مسوولیت سنگین شبکه‌های استانی در تولید برنامه‌‌های فاخر

سمنان را استان هزار لهجه و گویش نامیده‌اند با این وصف زبان غالب برنامه‌های تولیدی مرکز چیست؟ به عبارت دیگر چگونه تعادل را در انعکاس تمامی لهجه‌ها در برنامه‌های صدا و سیمای مرکز برقرار می‌کنید؟

شاید با کمی تسامح بتوان گفت زبان، گویش و لهجه نماد مدنیت است و تنوع زبان و گویش در سرزمین قومس نماد تنوع و تعدد تمدن در این سرزمین بزرگ بوده و هست. فلسفه وجودی شبکه‌های استانی که در واقع بخش‌هایی از کارکردهای شبکه‌های محلی را انجام می‌دهد و علاوه بر آن وظایف دیگری نیز به‌عهده دارد، بسط و توسعه فرهنگ بومی و محلی است که مهم‌ترین نماد آن زبان است. بویژه در رسانه‌ای که دیداری و شنیداری است و در آن گفتار اصالت دارد، صدای سمنان باید با زبان و گویش‌های استان سمنان شنیده شود. اگر صدا و سیمای سمنان به زبان مردم این سرزمین نباشد برای این مردم نیست. گویش‌های مختلف باید در صدا و سیما شنیده شود تا کودکان این سرزمین احساس نکنند این زبان و گویش مخصوص سالمندان است. وجود زبان‌ها در رسانه موجب حیات زبان می‌شود. زبان را نو می‌کند و زبان رسانه را شیرین و شنیدنی. این کارکرد دوسویه زبان و رسانه یک فرصت طلایی برای اهالی رسانه و برنامه‌سازان است که متاسفانه مورد غفلت قرار گرفته است. (اغلب زبان بومی و محلی در رسانه زبان طنز تلقی می‌شود و هرگاه سخن از طنز می‌شود زبان بومی و محلی مورد هجمه قرار می‌گیرد. طنزنگاران ما به جای خلق موقعیت طنز و به دلیل ناتوانی از خلق موقعیت طنز زبان و گویش را محمل طنازی قرار داده و این تلقی را ایجاد می‌کنند که زبان‌ها و گویش‌های بومی و محلی زبان طنز و مطایبه است و نه زبان جدی و حال آن‌که برنامه‌های جدی شبکه‌های استانی باید به زبان محلی باشد.) شعر و ترانه از دیگر فرصت‌های تقویت زبان و گویش محلی است که باید مورد حمایت قرار گیرد و این مهم در صدر سیاست‌های مرکز سمنان است که ثمره آن کام مردم استان را شیرین خواهد کرد. استفاده از گویش‌های محلی در برنامه‌های خردسالان و کودکان نیز ظرفیت خوبی برای حیات‌بخشی به زبان و گویش‌های محلی است.

افتخار مردم سمنان خدمت به زوار امام رضا(ع) است. مهم‌ترین گذرگاه ایرانیان به سمت حرم رضوی از استان سمنان می‌گذرد و این پدیده تازه‌ای نیست و از گذشته‌های دور تاکنون به این صورت بوده است. وجود کاروانسراهای متعدد در طول مسیر گرمسار تا شاهرود نشان‌دهنده این موضوع است که مهم‌ترین مسیر ارتباطی از این استان عبور می‌کرده و هم‌اکنون نیز چنین است. اما آنچه مهم است این‌که تمام مسیر در این استان نیست و اگر بخواهد برای زائران رسانه خاصی در نظر گرفته شود به نظر می‌رسد باید حداقل یک کار مشترک بین چند استان باشد تا زائران در طول سفر از کل مسیر خویش اطلاعات لازم را دریافت کنند مثلا اگر بتوان یک شبکه رادیویی زائر با مشارکت استان‌های تهران، سمنان و خراسان رضوی تدارک دید، حداقل این است که می‌توان زائران را از هر جای ایران در نیمی از راه تحت‌پوشش اطلاع‌رسانی این شبکه قرار داد.

