قهوه خانه نشینی ؛ مانع کشت دوم در گیلان

رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان می‌گوید: سال گذشته کشاورزان گیلانی با کشت دوم محصولات زراعی در شالیزارهای شان حدود200 هزار تن انواع محصول کشاورزی برداشت کردند که ارزش اقتصادی آن دست‌کم 456میلیارد ریال است.

معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهادکشاورزی گیلان هم با تشریح دیگر فواید کشت دوم می‌گوید: افزایش تولید محصولات زراعی وتنوع بخشیدن به تولیدات کشاورزی از فواید این طرح است.

ایرج بنیادی تاکید می کند: هم اکنون سالانه به طور میانگین200هزار تن انواع محصولات زراعی ازجمله انواع سبزیجات، باقلا، لوبیا، سیر، بادنجان،کلم، هویج، کلزا و شبدر پس از برداشت برنج در شالیزارهای گیلان تولید می‌شود که زمینه مناسبی را برای افزایش تنوع محصولات کشاورزی در این استان فراهم می‌کند.می افزاید: افزایش تولید محصولات زراعی نه تنها خودکفایی درتولید این دسته از محصولات را درپی دارد، بلکه باعث افزایش درآمد خانواده‌های روستایی هم می‌شود.

این کارشناس مسائل کشاورزی با تاکید براین‌که کشت دوم محصولات زراعی راهکار مناسبی برای تقویت خاک، جلوگیری از فرسایش آن و کاستن از مصرف سموم و کودهای شیمیایی است، می گوید: کشت محصولاتی چون سبزیجات و محصولات جالیزی به بازیابی توان غذایی خاک برای کشت دوباره برنج کمک می‌کند و ازسوی دیگر چون درکشت دوم، خاک بار دیگر شخم زده و آبیاری می‌شود، کانون‌های آفات کشاورزی بویژه کرم ساقه خوار برنج نابود می‌شود.

بنیادی معتقد است: این امر عامل مهمی در کاهش مصرف کودهای شیمیایی و انواع آفت‌کش‌هاست.

به اعتقاد وی کشت دوم محصولات کشاورزی در شالیزارهای برداشت شده از فرسایش خاک و هدررفتن این سرمایه عظیم براثر بارندگی‌های فصلی می‌کاهد.

کشت دوم محصولات کشاورزی به‌رغم فواید فراوانی که دارد، هنوز به‌طور کامل در گیلان جدی گرفته نمی‌شود. بررسی‌ها نشان می‌دهد رواج فرهنگ قهوه‌خانه‌نشینی در روستاهای گیلان، نبود سامانه‌های زهکشی مناسب در شالیزارها و فراوانی احشام سرگردان 3 مانع جدی در راه توسعه کشت دوم محصولات کشاورزی در گیلان است.

فریدون یحیوی، یکی از اهالی روستای تازه آباد کلاشم فومن، در این زمینه می گوید: ازگذشته‌های دور عادت کرده‌ایم اوقات بیکاری مان را در قهوه‌خانه‌ها بگذرانیم. اگر به قهوه‌خانه نرویم، اوقات بیکاری‌مان را چگونه سپری کنیم؟

حسن آقایی از کشاورزان صومعه‌سرا هم می‌گوید: مایلم پس از برداشت برنج در شالیزارم به کشت دوم محصولات کشاورزی بپردازم اما چون مزرعه‌ام زهکش مناسبی ندارد، آبگیر است و نمی‌توان در فصل بارندگی درآن کشت و کار کرد.عباس حسن‌زاده یکی از روستاییان املشی هم می گوید: چون در گیلان مردم عادت دارند دام‌هایشان را پس از برداشت برنج در شالیزارها رها کنند، نمی‌توان در این مزارع چیزی کاشت.

او می افزاید: محصور کردن شالیزارها هم آنقدر هزینه‌بر است که برای کشاورز صرف نمی‌کند فقط برای کشت دوم مزرعه‌اش را محصور کند.براساس بررسی‌های صورت گرفته، رواج فرهنگ قهوه‌خانه‌نشینی در گیلان از موانع توسعه کشت دوم در این استان محسوب می‌شود.

مردان روستایی در گیلان پس از پایان فصل کشت و کار، طبق رسمی قدیمی عادت دارند روزانه سه تا چهار ساعت از اوقات بیکاری‌شان را در قهوه‌خانه‌ها سپری کنند.

براساس آمارهای رسمی، گیلان حدود 2800 روستای بیش از 20 خانوار جمعیت دارد، اگر در هر یک از این روستاها به‌طور میانگین 2 قهوه‌خانه وجود داشته باشد، تعداد قهوه‌خانه‌های روستایی گیلان به 5600 قهوه‌خانه خواهد رسید، البته این تعداد در روستاهای بزرگ‌تر به 4 قهوه‌خانه هم می‌رسد.با حسابی سر انگشتی می‌توان دریافت اگر در هر یک از این قهوه‌خانه‌ها، روزانه 50 نفر رفت و آمد کنند، 280هزار نفر معادل 12درصد جمعیت 2 میلیون و 400 هزار نفری گیلان هر روز ساعاتی از وقت‌شان را در قهوه‌خانه‌ها و به نوشیدن چای و دیگر سرگرمی‌ها می‌گذرانند.

براساس این محاسبات، اگر فقط نیمی از این افراد در نیمه دوم سال به‌جای نشستن در قهوه‌خانه‌ها به کشت دوم محصولات زراعی بپردازند، می‌توان 70 هزار هکتار از شالیزارهای گیلان را درنیمه دوم سال به زیر کشت دوم برد.

براساس اعلام سازمان جهاد کشاورزی گیلان اگر دیگر شرایط کشت دوم فراهم باشد، در این مقدار شالیزار می‌توان 245هزار تن محصولات زراعی دست‌کم به ارزش560 میلیارد ریال تولید کرد.

نبود سامانه‌های زهکشی در شالیزارهای آبگیر گیلان دومین مشکل فراروی توسعه کشت دوم در این استان است.

مدیر آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی گیلان می‌گوید: بیشتر شالیزارهای گیلان به علت نداشتن زهکش مناسب که زمینه خروج آب‌های ناشی از بارندگی‌های مداوم نیمسال دوم را فراهم می‌کند، آبگیرند و در عمل برای کشت دوم محصولات کشاورزی مناسب نیستند.

احمد زارع می افزاید: 60 هزار هکتار از شالیزارهای گیلان که طرح یکپارچه سازی شالیزارها در آنها اجرا شده است، به زهکش خاکی مجهز شده‌اند و شالیزارهای مناطق کوهپایه‌ای گیلان هم با توجه به ساختار پلکانی‌شان به زهکشی نیاز ندارند.

این مقام مسوول می‌گوید: طرح مطالعاتی ایجاد سامانه‌های زهکشی در شالیزارهای گیلان در سفر دوم هیات دولت به این استان تصویب شده اما برای اجرای آن تاکنون اعتباری اختصاص نیافته است.

بررسی‌ها حاکی است؛ فراوانی دام‌های سرگردان در شالیزارهای درو شده از دیگر مشکلات کشت دوم محصولات زراعی در گیلان است.به گفته بنیادی، معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی گیلان نیز در گیلان رها کردن حیوانات اهلی در شالیزارها، کاری رایج و با سابقه است و چون شالیکاران گیلانی به کشت دوم، عادت ندارند، همچنان به این کار ادامه می‌دهند.