رقص رنگها برگستره سپید کاغذ

وسوسه خلق و ایجاد همزاد آدمی است. با انسان متولد می شود و تا آخرین لحظه با اوست و همین مهم ، انگیزه توسعه و رشد دانش بشری طی سالها بوده است. لذت خلق و سپس شریک کردن دیگران

کد خبر: ۳۶۶۵۱

در این لذت ، موتور محرکه صنعتی به نام چاپ است ، که بهتر است آن را هنر صنعت چاپ بنامیم.
چاپ را همه به نام گوتنبرگ می شناسند، در حالی که بسیاری از تاریخ نویسان ، قدمت این صنعت را به قرنها پیش یعنی قرون 8 و 9 میلادی می رسانند.
در این دوران ، چینی ها به علت تعدد مطالب نوشتاری شان ، کلیشه هایی از چوب ساخته بودند که با فشار این کلیشه ها روی پوست حیوانات یا کاغذ، کار چاپ را انجام می دادند.
چاپ انجیل از سوی گوتنبرگ به وسیله حروف ریخته شده فلزی اولین گام بود که اینک سالانه میلیون ها تن کاغذ سفید را به کتاب ، بروشور، کاتالوگ ، بیل بورد، نقشه و کاغذ بسته بندی تبدیل می کند.
چهاردهم تا هجدهم بهمن سال 82 سالن مبنا و میلاد نمایشگاه بین المللی تهران ، میزبان دست اندرکاران چاپ بود. گزارشی از همایش صنعت چاپ کشور را در پی می خوانید:

صدای بی وقفه و مدام دستگاه های چاپ برای بسیاری از مردم سرسام آور است ، در حالی که بسیاری از دست اندرکاران این صنعت از شنیدن صدای دستگاه های چاپ لذت می برند.
مازیار انگورانی یکی از فعالان صنعت چاپ ایران می گوید: وقتی نتیجه کار را نگاه می کنی ، وقتی می بینی رنگها چگونه روی کاغذ نقش می بندند و اندیشه های زیبا را به روی کاغذ می آورند، تمامی سروصداهای دستگاه چاپ را فراموش می کنی.
لذت نتیجه نهایی چاپ مثل تولد هر روزه است. هر روز خلق می کنی و بعد محصول اندیشه ات را به دیگران عرضه می کنی. همه را به تحسین وامی داری.ارزشش را دارد.

سر و صدا و دردسر

ده ، پانزده سال پیش وقتی کارت عروسی یا کارت دعوت و یا برگه اعلانی به دستمان می رسید، می توانستیم حروف فاصله دار را از همدیگر تشخیص دهیم ؛ حروفی که انگار به زور روی صفحه چسبیده بودند.
این حروف که محصول چاپ ملخی بودند، در حقیقت نسخه هایی کاغذی بودند که از میان همهمه و سروصدای آهن و چدن بیرون می آمدند...
مهندس رضا محبوب با بیان این مطلب ادامه می دهد: در حال حاضر با توسعه صنعت چاپ و گسترش ابزارآلات و همچنین تولد دستگاه های چاپ دیجیتال ، با سرعت و بدون سروصدا می توان اقدام به چاپ کرد.
این رویکرد و رهیافت جدید، از صنعت قدیم چاپ روزبه روز فاصله می گیرد و افقهای جدیدی فراروی مشتاقان این صنعت باز می کند.
مهندس مهدی مجد از دیگر دست اندرکاران هنر صنعت چاپ ، با تاکید بر رشد روزافزون صنعت چاپ معتقد است باوجود توسعه روزافزون چاپ دیجیتال ، صنعت چاپ افست که مبتنی بر تجزیه چهاررنگ است ، به دلیل کیفیت خوب رنگ و کامل شدن مراحل تولید همچنان باقی خواهد ماند و در کنار چاپ دیجیتال به حیات خود ادامه می دهد.
چاپ افست که در حال حاضر بیش از چهار پنجم نسخه های چاپی را در انحصار دارد، فرآیندی چند مرحله ای دارد. در مرحله اول ، گرافیست ، طراح یا ناشر، پوستر، کاتالوگ یا کتاب خود را به وسیله رایانه طراحی می کند و سپس نسخه نهایی شده را به لیتوگرافی می فرستد.
لیتوگرافی دفتر خدماتی است که با استفاده از فناوری پیشرفته و نرم افزارهای خاص ، تصاویر رنگی تهیه شده را به فیلمهایی تک رنگ تجزیه می کند.
این فرآیند ممکن است به شیوه سنتی صورت بگیرد، یعنی با عکاسی توسط فیلتر رنگی - این روش در حال منسوخ شدن است - یا به وسیله دستگاه هایی با عنوان ایمیج ستر. در این روش تصاویر رنگی به چهار فیلم تک رنگ با رنگهای آبی نفتی یا Cyan، قرمز گلی یا Magenta، زرد و سیاه تجزیه می شوند و کلمه CMYK به معنی همین تجزیه و تفکیک رنگ است.
فیلمهای تک رنگ پس از آماده شدن ، بررسی و رفع نواقص روی هم مونتاژ و کیفیت نهایی کنترل می شود. پس از این مرحله ، فیلمهای تجزیه شده روی ورقهایی فلزی موسوم به زینک که بشدت نسبت به نور تاثیر پذیرند، ظاهر می شود و به این ترتیب زینکهای آماده شده را به چاپخانه می فرستند.
فرآیند درج تصاویر رنگی روی زینک چندان پیچیده نیست ، اما کاری است که به دقت زیاد نیاز دارد و همین مقوله باعث می شود کیفیت های چاپ متغیر و متفاوت باشد و ما شاهد چاپهای خوب یا بد باشیم ، هرچند سایر عوامل مثل کیفیت جوهر و سرعت چاپ نیز بر این مقوله تاثیر می گذارند.
زینکهای اخذ شده از فیلمهای تک رنگ روی سیلندرهای ماشین چاپ بسته می شوند و این زینکها پس از غلتیدن در تشت رنگ ، در قسمتهای برجسته که بر اثر نوردهی حاصل شده اند، رنگ را به خود جذب می کنند و پس از برخورد و تماس با ورق ، رنگ را به کاغذ پس می دهند.
به این صورت ، ابتدا رنگ زرد، سپس آبی ، قرمز و در نهایت ، رنگ سیاه روی کاغذ چاپ می شود و از ترکیب درصدهای مختلفی از این رنگها که به ترام معروف است ، رنگهای ترکیبی چون سبز، نارنجی و قهوه ای روی کاغذ نقش می بندد.

