عاشقان خمیردندان بخوانند!

سابقه استفاده از تمیزکننده ها و شوینده های دندان به دوران باستان برمی گردد.گویی آنها هم به دندان های سفید و براق و خوشبو بودن دهان توجه خاصی داشتند!یونانیها، رومیها، یهودیان و بوداییان از جمله اقوام اولیه ای هستند

کد خبر: ۳۴۱۱۹

که قوانین مذهبی برای تشریح چگونگی تمیز کردن دندان را وضع کردند.
چوبهای جویدنی و اسفنج از این دست مواد بودند و پس از آن با ظهور اسلام ، استفاده از چوب درختی به نام مسواک برای تمیز کردن دندان ها، بخصوص پیش از ادای نماز متداول شد.
آنچه از مقالات طبی مصر باقی مانده ، از فرمول ها و مراجعی در رابطه با تمیز کننده ها و شوینده های دندان حکایت می کند.
بعضی از قدیمی ترین نشانه های تمیزکننده و شوینده های دندان در مقبره های مصری متعلق به قرن دوم پیش از میلاد مسیح به دست آمده است.
طبقه اشراف روم هم به منظور حفظ زیبایی ظاهری ، بر طرف کردن بوی بد دهان و تسکین درد دندان از تمیزکننده های خاصی استفاده می کردند.
تا کمی پیش از میلاد مسیح ، اجزای تشکیل دهنده تمیز کننده های دندان شامل عسل ، مواد معطر، مواد معدنی و مواد دیگری بودند که با صدفها و استخوان های پودر شده حیوانات مخلوط می شدند.
فرمول هایی هم برای شوینده ها و سخت کننده های دندان در پاپیروس های قدیمی آمده است که تا مدتها از آنها استفاده می شد.
این فرمول ها شامل مواد جالبی از جمله سنگ معدن سرب به رنگ سبز، عسل ، زنگار مس ، بخور و پودر سنگ چخماق بوده و برای قرنهای متوالی بدون تغییر مورد استفاده قرار می گرفته است.
این در حالی است که اغلب این مواد بالقوه برای سلامت عمومی بدن از جمله دهان و دندان مضر بودند و دلیل آن به طور عمده خصلت سایندگی شدید آنها بود.
به موازات استفاده بشر از مواد و ترکیبات (شیمیایی!) برای تمیز کردن دندان ، موادطبیعی دیگری نیز مورد استفاده قرار می گرفت که امروزه باور آن مشکل است.
مثلا چینیها از مدفوع خفاش و اسپانیایی ها از ادراری که در ظرف مخصوص نگهداری می شد، به عنوان تمیزکننده و سفیدکننده دندان استفاده می کردند.
خاکسترهای حاصل از سوزاندن استخوان ها و یا قسمتهایی از بدن حیوانات را قرنها به عنوان ساینده مورد استفاده قرار می دادند.
فلاسفه یونانی ، پیش از میلاد مسیح معتقد بودند که خاکستر حاصل از سوزاندن سرخرگوش بهترین نوع ساینده در ترکیب تمیزکننده ها و شوینده های دهان و دندان است.
به علاوه ، پودر سنگ مرمر یا پودر سنگ های سفید همچنین پوسته تخم مرغ سوزانده شده و پودر صدف دریایی را هم تجویز می کردند! سالیان دراز این مواد را با خاکستر حاصل از سوزاندن موشها و بعدها با خاکستر حاصل از سوزاندن پای گاو نر یا استخوان دندان سگ یا شاخ گوزن و پودر استخوان ماهی و چیزهایی از این دست مخلوط می کردند.
جای تعجب ندارد، این بار خرافات آنها درست بوده ؛ چون این مواد به طور عمده حاوی فسفات تری کلسیک بوده که امروزه هم از این ماده استفاده می شود.
خاکسترهای گیاهی هم در این ماجرا شرکت داشتند. در سال 131 میلادی توصیه شده بود که به منظور تمیز کردن دندان ها از مخلوط خاکستر انجیر خشک شده با گیاهان معطر و عسل استفاده شود.
استفاده از زغال یا خاکستر حاصل از سوزاندن محصولات گیاهی نظیر چوب ، تنباکو، نان و... نیز از گذشته معمول بوده و تا قرن نوزدهم هم استفاده می شده. اندکی بعد... استفاده از گچ یا ساقه سرو یا کاج برای رفع سیاهی رواج عمومی پیدا کرد.
به طوری که تا حدود سال 1784، مردم فیلادلفیا، انگلیس و امریکا با اندکی تغییر در مخلوط گچ و ریشه زنبق برای تمیز کردن دندان استفاده می کردند.
نمک هم از دوران های بسیار دور در کشورهای چین ، یونان و روم برای این منظور استفاده می شد و بعدها هم ابوعلی سینا در ایران آن را توصیه کرد.
او اصرار داشت که از کاربرد تمیزکننده های حاوی ساینده های قوی نظیر سنگ سمباده ، سنگ پا، سیلیکات ها و غیره باید اجتناب کرد؛ زیرا این مواد به لثه ها آسیب می رسانند.
این موضوع پس از قرنها از سوی پژوهشگران مشهور ثابت شد. امروزه ضمن استفاده از موادی که کمترین ضرر و آسیب را برای لثه دارند، مقداری فلوئوراید قلع II به خمیردندان اضافه می شود تا مینای دندان را تقویت کند.
به طور کلی خمیردندان ها در 3 شکل خمیر، پودر و مایع به بازار عرضه می شوند. به طور کلی شامل موادی هستند که در 12 دسته قرار می گیرند:

