تعامل منطقی؛ گمشده دست‌اندرکاران سینما

جواد شمقدری که ریاست جلسه سوم را بر عهده داشت، در گفت‌وگو با فریدون جیرانی در برنامه «هفت» اعلام کرد عضویت در این جلسه درواقع مسوولیت سنگینی است که اعضا بر عهده می‌گیرند. یعنی این طوری نیست که کسی به واسطه حضور در این جلسه، موقعیت ممتازتری نسبت به دیگران داشته باشد، بلکه باید همواره آماده شرکت در جلسه باشد و برای حضور موثر در آن قاعدتا باید نسبت به شرایط روز سینما و افق‌های پیش‌رو، مطلع و آگاه باشد. این مطلب را شمقدری در پاسخ برخی سوالات این روزها بیان کرد. حضور برخی چهره‌های سینمایی در شورای عالی، این ذهنیت را به وجود آورده که اولا این افراد بر چه اساسی به این شورا راه یافته‌اند و ثانیا این که چرا یکی از نمایندگان خانه سینما در بین آنها حضور ندارد. درباره اختلافات میان معاونت‌سینمایی با خانه سینما جای شک و شبهه‌ای نمانده است و با مرور حوادث اخیر، بویژه پس از برگزاری مجمع عمومی خانه سینما، چنین به نظر می‌رسد که این گره کور به این راحتی‌ها باز شدنی نیست.

بنابراین اهالی خانه سینما تصور می‌کنند عدم حضور نماینده آنها در شورای عالی، نوعی بی‌اعتنایی معاونت سینمایی به آنان است؛ همچنان که در اقدامی دیگر، علیرضا سجادپور با تشکیل شورای تهیه‌کنندگان مستقل و اعلام موجودیت قانونی آن، عملا چنین وانمود کرد که شورای عالی، تهیه‌کنندگان خانه سینما را به رسمیت نمی‌شناسد و سپس گفته شد کسانی که در شورای تهیه‌کنندگان مستقل حضور پیدا نکنند، برای فیلمسازی باید از اعضای این شورا کسب مجوز کنند. از آن سو نیز معاونت سینمایی، انتخاب محمدمهدی عسگرپور را به عنوان مدیرعامل خانه سینما، ادامه تقابل اعضای هیات مدیره با خود تصور کرد این روند قطعا به سود سینمای ایران نیست. هفته گذشته در جلسه‌ای که در ساختمان شماره دو خانه سینما تشکیل شد، تعدادی از هنرمندان سینما با اسفندیار رحیم‌مشایی رئیس دفتر رئیس‌جمهور دیدار داشتند و در جلسه‌ای چند ساعته گلایه‌های خود را از وضعیت موجود ابراز داشتند. در حال حاضر مشخص نیست که تصمیم‌گیرنده اصلی برای رفع اختلافات موجود چه کسی است. گاهی وزیر ارشاد درباره مسائل مبتلابه سینما نکته‌هایی را می‌گوید، گاه معاونت سینمایی اعلام می‌کند تصمیم‌های کلان سینما باید در این معاونت اتخاذ شود، گاه زمزمه‌هایی از بنیاد سینمایی فارابی به گوش می‌رسد، گاه مدیر جشنواره فجر دیدگاه‌های خود را بیان می‌دارد و گاه اعضای هیات مدیره خانه سینما برنامه‌هایی را ترتیب می‌دهند که در تضاد با عملکرد معاونت سینمایی است.

ابوالقاسم طالبی که ظاهرا بنیانگذار شورای تهیه‌کنندگان مستقل است در برنامه «هفت» اعلام کرد که برای رهایی از وضعیت متشتت کنونی باید سینما از حالت معاونت خارج شده و تبدیل به یک سازمان مستقل زیر نظر مستقیم رئیس‌جمهور شود. او برای این حرف، استدلال‌هایی هم آورد. مهم‌ترین نکته در گفته‌های طالبی، بحث قدرت و میزان برش مسوول اصلی سینمای ایران بود. یعنی کسی که سکان سینمای ایران را در دست دارد باید در شوراهای مختلف و راهبردی نظام حضور داشته باشد؛ مثل شورای عالی انقلاب فرهنگی، هیات دولت و... او وجود برخی بحران‌ها در بدنه سینما را ناشی از بسته‌بودن دست معاونت سینمایی دانست که چون یکی از معاونت‌های وزارت ارشاد است، ابتکار عمل را در برخی موارد ندارد. سخن طالبی ناظر بر اهمیت مقوله سینما در شرایط کنونی بود. برای حفظ این اهمیت و ارتقای سینمای ایران بویژه در محافل بین‌المللی و نیز صدور ارزش‌ها و باورهای ایرانی و اسلامی باید سطح سینمای ایران از یک معاونت به یک سازمان ارتقا یابد.

اختصاص بیش از نیمی از مباحث کنونی رسانه‌ها به اختلافات موجود و شکل‌گیری صف‌بندی‌ها میان اهالی سینما نمی‌تواند چشم‌انداز روشنی از آینده سینمای ایران را به ما نشان دهد. در صورتی که بسیاری از هنرمندان سینما گلایه‌هایی از وضعیت موجود دارند باید فرصت و شرایطی برای شنیدن انتقادهای‌شان وجود داشته باشد و از طرف دیگر اگر معاونت سینمایی و اداره کل نظارت و ارزشیابی در جهت ایجاد وحدت میان تهیه‌کنندگان فعالیت می‌کنند و ایجاد صنف واحد تهیه‌کنندگان مستقل در جهت نیل به این مقصود است باید به این موضوع رسیدگی شود که چرا تعدادی از تهیه‌کنندگان مطرح سینمای ایران در این شورا شرکت نکرده‌اند و چرا شورای عالی تهیه‌کنندگان رسما اعلام کرده که حاضر به عضویت در شورای مستقل نیست.

بنابراین با وجود این صف‌بندی‌ها ظاهرا تلاش برای ایجاد وحدت، حداقل تا امروز به نتیجه نرسیده است و با شکل‌گیری صنف مستقل باید همچون سال‌های گذشته شاهد انشعاب‌های تازه‌ای باشیم. امیدواریم روزی برسد که معاونت سینمایی به عنوان مرکز تصمیم‌گیری سینما، کاملا در تعامل و ارتباطی دوستانه و صمیمی با سینماگران باشد و نیز خانه‌سینما که یک نهاد صنفی است، به جای هرگونه موضع‌گیری در ادامه اختلافات و در راستای دامن‌زدن به آن، با توجه به اهداف و برنامه‌های معاونت سینمایی به فکر منافع اعضای خود باشد.