چرا این همه مراحل؛

سامان اسدی ، مدیر یکی از شرکت های نشر معتقد است ؛ نو شدن فرآیند چاپ ، ضرورتی بر اعمال روشهای قدیمی و تکرار جزئ به جزئ مراحل نیست . در حال حاضر، دستگاه های زینک مستقیم یا ctp عرضه شده اند، که بدون نیاز به طی کردن مراحل اخذ فیلم و ظهور زینک ، دستگاه به صورت مستقیم ، زینک را ظاهر و آماده نصب روی ماشین چاپ می کند.
دستگاه های چاپ مستقیم یا DI نیز عرضه شده اند که بدون نیاز به انجام حتی این مرحله ، به صورت مستقیم کارها از روی رایانه به دستگاه چاپ مخصوص ارسال می شود و چاپ انجام می پذیرد.
علاوه بر همه این ها دستگاه های چاپ دیجیتال که به روش زرو گرافیک عمل می کنند چند سالی است عرضه شده اند و به شیوه ای آسان عمل چاپ را انجام می دهند.
ممکن است هزینه این روشها در ایران هنوز زیاد باشد، اما با فراگیر شدن این روشها همچنین توسعه نرم افزار و سخت افزارها، هزینه نهایی کاهش می یابد و به نظر می رسد این روشها شایع تر و رایج تر خواهد شد. نظم و گردش کار شاه کلید چاپ محمود مصدقی راد، از دست اندرکاران صنعت چاپ و نشر معتقد است روشهای چاپ در حال دگرگونی است ، که خود این دگرگونی نظم و نسقی خاص می طلبد.
وی با اشاره به ضرورت توجه به موضوع گردش کار یا Work Flow معتقد است این رویه مهم در ایران همواره با بی توجهی مواجه بوده و به علت پایین بودن هزینه چاپ ، بیشتر چاپچی ها از روش آزمون و خطا استفاده می کنند.
مصدقی راد درباره ضرورت توجه به سامانه گردش کار توضیح می دهد: فرقی نمی کند شما به چه روشی اقدام به چاپ می کنید. مهم این است که گردش کار را از ابتدا لحاظ کنید. ضرورت توجه هوشمندانه به لوازم و ضروریات کار باعث می شود گردش کار از همان مرحله سفارش کار مورد توجه قرار گیرد و مشتری از همان ابتدا، کار را ردیابی و بر مراحل آن نظارت کند و از کیفیت چاپ نیز مطمئن شود.
گردش کار مبتنی بر دانش فنی است و در این سامانه هر مرحله کار تفکیک شده و دقیق است و اشتباه و خطا نیز کاهش می یابد. وی با توجه به نو شدن روشهای چاپ ، توجه و التزام به گردش کار را مهم عنوان می کند، هر چند معتقد است نرم افزارهای مرتبط با این شاخه مهجور از صنعت چاپ بسیار گران است و بیشتر دست اندرکاران سنتی چاپ ترجیح می دهند به همان روش سابق ادامه دهند.

حرفه ای یا تجربی؛

کمبود منابع فارسی در زمینه چاپ و صنایع مرتبط، از دلایل عمده تجربی بودن کار به جای تخصصی شدن آن است.
نادر نوری از دیگر دست اندرکاران چاپ می گوید: کم بودن منابع فارسی و ناآشنایی قریب به اتفاق دست اندرکاران صنعت چاپ با زبان های خارجی ، باعث می شود به جای رویکرد حرفه ای ، رویکردی تجربی را در این صنعت شاهد باشیم ، هر چند این روال نمی تواند ادامه پیدا کند.