زندگی کارمندان منتقل شده از تهران الگو می‌شود

آخرین وضعیت مصوبه انتقال کارمندان از تهران چگونه است؟

من در ابتدا ضروری می‌دانم مقداری این طرح را باز کنم و براساس آن به مردم گزارش دهم. بحث انتقال کارمندان از تهران یا تمرکززدایی یک بحث دیرینه است که در همه دولت‌های قبل و بعد از انقلاب مطرح بوده است. وقتی ما سابقه این طرح را بررسی کردیم، دیدیم این موضوع از سال 41 مطرح بوده و دامنه آن تا بعد از انقلاب و اکنون مطرح است. بعد از پایان دوران دفاع مقدس، از سال 67 موضوع تمرکززدایی جدی‌تر می‌شود و بحث‌هایی صورت می‌گیرد تا سال 85 که دولت و شورای عالی اداری مصوبات جدی‌تر در این باره داشته و اقداماتی شروع شده است. اما در دولت نهم در سال 86 بحث خروج شرکت‌های دولتی به طور جدی مطرح و مصوب شد و حتی این مساله در قانون برنامه چهارم مورد تاکید قرار گرفت و کم و بیش به تناسب آن، کارهایی انجام شد.

لذا بحث انتقال کارمندان و تمرکززدایی از تهران بحثی بود که متعلق به امروز و دیروز نیست و همه ضرورت این مساله را قبول دارند و می‌دانند که اگر ما یک فکر اساسی برای تهران و جمعیت آن نکنیم، در آینده تبدیل به معضلی خواهد شد که قابل مدیریت نیست. با این نگاه موضوع انتقال کارمندان از تهران یا تمرکززدایی اداری ـ مالی از تهران در دستور کار قرار گرفت. ما چند بسته را در این باره طراحی و دنبال کردیم.

بسته اول این بود کارمندانی که داوطلب انتقال از تهران هستند، مورد تشویق قرار گیرند و منتقل شوند و اگر در این راه موانعی وجود دارد، این موانع رفع شود.

بسته دوم این بود شرکت‌های دولتی که در پایتخت دفتر دارند و ضرورتی ندارد که مقیم تهران باشند، بروند به مکانی که حوزه کارشان است.

البته این درست است که شاید یک شرکت دولتی هم‌اکنون یک دفتر با 10 پرسنل در تهران داشته باشد اما مهم این است که مرکز مدیریت،‌ گردش مالی و مرکز تبادلات آن از پایتخت خارج شده و روشن است به تبع این انتقال، بسیاری از شرکت‌های خصوصی وابسته هم مجبورند تهران را ترک کنند.

اما بسته سوم این بود که بعضی از موسسات پژوهشی که وابسته به دستگاه‌های اجرایی هستند و ضرورتی ندارد در تهران باشند، اینها هم می‌توانند به خارج تهران منتقل شوند و چه بسا انتقال بعضی از آنها به آن محل فعالیت می‌تواند خیلی مثمرثمرتر باشد. این بحث وقتی در کارگروه انتقال کارمندان از تهران در دولت بحث شد، همه به این جمع‌بندی رسیدند که روی ساختارها و روش‌های انجام کار هم کار کنند. یعنی اول از تهران به این صورت تمرکززدایی کنند که کارهایی که می‌شود در استان‌ها انجام شود، دیگر در تهران انجام نشود. توسعه دولت الکترونیک هم صورت گیرد که هر آنچه از امور را می‌شود از طریق الکترونیک دنبال کنیم. از سوی دیگر مقرر شد برخی از بخش‌های دستگاه‌ها و وزارتخانه‌ها که قابل انتقال از تهران نیست، در تهران بماند، اما از آن سو حتی یک بخش از یک معاونت یک وزارتخانه که انتقالش آسیب به کل مجموعه نمی‌زند، بتواند منتقل شود. بر اساس این بحث‌ها در کارگروه انتقال، قرار شد هر دستگاهی برای خودش یک بسته خاص تنظیم و در کارگروه مصوب کند که در این بسته بتواند برای انتقال پست‌های سازمانی و نیروی انسانی تا سقف 40 درصد برنامه‌ریزی کند.

کلیت این برنامه را از این جهت مطرح کردم که همه بدانند انتقال کارمندان از تهران یک برنامه منسجم و کارشناسی شده است و با یک نگاه برنامه‌ای جلو می‌رود.

