چرخه معیوب ساماندهی زنان خیابانی

نبود آمار و پژوهشی درباره این گونه زنان و بی‌علاقگی مسوولان به صحبت کردن از آنها، هیچ کدام دلیلی برای انکار حضورشان در سطح اجتماع نیست، حالا چه اسمشان را زنان خیابانی بگذارند، چه قربانیان مردان هوسران و چه به شکلی محترمانه‌تر، زنان ویژه، آنها، بی‌توجه به همه نام‌هایی که جامعه‌شناسان و مسوولان و اهالی رسانه برایشان انتخاب کرده‌اند، به کارشان ادامه می‌دهند.

خیلی‌ها معتقدند آنها زخمند، اما نه زخمی که بشود با درمانی سطحی التیامش داد، آن زنان بزک کرده که در تاریکی ایستاده‌اند، زخم‌هایی دردناکند که رنج می‌کشند، رنج می‌دهند و ریشه در استخوان جامعه دارند و این همان چیزی است که سردار حسین ساجدی‌نیا فرمانده انتظامی تهران بزرگ را وادار می‌کند بگوید بالاخره باید نهادی یا سازمانی متولی سامان دادن به وضعیت آنها شود.

دیروز دومین بار در طول 2 هفته گذشته بود که فرمانده نیروی انتظامی تهران بزرگ درباره زنان ویژه صحبت کرد، او چندی پیش نیز در حاشیه دیداری مردمی اعلام کرده بود پلیس می‌تواند در یک هفته، تمام زنان خیابانی را که به صورت علنی مرتکب جرم می‌شوند، جمع‌آوری کند به شرط آن که دستگاهی مسوولیت این گروه از زنان را به عهده بگیرد.

اما روز گذشته این مسوول، صریح‌تر از دفعه پیش، دلیل چرخه بی‌سرانجام رفت و برگشت این زنان را توضیح داد و تاکید کرد: پلیس فقط مسوول جمع‌آوری زنان خیابانی است و دستگاهی دیگر باید مسوولیت نگهداری از آنان را به عهده بگیرد اما هیچ سازمانی چنین مسوولیتی را عهده دار نمی‌شود.

او در گفت‌وگو با خبرگزاری مهر پذیرفت که پلیس نمی‌تواند اقدامی برای دستگیری این زنان انجام دهد و اظهار کرد: سازمان‌های مردم‌نهاد باید در زمینه ساماندهی این زنان وارد عرصه شوند!

به گفته او، زنان ویژه اگر مرتکب خلافی شوند، مجرم هستند اما هم اکنون موضوع زنان خیابانی یک مشکل اجتماعی است و باید به این ناهنجاری اجتماعی متناسب با شکل آن نگاه کرد.

سیدجواد زمانی، سخنگوی کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی در توضیح دلایل معیوب ماندن چرخه ساماندهی این گروه از زنان به «جام‌جم» می‌گوید: برخوردهای قهری با این آسیب اجتماعی، راهکاری سطحی و بی‌نتیجه به حساب می‌آید.

او می‌افزاید: نیروی انتظامی پس از جمع‌آوری باید آنها را به مرجعی مشخص تحویل دهد، اگر این مرجع مشخص دست‌کم برای گروهی از این زنان، بهزیستی باشد، ‌باید دید که آیا بهزیستی توانایی نگهداری از آنها را دارد؟

زمانی خود به این پرسش پاسخ منفی می‌دهد و می‌گوید: بهزیستی توانایی نگهداری و ارائه خدمات به همه این زنان را ندارد و نگهداری از این گروه، به ردیف اعتباری و درآمد نیاز دارد. اما آنچه زمانی می‌گوید تنها دلیل چرخه ناقص ساماندهی این زنان نیست. او در ادامه تصریح می‌کند که اگر صرفا نگهداری این زنان در مراکز بهزیستی، تاثیری در اصلاح آنها داشت، چرخه رفت و برگشت کنونی‌شان، بین مراکز ساماندهی و خیابان‌ها، پدید نمی‌آمد.

به گفته این نماینده مجلس، درصد بالایی از زنان ویژه، برای امرار معاش دست به فحشا می‌زنند و این وضعیت نشان می‌دهد آنها پس از جمع‌آوری، نیاز به حرفه آموزی و بازتوانی برای گذران زندگی به شیوه‌ای غیر از فحشا دارند.

«جام‌جم» برای پیگیری بیشتر این گزارش به منظور آگاهی از فعالیت‌های بهزیستی در قبال این زنان، بارها با این سازمان تماس گرفت، اما مدیران آن حاضر به توضیحی در این زمینه نشدند با این حال، یک منبع آگاه در نیروی انتظامی که نخواست نامش فاش شود درباره زنان خیابانی توضیحاتی داده است.این منبع آگاه در گفت‌وگو با «جام‌جم» افشا می‌کند: در حال حاضر به دلیل انباشتگی زندان‌ها از زندانی، قضات برای جرمی مانند فحشا، دستور زندان نمی‌دهند مگر این که زن ویژه‌ای، شاکی خصوصی داشته باشد که چنین مواردی بندرت رخ می‌دهد.

به گفته او، در صورتی که زنی ویژه، بی‌خانمان و خیابانگرد باشد، نیروی انتظامی، با دستور قاضی او را به مراکز ویژه نگهداری این زنان در بهزیستی ارجاع می‌دهد اما در واقع مراکز بهزیستی جایی برای اصلاح رفتاری این زنان نیستند ضمن آن که بسیاری از زنان ویژه، بی‌خانمان نیستند و به این ترتیب در مراکز بازپروری نمی‌مانند.

او می‌افزاید: سازمان بهزیستی، فقط زنان ویژه‌ای را که با دستور قضایی به این سازمان تحویل داده می‌شوند، نگه می‌دارد و باقی آنها بی‌سر و سامان رها می‌شوند.

مریم یوشی زاده
گروه جامعه