افزایش بودجه پژوهش بدون شفافیت

بتازگی خبر رسیده که بودجه پژوهشی وزارت آموزش و پرورش افزایش می‌یابد؛ این خبر را مجید قدمی، رئیس پژوهشگاه آموزش و پرورش اعلام و اضافه می‌کند: افزایش بودجه پژوهشی نشانه توجه به این بخش است.

این سخنان در حالی به صورت کلی بیان می‌شود که مسوولان نظام آموزش هیچ اطلاعات شفافی درباره هزینه‌کرد بودجه سال‌های قبل ارائه نکرده‌اند. افزایش بودجه و میزان بودجه دستگاه‌های آموزشی جزو اسرار یک سازمان است که کمتر مدیری از آن سخن می‌گوید.

زمانی مدیری می‌تواند افزایش بودجه را نشانه توجه به این بخش بداند که پیش از این پاسخ دهد بودجه سال قبل چقدر بوده است؟ این بودجه در چه راهی صرف شده؟ میزان افزایش بودجه در سال جاری چقدر بوده است؟ این افزایش قرار است در چه مسیری هزینه شود؟ در حال حاضر نیاز نظام آموزش تحقیقات کاربردی است یا بنیادی؟ و از همه مهم‌تر کدام یک از تصمیمات مدیران کلان دستگاه‌ها، بر مبنای نتایج یک پژوهش اتخاذ شده است؟

نظام آموزش نیز که سال‌هاست توان خود را به تدوین سند تحول آموزش صرف می‌کند، هنوز از میزان بودجه‌ای که در این راه هزینه کرده، اطلاعاتی منتشر نکرده است؛ سندی که سال‌هاست اطلاعات دقیق و جزئی آن از رسانه‌ها پنهان می‌شود تا مبادا در معرض نقد کارشناسان و قضاوت عمومی قرار بگیرد.

این‌که پژوهش نیازمند اعتبارات کافی است و خوشبختانه بودجه این بخش بتازگی افزایش یافته، مسرت‌بخش است؛ به شرطی که سهم تصمیم‌گیری‌های کلان بر اساس این پژوهش‌ها مشخص شود، متاسفانه بسیاری از مدیران به ارسال دستورالعمل و بخشنامه‌هایی که پشتوانه پژوهشی ندارد و بیشتر سلیقه‌ای است، عادت کرده‌اند. این امر که پژوهش، محور سیاستگذاری‌هاست در دستگاه‌های فرهنگی و آموزشی شکل جدی‌تری به خود می‌گیرد. اما پنهان‌سازی اطلاعات در مورد کمیت‌ها و میزان بودجه پژوهش و افزایش آن، نشانه نبود شفافیت در این بخش است. از سوی دیگر، نبود اولویت‌گذاری به تحقیقات توسعه‌ای یا بنیادی و دخالت در جهتگیری و نتایج پژوهش‌ها از آسیب‌هایی است که حوزه تحقیقات را گاه دور از چشم مدیران تهدید می‌کند. بنابراین بودجه‌ریزی بخش پژوهش و افزایش آن در دستگاهی مانند آموزش و پرورش، زمانی مثمرثمر است که شفافیت، بی‌طرفی و اولویت‌بندی در آن اصل مدیریت پژوهش باشد.