توجه جهانی به بسکتبال ایران

در جام شانزدهم 288 بازیکن برای 24 تیم به میدان رفتند. در این بین 32 درصد بازیکنان را گاردها، 33 درصد را فورواردها و 42 درصد را سنترها تشکیل دادند. میانگین قد سنترها 209 سانتی‌متر بوده و فورواردها 203 سانتیمتر و گاردها به طور میانگین 190 سانتیمتر قد داشتند. میانگین سنی گاردها 26 سال و 2 ماه است که به نسبت فورواردها (26 سال) و سنترها (25 سال) بزرگ‌تر نشان می‌دهند. بلند‌قامت‌ترین تیم‌های این دوره صربستان، یونان و اسپانیا بودند و ساحل عاج کوتاه‌ترین تیم بازی‌ها. در بازی‌های ترکیه آدم قدبلند زیاد داشتیم. مثل راموس از پورتوریکو که 220 سانتی‌متری بود. آسمانخراش‌های سایر تیم‌ها را که کنار بگذاریم در تیم‌های همگروه خودمان هم آدم قد بلند کم نبودند. مثل باراچ و تومیچ از کرواسی با 217 و 218 سانتی‌متر قد. گلیچ از اسلوونی 221 سانتی‌متری و چندلر آمریکایی هم 216 سانتی‌متر قد داشتند. میجری از تونس 216 سانتی‌متری بود تا جمع قدبلندهای گروه B جمع باشد. خیلی‌ها انتظار رویارویی این آدم‌های غیرمعمولی را با حامد حدادی با 218 سانتی‌متر قد را می‌کشیدند. حامد به هیچ‌کدام از این بازیکنان زیر سبد‌ها باج نداد.

در این بازی‌ها تا دلتان بخواهد بازیکن غایب داشتیم آن هم از نوع سرشناس‌ترین غایبان. فقط آمریکایی‌ها نیستند که تمایلی به حضور در رقابت‌های جهانی نشان نمی‌دهند، بلکه در سال‌های اخیر موج تازه‌ای از عدم استقبال در بین بازیکنان سایر نقاط دنیا هم به راه افتاده است. برخی از این ستاره‌ها مصدوم بودند اما برخی دیگر مشکل عدم تمایل بازی به غیر از لیگ NBA را پیدا کرده‌اند.

امانوئل جینو بلی (سن آنتونیو) آرژانتین ، پو گسول (لیکرز) اسپانیا ، درک نوویتزکی (دالاس) آلمان ، یائومینگ (هیوستون) چین ، مهمت اوکور(یوتا) ترکیه ، تونی پارکر (سن آنتونیو) فرانسه ، اندرو بوگات (میلواکی) استرالیا ، آندری کریلنکو (یوتا) روسیه ، ایران هم دو غایب داشت. هرچند در NBA نیستند، اما جزو برترین‌های آسیا که به شمار می‌روند؛ محمد صمد نیکخواه بهرامی و حامد آفاق.

آمریکایی‌ها که چند بادیگارد NBA آنها را در همه جا همراهی می‌کردند بعد از هر مسابقه ابتدا باید دوش می‌گرفتند و سپس با نظر کادر فنی با خبرنگاران مصاحبه می‌کردند. ستارگان همه تیم‌ها می‌ایستادند و چندین دوربین تلویزیونی و عکاسی و چندین میکروفن و دستگاه ضبط صدا به سمت آنها نشانه می‌رفت. در این شرایط به دلیل وقت کم سوالات ساندویچ شده و اطلاعات معمولی و دم‌دستی از نحوه بازی بلافاصله رد و بدل می‌شود. تعداد نمایندگان رسانه‌ها، گاهی آنقدر زیاد است که مصاحبه‌کننده میکروفن و دوربین را گم می‌کند و حتی نمی‌داند با کدام رسانه حرف می‌زند. برای همه ورزشکارانی که زندگی حرفه‌ای ورزشی را پشت سر می‌گذارند، این امر یعنی رابطه ـ رسانه و ورزشکار ـ طبیعی است. از این‌روست که تصمیم درباره قرار گرفتن در چنین شرایطی به خود ورزشکار واگذار می‌شود که در مسابقات قهرمانی بسکتبال جهان در ترکیه نیز این امر در مناطقی در راهروهای منتهی به رختکن ورزشکاران موسوم به Mixed Zone رخ می‌داد. آمریکایی‌ها به واسطه لیگ پرزرق و برقی که دارند از بیشترین میزان توجه برخوردار بودند. در بین بازیکنان ایرانی حامد حدادی و ارسلان کاظمی را بیشتر دیدیم که مقابل تصویربرداران قرار می‌گیرند. دانستن زبان انگلیسی که به خاطر زندگی این دو در آمریکا آنها را متمایز با دیگران کرده و حتی بازی در NBA و NCAA موضوعات خوبی است که در کنار بازی‌های جهانی، رسانه‌ها می‌توانند به آن بپردازند. یکی از مواردی که تجربه بازیکنان و تیم‌ها را در صحنه رقابت‌های بین‌المللی برملا می‌سازد، آمادگی آنها برای حضور در این شرایط و قرار گرفتن مقابل دوربین خبرنگاران است. رفتار حرفه‌ای فقط به چارچوب بازی و در زمین مسابقه محدود نمی‌شود، بلکه این رفتار را باید در برخورد با رسانه‌ها هم دید. در ورزش حرفه‌ای گریز از رسانه‌ها ممکن نیست حتی قوانینی که در سطح بین‌المللی وضع می‌شود ما را بیشتر به اهمیت رسانه نزدیک می‌کند، نظیر برگزاری کنفرانس‌های مطبوعاتی بلافاصله بعد از مسابقه.