1- مواد براق کننده یا سائینه:
برای برداشتن باقیمانده مواد غذایی و یا هر نوع ماده بدرنگ کننده دندان ها به کار می رود و حدود نیمی از وزن خمیردندان را تشکیل می دهد.

2- ماده مرطوب کننده:
برای جلوگیری از سخت و خشک شدن خمیردندان به کار می رود. بهترین ماده برای این منظور، گلیسیرین است ؛ ولی از مواد دیگر هم استفاده می شود.

3- ماده کف کننده و پاک کننده:
این ماده برای امولسیون کردن مواد چسبنده به دندان و کمک به براق شدن آن به میزان تقریبی 2 درصد به خمیردندان اضافه می شود.

4- ماده چسبنده:
طبیعی است که این همه ماده در خمیردندان به وسیله یک ماده چسبنده در کنار هم به طور پیوسته قرار بگیرند.

5- ماده شیرین کننده:
برای شیرین کردن تمیزکننده های دندان همراه با اسانس ها به کار می رود تا این فرآورده را دلچسب و مطبوع کند.

6- ماده مطبوع کننده:
برای پوشاندن طعم نامطبوع مواد مصرف شده در تمیز کننده های دندان و ایجاد طعم خوب و خوشبو کردن خمیردندان به کار می رود و عموما از اسانس های خوراکی هستند.

7- ماده محافظ:
مواد ضد میکربی که خاصیت ضدعفونی کنندگی از خود نشان می دهند.

8- ترکیب های فلوئور دار:
باعث استحکام مینای دندان شده و از پوسیدگی آن جلوگیری می کنند.

9- رنگها:
این ترکیب ها از دسته رنگهای خوراکی مجاز هستند که به منظور دادن رنگ دلخواه به تمیز کننده های دندان اضافه می شوند.

10- ترکیب های دارویی:
این ترکیبات نقش درمانی داشته و در بعضی موارد به فرمول خمیردندان های خاص اضافه می شوند.

11- آب:
معمولا از آب مقطر به میزان تقریبی 20 درصد استفاده می شود.

12- مواد متفرقه:
مثلا برای جلوگیری از خوردگی لوله های خمیردندان و یا تثبیت خمیردندان استفاده می شود.