قاچاقچیان قانون را دور می‌زنند

تقریبا می‌شود گفت در هر دو کشور یک فضایی اینچینی وجود دارد.

در بعضی از رده‌هایشان بله. البته نمی‌شود همه را متهم کرد اما برخی افراد وجود دارند. بعضی نیروهای پلیس مرزبانی این دو کشور با قاچاقچیان همکاری می‌کنند. در حالی که اگر این نیروها، مراقبت و کنترل داشته باشند قاچاقچی نمی‌تواند به راحتی تا لب مرز بیاید.

پلیس جمهوری اسلامی عملیات انسداد در مرز افغانستان را کاملا انجام داده است. انسداد مرز شامل ساخت پاسگاه‌های مرزی، ساخت برجک‌های بین پاسگاه‌های مرزی، احداث کانال، خاکریز، دیوار بتونی، سیم خاردار و استفاده از رادار و تجهیزات الکترونیکی است، اما در محدوده مرز بلوچستان که عمدتا مرز ما با پاکستان است مشکلات بسیار زیادی داریم. در بخش کوچکی بیش از 120 کیلومتر از مرزمان با پاکستان انسداد فیزیکی انجام داده‌‌ایم. اما از مرزهای سراوان تا دریا هنوز استحکاماتی وجود ندارد. چون به دلیل طبیعت خاص منطقه یعنی کوهستانی، کویری و دشتی بودن جنوب بلوچستان تسلط پلیس بر مرز بسیار کم است.

من گفتم پلیس به مرز مسلط شده است، نه این که مرز را بسته باشد! بستن مرز یعنی دیوار بکشیم، رویش سیم‌خاردار بگذاریم و به آنها برق وصل کنیم! این می‌شود دیوار برلین که هیچ کس نمی‌تواند از آن عبور کند اما ما می‌گوییم پلیس بر مرز مسلط شده است، برای مثال حدود 120 کیلومتر کانال در مرز حفر کرده‌ایم که باعث شده است قاچاقچی‌ها نتوانند به شکل کاروانی و با سلاح نیمه‌سنگین از افغانستان به ایران بیایند و بارشان را خالی کنند و برگردند. ممکن است یک نفر از خاکریز حفر شده در مرز پایین بیاید، به کف کانال برسد و از آن طرفش بالا بیاید و بیرون برود و به این ترتیب از مرزعبور کند اما مشکل ما با یک نفر نیست با کاروان‌هاست. پیش از انسداد مرز کاروان‌هایی می‌آمدند که با خود دوشکا، آر‌.پی.جی و توپ 106 همراه داشتند و اگر پاسگاه ما راهشان را مسدود می‌کرد ممکن بود همه خودروهای پاسگاه را با توپ 106 منهدم کنند و وارد کشور شوند.

مواد مخدر در افغانستان ارزان است اما هر چه حمل این مواد برای رسیدن به بازارهای مصرف ، هزینه بیشتری ببرد، قیمت آن هم در کشورهای مسیر و مقصد بیشتر می‌شود و بالعکس.

نه موافق نیستم. هر کدام از این مواد، بازار مصرف خود را دارند.

وظیفه پلیس جلوگیری از دسترسی آسان مردم به مواد مخدر است، اما پلیس براساس این اصل که معتادان بیمارند و باید درمان شوند آنها را دستگیر نمی‌کند. در واقع وظیفه ما دستگیری قاچاقچیان مواد مخدر و تحویل دادن آنها به مراجع قضایی است. در زمان ریاست آیت‌الله شاهرودی در قوه قضاییه، وقتی بحث‌های زندان‌زدایی و حقوق شهروندی پیش آمد، بخشنامه‌ای از طرف قوه قضاییه به سازمان زندان‌ها ابلاغ شد که براساس آن افرادی که به جرم حمل 8 ـ 7 گرم تریاک یا 2 گرم هروئین دستگیر شده بودند جزو مصرف‌کنندگان محسوب و آزاد شوند. با این گردش کار خرده‌فروش‌هایی که مثل آب خوردن مواد رد و بدل می‌کنند دستگیر نمی‌شوند. در این بخشنامه، حمل دو گرم هروئین زندان ندارد در حالی که قاچاقچی می‌تواند این دو گرم را به 20 نفر بفروشد. اگر ما این شخص را دستگیر کنیم دادسرا حکم محکومیتش را صادر می‌کند و به سازمان زندان‌ها تحویل می‌دهد اما این سازمان عطف به آن بخشنامه یک مهر روی پرونده‌اش می‌زند و رهایش می‌کند!

