در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
گردشگری منضبط، ناجی میراث در خطر
گردشگری به عنوان رکن اساسی توجه به میراث فرهنگی همواره مورد بحث بوده است. برخی معتقدند که حضور گردشگری باعث تخریب آثار تاریخی میشود، اما از سوی دیگر عدهای هم معتقدند که حضور گردشگری باعث رونق بخشی به اثر میراث فرهنگی و توجه مسوولان دولت به آن اثر میشود. اما آنچه باعث اتفاق نظر میشود، توجه به انضباط گردشگری است.
به گزارش خبرگزاری میراث فرهنگی، آنچه امروز بیش از گذشته مورد بحث است، توجه گردشگری به موضوع حفاظت میراث فرهنگی است. هرچند به گفته بسیاری از کارشناسان حوزه میراث فرهنگی، نقش انسانی به عنوان یکی از مهمترین نقشهای مخرب آثار تاریخی شناخته میشود، اما گردشگری رکن مهمی از اقتصاد هر کشور است که نمیتوان با این اظهار نظرها و رویکردهای علمی و طرح نقشهای مخرب حضور انسانی، توجیه شود.
هرچند طی سالهای گذشته بارها از تخریب آثار تاریخی هنگام ایام نوروز و یا مواقع ازدهام جمعیت گفته شده است؛ اما این موضوع همچنان به قوت خود باقیمانده و کارشناسان میراث فرهنگی معتقدند که توسعه گردشگری در گروه انضباطبخشی به بازدید از آثار تاریخی است.
«حسن رایتیمقدم»، کارشناس عالی حوزه میراث فرهنگی در اینباره به CHN گفت: «اثری چون عالیقاپو اصفهان امروز به دلیل ازدهام جمعیت در حال تخریب است. در راهپلههایش میدوند و بیش از حد توان روی ایواناش تردد میکنند. همه اینها برای اثری که بیش از 400 سال از قدمت آن میگذرد مخرب و زیانبار است.»
وی در ادامه گفت: «اینجاست که نظم نقش تعیین کنندهای دارد. اگر حضور گردشگری در این اثر و یا هر اثر دیگری منضبط باشد، تعداد گردشگر در آن اثر کنترل شده و در نهایت میزان آسیب هم کاهش مییابد.»
رایتیمقدم افزود: «تختجمشید در ایام نوروز مشکلات زیادی دارد. این مشکلات به دلیل سیل گردشگر به این اثر تاریخی است. اما تختجمشید گنجایشی دارد که توجه به آن باعث حفاظت از این اثر میشود.»
به گفته رایتی مقدم گردشگری اتفاق مهم و خوبی است که اگر در مسیر درست خود قرار گیرد نه تنها آسیب نمیرساند که باعث رونق حفاظت از یک اثر هم میشود. در واقع توجه گردشگری به یک اثر باعث توجه مسوولان حفاظت آثار تاریخی میشود.
این کارشناس عالی سازمان میراث فرهنگی با اشاره به وضعیت کاخ چهلستون گفت: «همانطور که میدانیم چهلستون پر از نقاشیهای مهم دوره صفویه است. شاید دست گردشگران به آن نقاشیها نمیرسد اما حضور بیش از اندازه گردشگر باعث تنفس بیشتر در محیط و بالا رفتن میزان رطوبت میشود. این امر میتواند به نقاشیها آسیب برساند.»
به گفته وی در جنوب فرانسه غارهای معروفی وجود دارد که نقاشیهای حدود 10 تا 15 هزار سال قبل را دارند. بعد از مدتی دولت فرانسه متوجه تخریب و کپک زدگی این نقاشیها به دلیل حضور گردشگری و نفس کشیدن آنها در داخل غار شد. در غار را بستند و مولاژی از آثار تاریخی داخل غار ساختند و به این ترتیب از آنچه دارند حفاظت میکنند.
توسعه گردشگری، نیازمند بسترسازی
در این میان آنچه برای رونق و توسعه گردشگری اهمیت زیادی دارد ایجاد بسترهای مناسب برای گردشگری است. در این صورت است که گردشگری در توسعه خود به آثار تاریخی و طبیعی آسیبی وارد نمیکند.
«مازیار کاظمی»، کارشناس حوزه میراث فرهنگی دراین باره میگوید: «ما هنوز به آن شکل مطلوب موفق به ایجاد ظرفیتهای لازم برای استقبال از گرشگری نشدهایم. بر همین اساس گاهی به جای سود بردن باعث تخریب آثار تاریخی میشویم.»
وی در ادامه میگوید: «نبود برنامهریزی برای گردشگری باعث ازدحام بیش از حد مسافر در شمال کشور میشود که در نهایت نه تنها باعث تخریب آثار طبیعی میشوند که این منطقه را به آشغالدانی تبدیل میکنند.»
کاظمی در ادامه تاکید میکند: «گردشگر نیاز به امکانات مادی و معنوی دارد. امکانات مادی خدماترسانی به گردشگر و امکانات معنوی دادن خوراک علمی است. باید به گردشگر یاد داد که چطور یک محوطه باستانی مثل تختجمشید را بازدید کند.»
به گفته وی امروز قوانینی در زمینه گردشگری محوطهای مثل تختجمشید با 200 پرسنل و بیش از یک میلیون گردشگر در سال تعیین میشود که مشابه این قوانین را میتوان در میمند هم دید. باید میان آثار تاریخی و قوانین گردشگری مربوط به آنها تفاوت قائل بود.
توجه به همسایگان یک اثر از قبیل روستاها، خانهها و یا زمینها کشاورزی، برای توسعه گردشگری و حفاظت از آثار تاریخی مهم است. باید به این همسایگان یاد داد که با گردشگری چطور رفتار کنند و چگونه حافظ اثر تاریخی پیرامون خود باشند.
کاظمی به افزایش قیمت بلیتها در محوطههای تاریخی اشاره میکند و میگوید: «از جمله مشکلات گردشگری عدم توانمندی تفکیک بین گردشگر کاذب و گردشگر فرهنگی است. اگر این دو گروه از هم تفکیک شوند برخی از مسائل مربوط به محوطههای تاریخی نیز حل میشود. شاید افزایش قیمت بلیت باعث شود تا این تفکیک صورت گیرد.»
به گفته وی کسی که با 2500 تومان به همراه خانوادهاش به باغ چهلستون وارد میشود تصور میکند که هر نوع رفتاری میتواند داشته باشد و همین طرز فکر برای یک اثر تاریخی و پیرامون آن خطرناک است.
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