در مورد فوریت این انتقال یک بخش، بحث زلزله است که ما آن را تبدیل به برنامه کردیم. دیگر دلیل فوری بودنش فصل تابستان است. یعنی اگر شما در تابستان بتوانید بخش عمده کارمندان را از تهران منتقل کنید، دغدغه‌های آنها کمتر است و هم خودشان و هم خانواده و فرزندانشان راحت نقل مکان می‌کنند و جا می‌افتند. طبیعتا انتقال کارمند در طول سال تحصیلی خیلی سخت انجام می‌شود.

لذا تمام تلاش ما این بوده و هست که هرچه می‌توانیم در تابستان بستر انتقال کارمندان از تهران را فراهم کنیم که بعدا معضلات کمتری داشته باشیم. نکته دیگری که می‌خواهم بگویم و بعضی‌ افراد روی آن مانور می‌دهند، این است که آیا انتقال کارمندان از تهران اجباری است؟ من می‌گویم که خیر، اجباری نیست. کسانی منتقل می‌شوند که خودشان داوطلب شدند؛ اما مثلا کارمندی که در یک شرکت و سازمان دولتی کار می‌کند و آن شرکت می‌خواهد به خارج از تهران منتقل شود، به این فرد می‌گویند که باید تصمیم بگیرد.

در بحث امکانات ما چند کار را انجام می‌دهیم. یکی این که وقتی کارمند می‌خواهد منتقل شود، حکم اداری و انتقالش از تهران خورده شود، یعنی سمت و شغل و پستش حفظ می‌شود. دوم این که وی افزایش حقوق و ارتقای طبقه شغلی دریافت می‌کند. این اقدامات را خود دستگاه قبل از انتقال کارمند در تهران انجام می‌دهد. در مورد مسکن در محلی که پروژه مسکن مهر آماده باشد، حواله مسکن مهر به کارمند می‌دهند؛ اما اگر پروژه‌ها در حال ساخت باشد و تحویل آن ممکن است 6 ماه تا یک سال طول بکشد، به بعضی کارمندان ودیعه اجاره مسکن و به بعضی هزینه‌ تامین مسکن پرداخت می‌شود. قالب این امر بستگی به شهرها و وضعیتی که فرد منتقل شده دارد.

محور دیگر تسهیلات، مساله انتقال فرزندان کارمند است که اگر فرزند دانشجو داشته باشد، می‌تواند بلافاصله او را منتقل کند، اگر هم کارمند فرزند کنکوری داشته باشد، می‌تواند از تسهیلات خاصی استفاده کند.

معیار برای انتقال فرزندان هم حکم سازمانی است، یعنی وقتی حکم کارمند برای انتقال توسط دستگاه خورده شد، دستگاه 3 مزیت برایش برقرار می‌کند و این مزیت‌ها عینا در حکم سازمانی وی درج می‌شود و تضمین دارد. مثلا وی به استناد همان حکم به وزارت علوم مراجعه و فرزند دانشجویش را منتقل می‌کند. آن حکم را به وزارت مسکن و شهرسازی ارائه و به استناد آن، حمایت‌های مسکن را دریافت می‌کند.

از 18 هزار کارمندی که تاکنون ثبت‌نام کرده‌اند، 6000 کارمند از تهران رفته و در شهرستان مستقر شده‌اند، البته این که فرد با خانواده‌اش رفته یا نه را خبر نداریم؛ ولی قاعدتا اگر بخواهد از مزایای انتقالی از تهران استفاده کند، باید با خانواده برود. درباره شرکت‌ها هم‌ تاکنون 117 شرکت از تهران منتقل شدند. لیست آن را هم داریم و انتقال هر کدام را قبول ندارید، بروید بررسی کنید.

