توصیه به دانشجویان بورسیه: ازدواج کنید

بین ایرانی‌ها تمایل به رشد در حوزه علم همواره زیاد بوده، افزایش ظرفیت دانشگاه‌ها بشدت مورد توجه جوانان قرار گرفت چون ایرانی‌ها عاشقانه در پی علم هستند. از طرفی جمعیت کشور هم 2 برابر شده و الان متقاضی زیادی برای تحصیلات دانشگاهی داریم.

خب، وقتی در داخل برای تحصیل برخی محدودیت‌ها وجود داشته باشد، مشاهده این تمایلات عجیب نیست، ما هم محدودیت در رشته داریم، یعنی متقاضیان برای 5 ـ‌4 رشته در دانشگاه‌ها بسیار بالاست، مثلا معماری، کامپیوتر، حسابداری از جمله این رشته‌هاست. زمانی که در بخش اداره کل دانشجویان داخل بودم، زمانی که کار انتقال دانشجو از خارج به داخل را انجام می‌دادیم، از هر 3 دانشجو یکی معماری، یکی کامپیوتر بود که در خارج تحصیل می‌کردند یک علت همین محدودیت‌ها در رشته و ظرفیت پایین است و به نظر من ورود به این رشته‌ها در بسیاری از دانشگاه‌های خارج راحت‌تر است. از طرفی در مقاطع تحصیلات تکمیلی می‌بینیم که ما شاهد رشد جمعیت بالایی بودیم که تعداد زیادی از آنها خواستار تحصیل در مقاطع بالاتر از لیسانس هستند، ولی به نظر می‌رسد ما باید به‌رغم افزایش ظرفیت‌ها که حالا 3 یا 4 برابر شده و حتی مقاطع دکتری که الان سالانه 7 هزار نفر وارد می‌شوند، ولی درصد قبولی‌ها نسبت به آمار داوطلبان بسیار کم است.

این امر به طور ناگهانی ایجاد نشده، من تایید می‌کنم که بسیاری از متقاضیان تحصیل در خارج در مقطع لیسانس هستند، اما باید بپذیریم که این تمایل در رشته‌های خاص بیشتر دیده می‌شود.

مثل مهندسی برق،‌ معماری، پزشکی، حقوق و مدیریت و حسابداری که باید برنامه‌ریزی کنیم‌، آن صندلی‌هایی که خالی است عمدتا هم در دانشگاه‌های غیرانتفاعی است به این رشته‌ها اختصاص یابد. بخصوص این که خیلی از والدین ما، تمایل دارند تا قبل از سن سربازی بچه‌ها را به خارج بفرستند و این امر باعث شده تا 80 درصد دانشجویان ایرانی که در خارج در مقطع لیسانس هستند و اصولا قبل از سن سربازی به خارج رفته‌اند. یعنی اگر 74 یا 75 هزار دانشجوی ایرانی در خارج که از رایزن‌های علمی دریافت کرده‌ایم، 50 هزار نفرشان در مقطع لیسانس هستند که عمدتا هم در چند رشته‌ای است که عرض کردم یعنی مهندسی، حقوق، حسابداری و معماری. در تحصیلات تکمیلی هم وضعیت به همین عنوان است، 90 تا‌91 درصد از داوطلبان قبول نمی‌شوند یعنی امسال از حدود 800 هزار متقاضی ورود به دوره فوق‌لیسانس، به نظر می‌رسد فقط 75 هزار نفر قبول شده باشند یعنی چیزی حدود 9 درصد، که این هم دلیلی است که منجربه خروج جوانان برای تحصیل در خارج می‌شود. که البته این موضوع باید بررسی شود.

این صندلی‌ها بعضا در رشته‌هایی است که شاید کمتر متقاضی دارد. بخصوص در مقاطع کارشناسی قرار دارد یا مناطق خاصی هستند یا تعداد زیاد دانشگاه‌های غیرانتفاعی در یک منطقه یعنی توزیع نامناسب این دانشگاه‌ها در سطح مناطق مختلف باشد که با آمایش سرزمین به پیشنهاد مقام وزارت در حال انجام است، امیدواریم این مشکلات حل شود. ولی من فکر می‌کنم باید مجوز رشته‌های پرمتقاضی بیشتر به دانشگاه‌ها داده شود تا به تقاضای همه پاسخ داده شود.

خیر. من چنین نکته‌ای را نگفتم. من از حذف صحبت نمی‌کنم،‌ اگر دانشجویان می‌خواهند در معماری و برق و حسابداری و حقوق تحصیل کنند باید توسعه داده شوند، در حال حاضر دانشگاه‌های غیرانتفاعی ما، ظرفیت و استادان خوبی دارد. به جای این که کاردانی تاسیسات به این دانشگاه‌‌ها داده شود، فوق‌لیسانس رشته‌های پر متقاضی داده شود، تا به این ترتیب، دانشجویان مشتاق و جذب این دانشگاه‌ها بشوند.

