عروسک‌های نمایشی با هویت ایرانی جان می‌گیرند

اما یکی از ویژگی‌های بارز جشنواره امسال تئاتر عروسکی تهران مبارک، اشتیاق بیش از 100 کشور جهان برای حضور در آن است که با ارسال فیلم 127 نمایش به دبیرخانه این رویداد تجلی پیدا کرد. صالح‌پور گفت: از میان این آثار، 11 نمایش از سوی گروه‌های هنری زبده 8 کشور هلند، انگلستان، ایتالیا، سوئیس، آلمان، بوسنی و هرزگوین، آرژانتین و فرانسه مورد پذیرش قرارگرفته و در تهران اجرا می‌شوند.

دبیر جشنواره تئاتر عروسکی همچنین حضور استادانی چون رضا خمسه‌ای، علیرضا حیدرپور، رسول نجفیان، هما جدیکار، عادل بزدوده، مریم سعادت، جواد ذوالفقاری، حسن دادشکر و بهروز غریب‌پور را فرصتی برای انتقال تجربه‌های پیشکسوت‌ها به جوانان می‌داند.

در حالی که عروسک‌ها از دیرباز در آیین‌ها و مراسم کهن چهارگوشه این سرزمین به کار گرفته شده‌اند و چندگونه و شخصیت نمایش عروسک ایرانی دارای شهرت جهانی هستند، اگر از تعداد اندک اجراها در جشنواره‌ها و مناسبت‌های خاص صرف‌نظر کنیم، رد پای دیگری از این هنر در فرهنگ امروز کشورمان پیدا نمی‌کنیم. بهروز غریب‌پور که درچند سال گذشته، توان خود را صرف به صحنه آوردن اپراهای عروسکی کرده است و سال گذشته نمایش خیمه‌شب‌بازی ایرانی را در لندن اجرا کرد، در این باره می‌گوید: ما متاسفانه از این پیشینه و پشتوانه هنری استفاده نمی‌کنیم و با این که از توان بالقوه خوبی در این عرصه برخورداریم، آن را به فعل در نمی‌آوریم.

این کارگردان تئاتر با اشاره به استقبال خوب کودکان انگلیسی از نمایش خیمه‌شب‌بازی با وجود تفاوت‌های زبانی و فرهنگی تاکید می‌کند: این در حالی است که ما در ایران عروسک مبارک را به فرزندانمان معرفی نکرده‌ایم و با این که اجرای خیمه شب بازی در هر مکانی و بویژه در مهد کودک‌ها و مدارس ابتدایی براحتی امکان پذیر است، آن را به فراموشی سپرده‌ایم. داوود فتحعلی بیگی، نمایشنامه‌نویس، کارگردان و پژوهشگر تئاتر نیز که در دوره گذشته این جشنواره، نمایش سنتی و عروسکی «خم‌ بازی» را احیا و معرفی کرد با تاکید بر این که با وجود تعداد زیاد دانش‌آموختگان دانشگاهی در این عرصه، امکانات کافی برای اجرای نمایش‌های عروسکی فراهم نشده است، می‌گوید: راه‌اندازی سالن و محلی برای اجرای تئاتر عروسکی در هر شهر زیاد هم سخت نیست و می‌شود با اجرای پیوسته این گونه نمایشی از نیروی جوان تحصیلکرده استفاده بهتری برد و گروه‌های سنی مختلف جامعه را هم با این هنر آشتی داد.

جواد ذوالفقاری، دیگر پیشکسوت و استاد این عرصه هم از کم‌رونق بودن اجراهای عمومی‌ نمایش‌های عروسکی گله‌مند است و با اشاره به این که برگزاری جشنواره تهران مبارک با وجود تمام مزایایش باعث شده تا از همه‌گیر شدن این هنر و ارتباط با مخاطب عام غفلت شود، می‌افزاید: باید نمایش عروسکی را از حصار جشنواره‌ها و مناسبت‌ها و این باور غلط که تنها مخاطبانش کودکان هستند رها کنیم و شرایطی را فراهم سازیم که آن را در پیش چشم همه اقشار جامعه اجرا کنیم.

مهدی یاورمنش / فرهنگ وهنر