درست است. با این بخشنامه دو خطر ما را تهدید می‌کند. اولا خرده‌فروش‌ها هم به اعتیاد گرایش پیدا می‌کنند تا از قانون فرار کنند و ثانیا هیچ خرده‌فروشی الان در خیابان بیش از 2 گرم هروئین همراهش نمی‌آورد تا اگر دستگیر شد زندان نرود!

دست پلیس در دستگیری خرده­‌فروش‌‌ها بسته است و البته بیشترین مطالبات مردم هم در همین زمینه است. من می‌گویم براساس آن بخشنامه سازمان زندان‌ها، ما حتی قاچاقچی‌ای را که مواد همراهش باشد هم نمی‌توانیم دستگیر کنیم.

این حرف بی‌اساس است.

من اولین بار است که چنین چیزهایی را می‌شنوم! مشکل ما این نیست. مشکل ما این است که شما مواد را از دست قاچاقچی می‌گیری و می‌بری دادسرا، اما بعد قاچاقچی آزاد می‌شود.

ما از طریق سردار احمدی‌مقدم، دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر نامه‌ای به رئیس قوه قضاییه نوشتیم که این بخشنامه را لغو کنند. این بخشنامه باعث شده است نارضایتی مردم نسبت به عملکرد پلیس افزایش پیدا کند، با این روش اگر امروز پلیس قاچاقچی را دستگیر کند و او فردا آزاد شود مردم خیال می‌کنند پلیس پول گرفته و او را آزاد کرده است. آنها نمی‌دانند که ما فقط در شهر تهران به طور میانگین روزانه 350 ـ 300 نفر خرده‌فروش دستگیر می‌کنیم و به مراجع قضایی می‌بریم. در بقیه استان تهران هم تقریبا حدود 100 نفر دستگیر و به مراجع قضایی فرستاده می‌شوند. مردم نمی‌خواهند خرده‌فروش‌ها را پس از دستگیری مجددا در شهر ببینند و توان پلیس امروز آنقدر بالاست که می‌تواند ظرف 24 الی 48 ساعت تمام آنها را جمع‌آوری کند.

بله. وقتی ما خرده‌فروش را جمع می‌کنیم چون بازار تقاضا وجوددارد یک نفر دیگر جای او را می‌گیرد، اما قیمت مواد هم بیشتر می‌شود چون کار پرخطرتر شده است. کار اساسی که ما باید در حوزه مبارزه با مواد مخدر انجام دهیم قطع ارتباط مصرف‌کننده با مواد است. یعنی مصرف‌کننده معتاد ما باید به طرف درمان گرایش پیدا کند. اگر این یک میلیون و 200 هزار نفر معتادی که در کشور داریم هر روز صبح از مراکز درمانی دارو بگیرند دیگر به خرده‌فروش نیازی نیست، اما اگر معتاد وجود داشته باشد و ما فقط خرده‌فروش‌ها را جمع کنیم و به زندان ببریم، فقط قیمت مواد افزایش پیدا می‌کند. تنها راه اساسی مبارزه با مواد مخدر با توجه به پژوهش‌های کارشناسی که در این زمینه در کشور انجام شده است، مبارزه متوازن در همه زمینه‌ها است یعنی باید نگاهی چندوجهی به مقوله اعتیاد داشته باشیم و به بحث‌های مربوط به درمان و پیشگیری و قطع ارتباط معتاد با قاچاقچیان یکسان توجهی کنیم. سال‌ها پیش ما دائما معتادان را دستگیر می‌کردیم و به زندان و شورآباد و جزیره می‌بردیم و ترکشان می‌دادیم، اما آنها وقتی آزاد می‌شدند حتی پیش از آن که به خانه سر بزنند، سراغ موادفروش‌ها می‌رفتند تا مواد مخدر بخرند و مصرف کنند. این تجربیات باعث شد به نتیجه برسیم که باید رابطه معتاد و موادفروش را کاملا قطع کنیم و دور معتاد دیواری درمانی بکشیم. یعنی به جای این که صبح از موادفروش مواد بخرند، به داروخانه و پزشک مراجعه کنند تا اوپیوم، اوپومرفین و متادون بگیرند. با این روش وقتی پلیس خرده‌فروش‌ها را جمع می‌کند دیگر تقاضایی برای مواد وجود ندارد تا خرده‌فروش تازه‌ای جای قبلی را بگیرد. در غیر این صورت حتی اگر شما تمام خرده‌فروش‌ها را هم جمع کنیم چون هنوز تقاضا وجود دارد فقط قاچاق مواد، پنهانی‌تر و حرفه‌ای تر می‌شود و قیمت مواد افزایش پیدا می‌کند.