البته یک علت این علاقه این است که پسرها می‌خواهند از سد نظام وظیفه بگذرند، برای تحصیل در دوره‌های پایین‌تر از کشور خارج می‌شوند، من فکر می‌کنم باید برای این کار با مجلس همفکری کرد. این که یک نفر پس از اخذ پیش‌دانشگاهی 6 ماه فرصت دارد مثل مدرک کارشناسی که بعد از گرفتن لیسانس هم افراد برای خروج از کشور 6‌ماه فرصت دارند،‌ اگر ما برای دیپلم یا پیش‌دانشگاهی فرجه بیشتری بگذاریم تا این افراد کنکور خودمان را بدهند و چه بسا از رفتن منصرف شوند، خیلی‌ها از ترس کنکور و نظام وظیفه، زودتر از ایران می‌روند که البته صدمات جبران‌‌ناپذیری دارد.

به نظر من در ابتدا باید ظرفیت رشته‌های پرطرفدار را به دانشگاه‌های کوچک‌تر داد و دوم مشکل نظام‌وظیفه داوطلبان ورود به دانشگاه طوری حل ‌شود که مجبور نباشند از ترس آن زودتر از کشور خارج شوند.

بیشتر، دانشگاه‌هایی که به آنها بورس می‌دهند. اولین کشور، آمریکاست، چون بورس می‌دهند و مقرری ماهانه هم می‌گیرند، از نظر علمی هم پیشرفته‌تر است. بعد از آن کاناداست و کشورهای فرانسه و اتحادیه اروپا بیشترین متقاضی را دارد. جدیدا هند و مالزی هم متقاضی ایرانی زیادی جذب کرده است.

ببینید این کشورها محدودیت‌های کمتری برای تحصیل دارند، دانشجو در هر رشته‌‌ای می‌تواند درس بخواند.

کشورهای انگلیسی‌زبان محدودیت‌های خاصی را اعمال می‌کنند، برخی رشته‌ها را تحریم کرده‌اند، ولی در روسیه و چین این گونه نیست.

بله، روسیه و چین به این شدت نیست، ما تعاملات فرهنگی و اقتصادی بیشتری با این کشورها داریم و معمولا رتبه علمی کشوری مثل روسیه در نظر گرفته نمی‌شود. این کشور چندین برنده نوبل دارد که هنوز هم زنده‌اند.

نه فقط به این دو کشور ولی این دو را هم مثل سایر دانشگاه‌ها تشویق می‌کنیم. قبلا سالانه تعداد محدودی به روسیه و چین می‌رفتند، اما الان بیشتر تشویق می‌کنیم.

بله من موافقم. همه ما خارج بوده‌ایم، اگر متاهل شوند خیلی راحت‌ترند تا مجرد باشند. ما حتی به عنوان سیاستی که از قبل بوده می‌توانیم بورس همراه هم بدهیم. یعنی هر دو با هم ـ زن و شوهر ـ بروند و درس بخوانند.

الان آهسته آهسته این محدودیت را برای پسرها هم می‌گذاریم. تشویقشان می‌کنیم برای راحتی بیشتر در جامعه ازدواج کنند. ما به پسرها هم توصیه می‌کنیم زودتر ازدواج کنند، وقتی مقرری هم می‌دهیم برای افراد متاهل بهتر است. شما وقتی خارج می‌روید متاهل باشید 60 درصد به فرد می‌دهیم و 30 درصد به هر فرزند می‌دهیم یعنی 2/1 برابر بیشتر مقرری می‌گیرند. از لحاظ صدمات اجتماعی و روحی متاهلان کمتر آسیب می‌بینند.

این مقرری‌ها هنوز به طور کامل مصوب نشده که افزایش 20 درصدی داشته است.

فکر می‌کنم ژاپن است. در آخرین تغییرات میزان مقرری، از رایزن علمی آن کشور و سفارت و من امسال از 10 دانشجوی آن کشور پرسیده‌ام که تورم و وضعیت قیمت‌ها آنجا چگونه است. خوشبختانه در ژاپن افزایشی نداشته‌ایم. چون مقرری‌ها کافی بود. بعضی کشورها بین 20 تا 35 یا 40 درصد مقرری‌ها را افزایش داده‌ایم مثلا در مسکو مقرری‌ها 40 درصد افزایش داشته است. در اروپا هم 30 تا 35 درصد افزایش یافته و امیدوارم هیات دولت تصویب کند که از مهرماه این میزان افزایشی پرداخت شود که بزودی روی سایت وزارت علوم قرار می‌دهیم تا همه ببینند.

یکی از مشکلات عمده دانشجویان ما روحی و روانی است. چون ایرانی‌ها کمتر به خارج می‌روند و معمولا اولین باری است که به خارج می‌روند و معمولا به لحاظ روحی آماده کند البته در تلاشیم برای رفع این مشکل طرح جدیدی را با مرکز مشاوره وزارت علوم اجرا کنیم تا قبل از رفتن آنان را آماده کنیم. در مرحله بعد می‌خواهیم تشکل‌هایی را با کمک دانشجویان سایر کشورها ایجاد کنیم تا آنها تجاربشان را در اختیار دانشجویان جدید قرار دهند. دانشجویان ایرانی تقریبا بعد از 6 ماه خودشان را تطبیق می‌دهند و احتمالا مشکلاتشان رفع می‌شود. اما درصد زیادی از بچه‌ها مشکل مالی پیدا می‌کنند که باید چاره‌جویی شود. یکی دیگر از مسائل فرهنگی به خاطر نبود آمادگی برای رویارویی با محیط باز است که تا خودشان را سازگار کنند، دشوار است.