استان سمنان به دلیل وسعت زیادش اقلیم‌های گوناگونی را در خود جای داده به‌گونه‌ای که می‌توان با مسافرت از شمال به جنوب آن از کویر، کوهستان، جنگل و رودخانه‌های همیشه جاری و آبشار‌های زیبا دیدن کرد. وجود پارک ملی کویر در کویر گرمسار و منطقه حفاظت‌شده پارک ملی توران در شاهرود ـ که یکی از مناطق مهم حفظ و احیای یوز آسیایی است‌ـ از جمله زیبایی‌های منطقه کویری استان است و از سوی دیگر وجود جنگل ابر که زیستگاه درخت‌های نادر ارس است، دشت شقایق کالپوش شاهرود و آبشارهای زیبای این منطقه از جمله دیدنی‌های دیگر این استان به ظاهر کویری است که گونه‌های بسیار گوناگون گیاهان و حیوانات بعضا نادری را در خود جای داده‌اند. همه اینها موضوعات، قابلیت‌ها و ظرفیت‌های خوبی برای مستندسازی در اختیار برنامه‌سازان مرکز قرار داده که تاکنون نیز برنامه‌های بسیار متنوعی از ابتدای شروع به کار مرکز با هدف معرفی این جاذبه‌های طبیعی تهیه و تولید و از شبکه استانی و سایر شبکه‌های داخلی و برون‌مرزی از جمله شبکه یک، 2، 4 و جام‌جم پخش شده است. مستند چندین قسمتی قومس سرزمین ناشناخته، گلگشت، جنگل ابر، قلعه سارو، غار شیربند دامغان و... از جمله این برنامه‌ها هستند. هم‌اکنون نیز روند مستندسازی با قوت و قدرت تمام در حال پیگیری و انجام شدن است که می‌توان به این مستند‌ها اشاره کرد: نجوای کویر، 13 قسمت و مستند برج‌های کهن، 26 قسمت با نام طبیعت ناشناخته که تاکنون 5 قسمت آن در مرکز تولید شده است.

این‌که برنامه‌های مرکز سمنان در دورترین نقاط که شاید اسمی از سمنان نیز نشنیده‌اند، قابل دریافت است، فرصت بسیار مغتنمی است تا از طریق رسانه با استان سمنان آشنا شوند و افرادی که استان را نیز می‌شناسند، دانستنی‌های بیشتری درباره قابلیت‌ها، ظرفیت‌ها و توانایی‌های موجود استان کسب کنند. مثلا وجود 40 ماده معدنی و بیش از 22 ناحیه و شهرک صنعتی در استان سمنان، ظرفیت بسیار بالایی برای سرمایه‌گذاری در استان فراهم کرده است که اطلاع‌رسانی در هریک از این زمینه‌ها می‌تواند سرمایه‌گذاران را به استان جذب کند. از سوی دیگر تنوع فرهنگی استان بسیار زیاد است به‌گونه‌ای که استان سمنان را جزیره گویش‌ها نام داده‌اند. آداب و رسوم مردم کویرنشین استان بسیار متفاوت از مردم کوهستانی‌نشین آن است. اینها همه فرصت‌های خوبی است که همگان را با این ویژگی‌ها آشنا کنیم. اما وقتی مخاطب جهانی شبکه‌های مختلف را می‌بیند و آنها را با یکدیگر مقایسه می‌کند، اگر نقصی در شبکه استانی موجود باشد ممکن است تصور نادرستی از استان در ذهنش نقش بگیرد در حالی که این نقص در برنامه‌سازی و امکانات رسانه است و نه نقصی در استان. به همین دلیل هم‌اکنون مسوولیت شبکه استانی سنگین‌تر شده و باید تیزبینی بیشتری در ارائه برنامه‌های فاخر، زیبا و پرمحتوا وجود داشته باشد.

سیستم‌های تولید و پخش صدا و سیمای مرکز سمنان هم‌اکنون دیجیتال است و بزودی سیستم دریافت دیجیتال در استان فعال می‌شود. همان‌گونه که هم اکنون در شهر سمنان فرستنده کم قدرت دیجیتال رادیویی و تلویزیونی به صورت آزمایشی نصب و از طریق گیرنده‌های مردم در شهر سمنان قابل دریافت است.