در رابطه با موسسات پژوهشی هم‌اکنون وزارت جهاد کشاورزی، وزارت صنایع و معادن، وزارت علوم و وزارت راه و ترابری برنامه‌هایشان را در کارگروه انتقال کارمندان تنظیم کرده و دنبال می‌کنند و در حال مکان‌یابی و بررسی ابعاد مساله هستند که مثلا شرکت یا سازمان وابسته‌شان کجا برود بهتر است و مزیت‌های آن مکان با نیازشان می‌خواند یا نه و آنجا امکاناتی دارد. این مساله صبر و حوصله و برنامه‌ریزی می‌خواهد. مهم‌ترین مساله انتقال این موسسات پژوهشی هم نیروی انسانی است و لذا باید بستر لازم را فراهم کنند که نیروها با رضایت کامل یا حداقل رضایت نسبی از تهران منتقل شوند. البته این نکته را هم بگویم که ما چند سیاست را هم دنبال می‌کنیم تا کار انتقال کارمندان نتیجه بدهد. اول این که ما استخدام در تهران را بشدت محدود و ممنوع کردیم، مگر در موارد خاص که آن هم فعلا ممنوع است و الان مورد خاصی نداریم. دوم این که توسعه تشکیلات دولتی را در نقاط مختلف کشور مطرح کردیم و سوم این که به تک‌تک دستگاه‌ها گفته‌ایم کارهایی است که تو نباید در تهران انجام بدهی و می‌توانی آن کارها را به استان‌ها بدهی.

این‌گونه مسائل جزئی حل می‌شود. در استان‌ها مسوول رتق و فتق این امورات کارمندان منتقل شده معاونین استاندار هستند. یعنی اگر کسی مشکل پیدا کرد، مراجعه می‌کند و مشکلش را حل می‌کنند. در هر استان ستاد ویژه‌ای وجود دارد که مسوول این کار است. ولی آنچه باید از تهران انجام شود در هماهنگی با وزارتخانه‌های مسوول سریع انجام می‌شود.

من از همین جا اعلام می‌کنم هرکدام از کارکنان در حال انتقال به شهرستان، حکم انتقالی قطعی دارند، به وزارت علوم مراجعه و اگر کوچک‌ترین مشکلی پیدا کردند به کارگروه ویژه در معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی بگویند تا برایشان پیگیری کنیم. در رابطه با دریافت مسکن کارمند هم همین طور است کارمند حکم قطعی انتقالش را به وزارت مسکن می‌دهد و آن وزارتخانه باتوجه به شرایط شهر مقصد و شرایط خود فرد، وی را به سازمان مربوطه در آن استان معرفی می‌کند. یعنی تعهد می‌کنند یا مسکن مهر بدهند یا وام تعمیرات مسکن یا وام ودیعه مسکن. اتفاقا ما بانک‌ها یا سیستم‌های اداری دیگری در فرآیند این کارها وارد نکردیم که کسی در بروکراسی قرار نگیرد لذا فرد حکم قطعی انتقال خود را که گرفت به این دو دستگاه مراجعه می‌کند و اگر مشکل پیدا کرد به ما اعلام می‌کند.

سازمان باید حتما اجرا کند. چون زیر نظر و زیر دستور وزیر است. وزیر مسکن مسوول این پروژه است و معاونتش را مسوول این کار قرار داده است. سپس وقتی به استانش دستوری می‌دهد، باید اجرا کنند.

اما باز اگر اشکال به وجود آمد فرد می‌تواند هم به وزیر، هم به استاندار و هم به ما مراجعه کند. یعنی 3 کانال اجرایی‌شدن این تسهیلات را کنترل می‌کنند. لذا باز من همین‌جا اعلام می‌کنم هرکس حکم قطعی انتقال از تهران را گرفته و در رابطه با وزارت مسکن یا وزارت علوم مشکل پیدا کرده به ما اعلام کند که پیگیری کنیم.

وقتی ما می‌گوییم کارگروهی در هر استان تشکیل شده، یعنی این کارگروه‌ها روی این مساله حساس هستند و پیگیری می‌کنند. مثلا اگر وضعیت استان اصفهان را از این نظر بررسی کنید می‌بینید که معاونت منابع انسانی استانداری خودش به طور ویژه پیگیری کرده که افراد رسیده در قالب این طرح کجا مستقر شوند. الان همه استانداری‌ها به ما اعلام کردند که هرنیرویی مایل به انتقال باشد ما حداکثر کمک را می‌کنیم.

مثلا حدود 250 کارمند به استان مرکزی رفتند و معاونت استاندار کاملا مراقبت و پیگیری کرده و آنها را در مکان‌های مناسب استقرار داده است. در استان مازندران هم وضعیت همین گونه است. لذا توصیه من به تمام کارمندانی که داوطلب انتقال از تهران هستند این است که اول کار را از مجموعه خودشان دنبال کنند تا احکام‌شان زده شود بعد با حکمشان مسائل وزارت مسکن و وزارت علوم را پیگیری کنند و اگر مشکلی پیدا شد به ما بگویند. در استان‌ها هم به معاونت منابع انسانی استانداری‌ها مراجعه کنند.