شدت عمل ما در مواجهه با عمده‌فروش‌ها کم است. یکی دیگر از معضلاتی که ما در مبارزه با قاچاقچیان بزرگ داشتیم رای باز و مرخصی بود و ما بشدت تلاش کردیم جلویش را بگیریم. این نوع قاچاقچیان همچنین سعی می‌کنند در ردیف‌های عفو قرار بگیرند. برای مثال کسی که به خاطر حمل 1000 کیلو تریاک حکم اعدام دارد آنقدر در زندان می‌ماند که به خاطر رفتار خوب حکمش از اعدام به حبس ابد، تقلیل می‌یابد. حکم حبس ابد او هم بار دیگر عفو می‌خورد و به 15 سال حبس و سپس به 5‌/‌7 سال زندان کاهش می‌یابد و او آزاد می‌شود. خواسته ما این است که شدت برخورد با قاچاقچیان‌ در جامعه بازدارندگی ایجاد کند، نه این که قاچاقچی خیال کند در صورت انجام بزه حکم اعدامش به 7سال حبس کاهش پیدا می‌کند. متاسفانه برخی وکلا هم به طمع حق‌الوکاله‌های میلیاردی سعی می‌کنند با استفاده از خلاهای قانونی و اطلاعاتی که از قانون دارند قاچاقچیان بزرگ را که آینده‌ مردم را از بین می‌برند از چنگال عدالت نجات دهند.

نبود دادگاه‌های حرفه‌ای هم یکی از نقص‌های مبارزه با قاچاق مواد مخدر است که شرایط فرار قاچاقچیان را از مجازاتی که شایسته‌اش هستند فراهم کرده است. بزرگ‌ترین ضعف ما در برخورد با قاچاقچیان، نبود دادگاه و دادسرای تخصصی است. ما در کشورمان دادسرای ویژه رسیدگی به جرایم دارویی، مبارزه با مفاسد اجتماعی، مبارزه با قاچاق کالا و جرایم اقتصادی داریم. آیا معضل مواد مخدر کمتر از اینهاست؟ در سال 1385 یکی از بندهای سیاست‌ها که تصویب شد تشکیل دادگاه‌های تخصصی و پلیس تخصصی بود. هم‌‌اکنون پلیس تخصصی تشکیل شده است، اما به دادسرای ویژه مبارزه با مواد مخدر هم نیاز داریم.

بیشترین ماده مخدری که از مرزهای کشور وارد می‌شود تریاک است. پس از آن هروئین، مرفین، کراک و حشیش است، البته آمپول‌های مرفینی به نام نورجیزک و تمجیزک هم به میزان کمتر از پاکستان می‌آیند.

معتادان ایرانی مرفین استفاده نمی‌کنند. این ماده از مرزها می‌گذرد، اما مواد دیگری که نام بردم، هم مصرف داخلی دارند و هم به خارج از کشور منتقل می‌شوند، البته کراک فقط در ایران مصرف می‌شود و به خارج از کشور نمی‌رود.