در ایران نام مایک شیشفسکی سرمربی تیم ملی بسکتبال آمریکا برای علاقه‌مندان به بسکتبال آشناست. او چندین کتاب دارد که در ایران ترجمه شده است و راهنمای بسیاری از مربیان بسکتبال ایران است. شیشفسکی در بسکتبال کالج‌ها مربیگری می‌کند و در فصل قبل با دانشگاه دوک باز هم عنوان قهرمانی NCAA را به دست آورد. او در یکی از صحبت‌های خصوصی با خبرنگار جام‌جم گفت اوایل دهه 70 میلادی به تهران سفر کرده است. تقدیم 2 کتاب از شیشفسکی به وحید ابوالحسنی و علی توفیق مربیان بسکتبال کشورمان نشان از احترام متقابل او و جامعه بسکتبال ایران دارد.

خیلی‌ها می‌خواهند بدانند ایران در طول 60 سال از عمر برگزاری بازی‌های جهانی کجا بوده که یکهو در بازی‌های 2010 حاضر شده است. برای دانستن این موضوع بد نیست به گذشته‌های دور برگردیم و برخی نتایج را در سطح بین‌المللی باهم مرور کنیم. تیم ملی بسکتبال ایران در المپیک 1948 شرکت کرد و تا سال 2008 این اولین حضور بین‌المللی و جهانی ما بود. در المپیک لندن ما به کانادا 81 بر 25 باختیم. در همان سال 62 بر 30 نتیجه را به فرانسه واگذار کردیم. از نتایج آن سال بسکتبال در المپیک که بگذریم، گاهگاهی با تیم‌های سطح اول دنیا بازی می‌کردیم مثل بازی سال 1959 برابر اسپانیا که 71 بر 42 باختیم. تا قبل از بازی‌های آسیایی دوحه یک بار در بازی‌های دهلی بود که سوم آسیا شدیم و بعد از 55 سال در سال 2006 این عنوان را تکرار کردیم. قهرمانی در سال 2007 در جام ملت‌های آسیا ما را به المپیک برد و با قهرمانی در سال 2009 پای ما برای اولین بار در بسکتبال قهرمانی جهان باز شد، آن هم با تجربه‌ای کاملا آسیایی. تجربیات جهانی‌مان را که تا سال 1959 تماشا کردید. 50 ـ40 سال پیش در چنین روزهایی باختن با 40ـ30 اختلاف به حریفان همه تجربیات‌مان از بازی‌های فراقاره‌ای بود.

در تاریخ بازی‌های جهانی بسکتبال به نتایج عجیبی برخورد می‌کنیم. 3 نمونه از این نتایج از نوع پرگل را بدون شرح بخوانید:

1978: برزیل 154 ـ چین 97

1982: کلمبیا 76 ـ شوروی 143

1990: آمریکا 146 ـ کره جنوبی 67

1950: مصر 19 ـ برزیل 38

1950: پرو 33 ـ یوگسلاوی 27

در بازی‌های پرگلی که یک نیمه گل‌های زیادی رد و بدل شد، باید از بازی یونان با کره جنوبی در سال 1990 یاد کرد که یونانی‌ها در نیمه اول 79 بر 21 جلو افتادند. برزیل ـ چین 78 بر 45 و کلمبیا ـ اسپانیا 75 بر 34 در بازی‌های سال 1982 پرگل‌ترین این بازی‌ها را در یک نیمه برگزار کردند.

یک نتیجه جالب در پایان نیمه اول را هم بخوانید:

1950: مصر 10 ـ فرانسه 9

از خیلی نکات در بازی‌های جهانی صحبت شد. از آسیب‌دیدگی بازیکنان ملی‌پوش که حرف تکراری همه کارشناسان و اهل فن بود. از بازی‌های ایران و انگیزه و جنگندگی بازیکنان و... اما کسی یا حرفی از هروس آوانسیان نزد و یا اگر از این داور مطلبی گفته شد، خیلی کم بود. ما به غیر از تیم، داور هم به بازی‌های جهانی فرستادیم. هروس آوانسیان برای لبنانی‌ها پا قدم خوش یمن داشت، چراکه وقتی او داور بازی نماینده آسیا با کانادا بود، لبنانی‌ها پیروزی شیرین خود را برابر حریف جشن گرفتند. آوانسیان پیش از این بازی‌های المپیک و بازی‌های پسران 22 ساله در آرژانتین را قضاوت کرده بود.

برای بازی‌های جهانی بسکتبال پوشش تلویزیونی خوبی از ترکیه و در بین کشورهای دنیا صورت گرفت. مردم 132 کشور این بازی‌ها را به طور زنده تماشا کردند. تاریخ پخش مستقیم بازی‌های جهانی بسکتبال به بازی‌های کانادا در سال 1994 بازمی‌گردد. در ایران بازی اول با برزیل زیر سایه فوتبال لیگ برتر بدون پخش 10 دقیقه و از اواسط کوارتر دوم پخش شد و سایر بازی‌ها صبح روز بعد با تاخیر 8 ـ‌7 ساعته پخش می‌شد تا تماشای حضور بسکتبال ایران در کنار تیم‌های بزرگ جهان آن هم بعد از 60 سال همچنان به یک حسرت دیرینه باقی بماند. البته رادیو این حسرت 60 ساله را شنیداری کرد، اما شنیدن کی بود مانند دیدن.