یاد گرفتم دوست داشتن را پنهان نکنم

شروع کار من در سینما با بازیگری بود و علاقه‌ام به این حرفه نیز زیاد است، اما نمی‌توانم آنها را از هم جدا کنم.

من تاکنون 4 فیلم ویدئویی ساخته‌ام، «باغ آلوچه»، «بال‌های خوشبختی»، «جا مانده» و «میان ماندن و رفتن». در حال حاضر فیلمسازی برایم خیلی جدی شده است و دوست دارم در این حوزه نیز فعالیت کنم و می‌کوشم باز هم فیلم بسازم. به همه این کارهایی که تاکنون ساخته‌ام به عنوان فیلم بلند نگاه کرده‌ام و دوستشان دارم.

البته ریشه این موضوع به 13 سالی برمی‌گردد که من در سینما دستیاری و برنامه‌ریزی انجام می‌دادم. این کار یک تخصص کاملا حرفه‌ای و مستقل است.

وقتی به عنوان بازیگر در پروژه‌ای حضور دارید، همه عوامل باید خود را به خط کلی فیلم که سررشته آن دست کارگردان است، نزدیک کنند، اما به عقیده من بازیگری دنیای بی‌انتهایی است که با هر کاری دست به تجربه‌های مختلف و خلاقه می‌زنیم.

اما حرفه‌ای مثل دستیاری یک تخصص اجــرایی اســـت و غیرخلاقه است. من همیشه به کسانی که می‌خواهند دستیاری کنند، می‌گویم به این کار نباید خیلی تئوریک نگاه کرد. این حرفه اجرایی است.

من با این که به کارگردانی علاقه‌مند بودم، اما از همان ابتدا وارد این حوزه نشدم و کم‌کم این کار را انجام دادم، به همین دلیل سختی‌های این کار را می‌شناسم. به عقیده من فیلمسازی یکی از سخت‌ترین کارهای دنیاست. اگر من با یک کارگردان خوب به عنوان بازیگر یا دستیار و برنامه‌ریز کار کنم، بهتر از آن است که فیلمی را در یک شرایط بد بسازم و به نتیجه قابل قبول نرسم. هر کدام در شرایط خود اگر برای من باعث آزادی فکری شوند، قطعا راحت‌تر کار می‌کنم.

زمانی که دستیاری می‌کردم این اتفاق زیاد می‌افتاد. ولی در همان زمان هم خود را مجبور نمی‌کردم به هر پیشنهادی تن دهم. من همیشه فکر می‌کنم در حال انجام یک کار تخصصی در حوزه سینما هستم. تعریف اول من این است که سینما را دوست دارم و باید در این حوزه کارکنم و نباید به هر دلیلی یا حتی کم‌کاری از سینما فاصله بگیریم. این موضوع و کارکردن در حوزه‌هایی که دوست داشتم، باعث می‌شد که انتخاب کنم.

من برای این کار خیلی برنامه‌ریزی نکردم. هنوز هم دستیاری می‌کنم و به عنوان نمونه در فیلم «چیزهایی هست که نمی‌دانی» فردین صاحب زمانی ـ که سال گذشته تولید شد ـ دستیاری کردم.

بیشتر علاقه‌مندم در مجموعه‌های خوب بازی کنم. در فیلمسازی هم بیشتر به کار گروهی معتقد هستم. وقتی فیلم می‌سازم، فقط عضویک گروه هستم و باید به عنوان کارگردان، کارم را درست انجام دهم و همه اعضای گروه باید کارهای خود را درست انجام دهند تا اثری مطلوب تولید شود. در بازیگری هم همین طور. به همین دلیل وقتی فکر کنم قرار است در یک مجموعه خوب قرار بگیرم، استقبال می‌کنم.

از زمانی که به کارهای پشت‌صحنه علاقه‌مند شدم همه چیز تغییر کرد. وقتی که در دو حرفه کار می‌کنی دیگر تصمیم‌گیری با تو نیست و بقیه برای کارهای دیگر به تو رجوع می‌کنند. مثل عوامل پشت‌صحنه که جذب بازیگری می‌شوند مثل سعید ابرهیمی‌فر، مانی حقیقی و... این تصمیم‌گیری به نظر من با خودشان نیست. یک اتفاقی می‌افتد آنها قبول می‌کنند یا کم‌کم حرفه آنها عوض می‌شود یا در کنارکار خودشان به کارهای دیگر می‌پردازند.

