نمایش خیابانی، بازی در سنگلاخ

برگزاری پنجمین دوره جشنواره تئاتر خیابانی از 31 شهریور تا 3مهرماه فرصتی بود تا به سیر آفاق و انفس در جغرافیای نه‌چندان پهناور تئاترخیابانی بپردازیم. گفتگو با چند شخصیت ستادی و هنری حاصل این جستجو بود.

ابتدا سراغ مجید امرایی که مسوول دفتر تئاتر خیابانی ‌است می‌رویم. او در واکنش به این پرسش که چرا موضوع و داستان نمایش‌های خیابانی در ایران با زندگی مردم فاصله دارد؟ می‌گوید: اگر به پیشینه نمایش‌های خارج از سالن در ایران نگاهی بیندازیم، به این نتیجه می‌رسیم که آنها بیشتر ریشه در خرده نمایش‌های بومی کشور داشته‌اند. از آنجا که آن سنت نمایشی بیشتر وجه سرگرمی داشته، تئاتر خیابانی امروز ما هم تا حد زیادی به همان راه رفته است.وی در ادامه با تاکید بر این که اگر این سنت نمایشی را با شیوه‌های نو جهانی و موضوع‌های اجتماعی درهم بیامیزیم، می‌توانیم به تئاتر خیابانی بومی برسیم. او می‌افزاید: اگر می‌خواهیم به تئاتر ملی خیابانی برسیم، باید در باره خرده نمایش‌های داخلی خودمان پژوهش کنیم و در تعامل با تئاتر روز دنیا یک شیوه و قالب جدید پدید آوریم.

اما تعامل با تئاتر خیابانی روز دنیا بسترهایی می‌خواهد. در جشنواره مریوان تنها با حضور یک گروه آلمانی معلوم شد که شرایط تحقق آن فراهم نیست. امرایی در این باره توضیح می‌دهد: ما به طور جدی دنبال برپایی کارگاه‌های آموزشی با حضور هنرمندان کشورهای صاحب سبک در تئاتر خیابانی هستیم که برنامه‌های آن چیده شده است. در مریوان هم که یک شهر مرزی است، حضور همین گروه آلمانی را باید به فال نیک گرفت. هرچند هدف نهایی ما این است که جشنواره مریوان را در آینده به صورت بین‌المللی برگزار کنیم.

پس از امرایی، به سراغ مرتضی وکیلیان، عضو هیات مدیره انجمن نمایش خیابانی خانه تئاتر می‌رویم و از او در باره مهم‌ترین مشکل پیش روی هنرمندان این حوزه می‌پرسیم. وی پاسخ می‌دهد: این‌که مسوولان مرکز هنرهای نمایشی به هنرمندان این حوزه به عنوان بچه‌های یتیم نگاه می‌کنند، مهم‌ترین چالش پیش روی ماست. آنان متاسفانه از نظر پشتیبانی و تامین هزینه‌ها آن‌طور که شایسته است، به این حوزه نمی‌پردازند. وی ادامه می‌دهد: متاسفانه هنوز مشکل پرداخت دستمزد‌ها وجود دارد اما اصلی‌ترین مورد پیرامون تعویق دستمزد‌ها عشق است. با این حال بچه‌های ما عاشق هستند و به محض این که سازمانی بگوید، می‌خواهد نمایشی خیابانی اجرا کند، آنان با دل و جان پا پیش می‌گذارند.

مسعود محرابی، هنرمند و نایب رئیس هیات مدیره انجمن نمایشگران خیابانی نیز در ارتباط با شرایط امروز تئاتر خیابانی ایران، می‌گوید: در حالی که برای حفظ، حمایت و ارتقای هرهنری باید هزینه کرد، تا این لحظه هیچ‌گونه بودجه‌ای به صورت ویژه به تئاتر خیابانی اختصاص نیافته است و با این شرایط نمی‌توان در مسیر پیشرفت حرکت کرد.

وقتی از او می‌پرسیم چرا تئاتر خیابانی که باید در جامعه زنده و شاداب باشد، تنها هراز گاهی در فضای جشنواره‌ها مجال بروز پیدا می‌کند، می‌گوید: متاسفانه نمایش‌های خیابانی از جانب اداره تئاتر، سازمان فرهنگی هنری شهرداری و دیگر مراکز تنها در مناسبت‌های خاص و مقطعی برگزار می‌شوند و ما هم مجبور به کار در این شرایط هستیم. یعنی این‌که کار فرما اعلام می‌کند، آدرس می‌دهد و دیگر هیچ، ما نیز باید اجرا کنیم.

محرابی با اشاره به این که هنوز ارتباط بین مردم و تئاتر خیابانی شکل نگرفته است، ادامه می‌دهد: تئاتر خیابانی اگر استمرار داشته باشد، حرف دل مردم را بزند و محیط و جای مناسب اجرایش را تثبیت کند، می‌تواند اوج بگیرد و رشد پیدا کند. این در حالی است که این روزها کار در تئاتر خیابانی به بازی در سنگلاخ می‌ماند و نه هیچ چیز دیگر.

محمد دانشور ‌/‌ جام‌جم