خیر. سیستم که از تهران منتقل شد فرد می‌تواند هم منتقل شود اما اگر نخواست چندین گزینه دیگر را در پیش دارد.

اجبار یعنی هیچ راه‌حلی وجود ندارد. اما ما روش‌های مختلفی داریم که کارمند دچار مشکل نشود. مثلا ممکن است کارمندی الان نتواند از تهران برود اما 6 ماه یا یک‌سال دیگر بتواند برود و ما تسهیلات این مساله را برایش فراهم می‌کنیم. چون واقعا بر این باوریم که باید رضایت کارکنان را مورد توجه قرار داد تا افراد با انگیزه کار کنند. البته انگیزه نه به این مفهوم که وقتی یک دستگاه دولتی از تهران رفت کارمندانش بگویند ما هیچ جور نمی‌رویم و همکاری نمی‌کنیم. مدیریت چنین دستگاهی اصلا امکان‌پذیر نیست.

ما گفتیم تا 40 درصد یعنی تا سقف 40 درصد.

دلیل ما نیز این است که اگر بتوانیم در تابستان بخش اعظمی از کارمندان را به خارج تهران منتقل کنیم موفقیت بزرگی به دست آوردیم چون انتقال کارمند در سال تحصیلی سخت می‌شود. ما تاکید داشتیم و بر دستگاه‌ها فشار آوردیم که هر طور شده تکلیف آن 18 هزار نفر کارمند داوطلب انتقال را روشن کنند چون کارمند عزم کرده و می‌خواهد برود، همه مشکلات و مسائل را هم پذیرفته، همه زمینه‌ها را نیز فراهم کرده است و لذا سیستم‌ها باید خیلی سلیس و روان کار وی را دنبال کنند تا این افراد به خارج تهران منتقل شوند. اما ما بر این باور نیستیم که طرح انتقال کارمندان از تهران تمام شده است.

بعضی‌ها اشتباه می‌کنند و می‌گویند طرح تمام شد و دولت در اجرای طرحش موفق نشد. نه، این طور نیست. اتفاقا الان تازه استارت کار خورده است. میان مدیران و مجموعه کارشناسان دولت هم نگاه خوبی شکل گرفته است. البته طبیعی است اشکالاتی هم در اجرای کار وجود دارد که ان‌شاءالله رفع می‌کنیم و مسیر را ادامه می‌دهیم تا به نقطه مطلوب برسیم.

من عرض کردم تا حکم انتقال قطعی کارمند نخورد وی جایی نمی‌رود. اول حکم انتقال او می‌خورد و حقوقش هم به هر نسبتی که به یک شهر خاص می‌رود افزایش پیدا می‌کند و بعد می‌رود. پس اولین تضمین است که تا فراهم نشود وی نمی‌رود.

دوم این که وقتی طرف حکم انتقالش را گرفت، مساله مسکن او از همین جا در تهران دنبال می‌شود و ما گفتیم اگر به شهر مورد نظرش رفت و در استان مشکل پیدا کرد و معاونت استاندار به عنوان رئیس کارگروه انتقال مشکل را حل نکرد، ما در معاونت توسعه مدیریت هستیم و کارش را دنبال می‌کنیم. همان طور که الان روزانه مراجعان زیادی داریم و مورد به مورد رسیدگی می‌کنیم و مشکلاتشان را حل می‌کنیم. البته از جنبه‌ای من به کارمندان حق می‌دهم چون این طرح انتقال در سال 86 هم اجرا شد و خیلی از کارمندان هم رفتند اما امکاناتی به آنها داده نشد.

نه. مساله به این شکل نیست و من اصلاح می‌کنم.

وقتی سیستم یعنی کل یک شرکت یا سازمان به یک شهر منتقل می‌شود به فرد اعلام می‌کنند چون سیستم رفته است تو باید یکی از گزینه‌ها را انتخاب کنی. فرد باید یک گزینه را انتخاب کند و تکلیف خود را تعیین کند. می‌تواند برود یا نرود.

احتمالا منظور دوستان همین است که وقتی سیستم و سازمانی منتقل شد باید تکلیف کارمندانش به هر نحو تعیین شود و روشن است وقتی کارمندی هیچ کدام از راه‌ها را انتخاب نکند حقوقش مشکل پیدا می‌کند.

سیدعلی دوستی موسوی / گروه اقتصاد