گرد و غبار؛ قاتل درختان بلوط زاگرس

عبدالسلام پیری افزود: علاوه بر آن تغییرات اقلیمی و خشکسالی‌های متوالی اخیر بر روند جدی شدن خشکی درختان بلوط دامن زده است. وی اظهار کرد: ریشه درخت بلوط تنها به عمق 4 تا 5 متری زمین نفوذ می‌کند و بیشتر در سطح پخش می‌شود و از آب‌های سطحی استفاده می‌کند، اما به دلیل کاهش بارش برف، آب کمی به ریشه درختان بلوط رسیده و کار به جایی رسیده که بلوط‌زارها تحمل خود را از دست داده و در حال خشک شدن هستند.

وی ادامه داد: هر هکتار جنگل پهن برگ، 68 تن گردوغبار را مهار و هوا را سالم و تمیز و به اصطلاح تصفیه می‌کند، اما گرد و غبار گسترده که در سال‌های اخیر ایلام را بشدت متاثر کرده، توانسته است درختان بلوط را نیز به زانو درآورد.

پیری گفت: برگ‌های بلوط کرکی هستند و قابلیت جذب گردوغبار را دارند و بسته شدن روزنه برگ‌های کرکی بلوط به دلیل شدت بالای گرد و غبار در زاگرس موجب شده که این درختان دیگر توانایی جذب این همه غبار را نداشته باشند.

به گفته معاون منابع طبیعی استان ایلام علاوه بر این مشکل، عوامل دیگری همچون انگل لورانتوس و سوسک چوب خوار نیز از فرصت استفاده کرده و به این درختان زیبا حمله می‌کنند. وی افزود: عوامل غیرمستقیم دیگری نیز در خشکی جنگل‌های بلوط زاگرس نقش دارند که در صورت رسیدگی نکردن و اهمال در مهار آن، این خسارت جبران‌ناپذیر کل منطقه زاگرس را با فاجعه‌ای تاریخی مواجه می‌کند.

پیری، حضور گسترده دام و زراعت در کف جنگل‌ها، بهره‌برداری بی‌رویه و عدم ملاحظات زیست‌محیطی در اجرای طرح‌های کلان در منطقه زاگرس را عامل غیرمستقیم تخریب گسترده جنگل‌های زاگرس اعلام کرد.

اما یکی از مسوولان جنگل‌های کشور گفت : به طور مشخص نمی‌توان دلیل مرگ انبوه بلوط‌زارها را تشخیص داد، چرا که عوامل متعدد و گاهی ناشناخته در این زمینه دخیل هستند. دکتر پیمان یوسفی آذر افزود: بررسی‌ها در زمینه علل خشکی درختان بلوط در دست اقدام است که طی این پژوهش سطح تخریب بررسی و برآوردهای اولیه از میزان تخریب به دست می‌آید که این مطالعات نیاز به زمان زیادی برای کارشناسی دقیق این بحران دارد.

یک مسوول دیگر گفت: گونه‌های بلوط در منطقه زاگرس در اوج پایداری است و اگر تعادل این پایداری در حال برهم خوردن است باید به نقش انسان و تغییرات اقلیمی با دقت بیشتری توجه شود چرا که این تغییرات گسترده نتیجه 70 تا 80 سال بی‌توجهی است. به عقیده هومان خاکپور، عواملی نظیر تخریب جنگل، خشکسالی‌های پی‌درپی، گردوغبارهای اخیر و نوع خاک را در زوال و خشکیدگی بلوط‌های منطقه زاگرس دارای نقش موثری می‌داند.

وی افزود: مرگ ناگهانی گونه بلوط در اکثر مناطق جنگلی زاگرس در 11 استان زاگرسی در حال مشاهده است اما شرایط جنگل‌های استان ایلام به مراتب بحرانی‌تر است.

منطقه زاگرس که چون سدی بلند جلوی نفوذ جریان‌های هوایی و همین طور گردوغبار به فلات ایران را می‌گیرد، 40 درصد آب ایران را تامین می‌کند و 6 میلیون هکتار جنگل دارد. همچنین سهم استان ایلام از سرانه جنگلی زاگرس 642 هزار هکتار است که طبق این گزارش 10 درصد این جنگل‌ها تا امروز به دلایل متعدد اعلام شده در این گزارش خشک شده‌اند.