآزاری ، از بحران هویت ناشی از رابطه غیرصمیمی و نامانوس با والدین ، جمع دوستانه مدرسه و ناکامی در کسب استقلال و ارزشهای فردی رنج می برند، دانشجویان تحت تاثیر مشکلات هویتی ناشی از ناکامی در ایفای نقشهای اجتماعی ، فرهنگی ، اشتغال و... سایر التهاب های جامعه هستند.»
در هر حال ، وزارت علوم به عنوان متولی امور دانشجویان در کشور از تدوین راهکارهایی برای پیشگیری از خودکشی خبر می دهد.
«آموزش مسوولان دانشگاهی» اولین راهکاری است که از سوی وزارت علوم مورد توجه قرار گرفته تا مسوولان دانشگاه ها بتوانند ضمن آگاهی از علایم هشداردهنده خودکشی ، آشنایی با منابع کمک رسانی و چگونگی ارتباط با آنها، موقعیت های بحرانی را اداره کنند.
«برنامه غربالگری» راهکار دیگری است که تاکنون در دانشگاه ها اجرا شده و براساس آن دانشجویان در معرض خودکشی ، شناسایی شده اند.
در هر صورت ، توجه سازمان ها و مراجعی که با جوانها در ارتباط هستند و اندیشیدن به تدابیر و برنامه های درازمدت و کوتاه مدت برای مهار کردن این معضل اساسی حتما نتیجه بخش خواهد بود.
به شرط آن که حرفها و سمینارها، به مرحله عمل نزدیک شود و خبرها در حد تیتر روزنامه ها باقی نمانند.
ای کاش زمانی برسد که به جای خبر، به خبرسازها توجه شود.