آمپول‌های مرفین گاهی از مرزهای جنوبی هم می‌آیند، اما بقیه از مرزهای زمینی شرقی می‌آیند.

خیر، من نظر رسمی پلیس را می‌گویم. این مواد در جنوب سیستان و بلوچستان که انسداد مرز کامل نیست به وسیله خودرو می‌آیند.

وانت دوکابین.

خیر، کامیون اصلا نمی‌تواند بیاید.

اصلا نمی‌توان این میزان را تخمین زد و هنوز سازمان ملل هم نتوانسته آماری به دست آورد.

شما باید مرز را ببینید. در جنوب سیستان و بلوچستان فاصله 2 پاسگاه 15 کیلومتر بیابان یا کوهستان است. ما اصلا برای برخی پاسگاهایمان جاده نداریم. مرز یک طناب نیست که ما آن را نگه داریم و بگوییم هر کس رد می‌شود باید حق حساب بدهد! البته من حرف شما را رد نمی‌کنم و تخلف در هر سازمانی ممکن است وجود داشته باشد، اما در پلیس ابزاری به نام حفاظت اطلاعات و بازرسی داریم. در هر پاسگاهی یک نفر از عوامل حفاظت ـ ‌اطلاعات نیز حضور دارد و وظیفه‌اش مراقبت از نیروهاست. در ضمن فاصله 15 کیلومتر میان 2 پاسگاه کم نیست. قاچاقچیان در شب براحتی می‌توانند رفت و آمد کنند. ما هم در شب سرباز وظیفه را وسط بیابان نمی‌فرستیم که کشته شود. سربازها شب‌ها به پاسگاه‌ها می‌آیند و دوباره صبح به محل نگهبانی می‌روند، اما وقتی انسداد مرز کامل شود و در مرز کانال بزنیم و‌ از تجهیزات مدرن الکترونیکی استفاده کنیم قاچاقچی‌ها شب‌ها هم نمی‌توانند وارد کشور شوند.

از آن طرف هیچ‌گونه مواد مخدری نمی‌آید.

رابطه شمال کشور با تهران مثل رابطه کرج و تهران است. همین حالا اگر شمال بروید همه ویلاها خالی است، اما پنجشنبه و جمعه همه پر می‌شوند. در هر 24 ساعت حدود 300 هزار ماشین از جاده شمال عبور می‌کنند و این مسافران از نقاط مختلف کشور هستند.

بخشی از مواد مخدر صنعتی از طریق بار مسافران پروازی وارد می‌شود.

شیشه و قرص‌های اکستازی. هیچ کجای دنیا چنین تکنولوژی‌ای را ندارند. البته مقداری از قرص‌های اکستازی و شیشه به شیوه زمینی هم از مرزهای غربی کشور می‌آ‌یند و مقداری هم در آشپزخانه‌های خانگی در ایران تولید و مصرف می‌شوند.

آمپول‌های مرفین و شیشه.

امروزه کشورهای عربی حوزه خلیج فارس به بازارهای بزرگ مصرف حشیش‌ تبدیل شده‌اند. اکثر کشورهای حوزه خلیج فارس به شکلی جدی درگیر حشیش‌ و مواد روانگردان هستند. کشفیات ما در دریا هم نشان می‌دهد محموله‌های بسیار عظیم حشیش از طریق دریا جابه‌جا می‌شوند و مرزهای آبی ما به مسیر قاچاق حشیش تبدیل شده است.

دقیقا.

آنها هیچ کمکی نمی‌­کنند.

امکانات ما برای مبارزه با مواد مخدر به هیچ‌وجه کافی نیست. ما نیاز به دستگاه‌های مخصوص تشخیص مواد مخدر و سگ‌های موادیاب داریم، اما کشورهای غربی این امکانات را از ما دریغ می‌کنند. با این حال پلیس ایران بیشترین میزان کشفیات را در جهان دارد و به سپردفاعی کشورهای اروپایی و عربی تبدیل شده است.