هم‌اکنون در استان سمنان بیش از 86 هزار دانشجو در بیش از 50 مرکز آموزش عالی دولتی و آزاد مشغول به تحصیل هستند که نسبت به سرانه جمعیت استان در صدر استان‌های کشور قرار دارد. گرچه افزایش تعداد دانشجویان یک مزیت بزرگ برای استان محسوب می‌شود و بیشتر شدن تعداد افراد دارای تحصیلات عالیه از شاخص‌های مهم توسعه به شمار می‌آید و می‌توان آثار مثبت بسیاری را برای آن برشمرد اما نباید از این تعداد دانشجوی جوان غافل شد و تأثیرات احتمالی را به سمت و سوی مثبت هدایت کرد و باید برای پیشگیری از آثار سوء آن برنامه‌های خاصی پیش‌بینی شود. صدا و سیمای مرکز سمنان هم بر این اساس ارتباط نزدیکی با دانشگاه‌های سطح استان دارد و برنامه‌های متنوعی نیز با محوریت دانشگاه و دانشجویان تولید و پخش می‌کند.

استان سمنان از نظر وسعت پنجمین استان کشور است اما نکته مهم این است که از این وسعت بیش از 96 هزار کیلومترمربعی، 45 درصد آن کویری است. کویر از دیرباز در ذهن افراد مترادف با بیابان غیرقابل کشت و سکونتی است که نه تنها هیچ‌گونه استفاده‌ای ندارد بلکه در حال پیشروی است و باید از آن ترسید و برای مهار آن چاره‌اندیشی کرد. اما در سال‌های اخیر دکتر کردوانی از چهره‌های ماندگار استان، کویرشناس و استاد دانشگاه تهران تفکر دیگری دارد و بر این اندیشه خود هم استوار است.

استان سمنان به‌رغم قرار گرفتن در حاشیه کویر از نقاط بسیار زیبای طبیعی برخوردار است که می‌تواند هر بیننده‌ای را به خود جلب کند. مناطق کویری در جنوب این استان دارای جاذبه‌های خاص کویری است که برای علاقه‌مندان به کویر بسیار زیبا و قابل استفاده است. کویرها با وجود موقعیت نامناسب زیستی، دارای ویژگی‌های بی‌نظیری هستند که هر یک از این ویژگی‌ها در صورت برنامه‌ریزی و بهینه کردن ارزش‌های بالقوه آن می‌توانند به مناطقی جذاب تبدیل شوند. چراکه امروز، توریست کویر و آفتاب متقاضیان زیادی را بویژه در میان اروپاییان پیدا کرده است. آسمان پرستاره کویر برای شهرنشینان و طالبان مناظر بدیع، دیدنی و شگفت‌آور است. سکوت محض و آرامش کامل، مناظر و چشم‌اندازهای بدیع، سراب‌های اغواکننده، زمین‌های سیاه و سفید، خاک‌های برآمده، موزائیک‌های تشکیل شده از نمک و سایر مناظر طبیعی و زیبا را فقط می‌توان در کویرها دید. وجود گنبدهای نمکی و معادن نمک فراوان در استان سمنان موجب پیدایش رخنمون‌های مختلف از رسوبات و کریستال‌های نمک در این محدوده شده است. رخنمون‌های نمک با اشکال گل کلمی، تخم مرغی، لایه‌ای و ... با رنگ‌های متنوع مشاهده می‌شوند. تنوع رنگ در این رخنمون‌ها به دلیل وجود عناصر و ناخالصی‌ها در ترکیب نمک است.

علاوه بر این کاخ‌ها، آب‌انبارها، قنات‌ها، مراکز زیارتی و مذهبی را در دل خود جای داده است که نشان از قدمت و دیرینگی زیست انسان در حواشی و محدوده‌های آن دارند. شورای طرح و برنامه مرکز به تمام این مطالب آگاهی دارد و در برنامه‌‌های مختلف به این موضوع پرداخته و همچنان برای معرفی ناشناخته‌های کویر برنامه‌های فراوانی در دست تولید دارد.

استان سمنان در هنر تئاتر دارای قابلیت‌های خوبی است و به این دلیل تئاتر تلویزیونی را در صدر ساختارهای نمایشی قرار داد. این مرکز نیز تاکنون کارهای نمایشی مختلفی را با این ساختار تولید کرده است. اما مشکل مرکز در این زمینه نیز مانند بیشتر مراکز، نبود متون خوب و قوی نمایشی است که جلسات متعددی با هنرمندان تئاتر استان برگزار کرده‌ایم تا در این زمینه نیز استان تقویت و این نقیصه نیز بتدریج رفع شود. البته مراحل پیش‌تولید چند مجموعه عروسکی و تله‌تئاتر در دست اقدام است.