سعید ابراهیمی‌فر باعث این موضوع شد. من قرار بود در مجموعه «عید آن سال‌ها» بازی کنم. قبل از این در «آژانس شیشه‌ای» و سریال «بازگشت پرستوها» بازی کرده بودم. البته همان زمان تازه در دانشگاه قبول شدم؛ دانشگاهی که فقط یک ترم و نیم رفتم و انصراف دادم.

به نوعی با ابراهیمی‌فر کار دستیاری را در همان پروژه شروع کردم و مدیون او هستم. بعد در«صنم» رفیع پیتز و... .

در زمان دستیاری فیلم کوتاه هم می‌ساختم که از میان آنها «صندلی عقبی» را هنوز دوست دارم. من یک قصه فیلم کوتاه به نام «دزد و کودک» داشتم که درباره‌اش با محمدرضا آریان صحبت کردم و قرار شد از آن یک فیلم بلند با عنوان «باغ آلوچه» بسازیم. البته پیمان جعفری یکی از مدیران تولید سینما باعث ساخت این فیلم شد.

خوشبختانه بازیگران خوبی برای ساخت این فیلم به ما کمک کردند، مانند شهاب حسینی و حسن شکوهی. از اینجا به بعد فیلمسازی برای من پررنگ‌تر شد. البته «باغ آلوچه» هم در تلویزیون پخش شد و هم وارد شبکه نمایش خانگی شد. این فیلم در جشنواره فیلم کودک و نوجوان اصفهان هم به نمایش درآمد و جایزه‌ای هم گرفت.

این موضوع خیلی به من کمک می‌کند. به طور نمونه در «طلا و مس» من و جواد عزتی با هم بازی کردیم و در فیلم آخرم او بازیگر و بازیگردان کار شد. وقتی بازیگر هستم متوجه می‌شوم که بازیگران جلوی دوربین چه حسی دارند، احتیاج به چه چیزی‌هایی سرصحنه دارند و چگونه باید با آنها ارتباط برقرار کرد.

امروز در سینما هر چه دارم آن را مدیون سعید ابرهیمی‌فر هستم. او بیشتر دوست من بود. می‌توانم بگویم از هر کارگردانی که دستیاری او را کردم، چیزهایی یاد گرفتم مثلا در فیلمسازی از فریدون جیرانی در فیلم «سالاد فصل» چیزهای زیادی یاد گرفتم. البته این موضوع دلیل نمی‌شود که از محمد حسین لطیفی، ایرج طهماسب یا فرزاد موتمن چیزی یاد نگرفته باشم. ولی نوع رابطه‌ام با جیرانی شکل دیگری بود. کار با کارگردانان جوان هم لذتبخش بود؛ فردین صاحب زمانی و مسعود مددی.

حالا که «طلا و مس» در حال اکرن است باید بگویم قبل از این موضوع، خیلی پیرو شیوه همایون اسعدیان بودم و همچنان نیز هستم. این موضوع را باید مدنظر قرار دهیم، شیوه فیلمسازی او در تک‌تک آثارش متفاوت است. وقتی اکشن، کمدی یا اجتماعی کار می‌کند در تمام آنها موفق عمل کرده است.

بیشتر می‌توانم بگویم این شرایط از وقتی قرار شد با صاحب‌زمانی در «چیزهایی هست که نمی‌دانی» کار کنم، شکل گرفت. در این مجموعه با علی واجد سمیعی آشنا شدم. او یک طرح اولیه از محمود آیدن به من داد که مورد توجهم قرار گرفت. به نظر من اینها همه ماحصل اعتماد او و دیگر دوستان بود. درباره «بال خوشبختی» هم به همین شکل.

من به سینما این گونه نگاه می‌کنم که باید همیشه خود را گرم نگاه داریم. برای این که هر وقت نوبتمان شد، با آمادگی به داخل زمین برویم.

در واقع ساخت اولین فیلم سینمایی‌ام تقریبا جدی شده و امیدوارم امسال بتوانم آن را کلید بزنم. در حال حاضر این موضوع در مراحل مقدماتی است.

البته او تصمیم گرفت با من کار کند. من پیش از این فیلم هم قرار بود در کار دیگری از این کارگردان بازی کنم که شرایط آن مهیا نشد. اصولا قبل از این که با وی کار کنم همان طور که گفتم، شیوه فیلمسازی اسعدیان را خیلی دوست دارم. البته درباره جیرانی و محمدرضا هنرمند هم همین حس رادارم و فکر می‌کنم این فیلمسازان کاملا حرفه‌ای‌اند. آنها کارگردانان باسوادی هستند و قصه و ژانر را می‌شناسند.

بهتر است این گونه نگاه کنیم که «ده رقمی» باآن جنس بازی‌ها و روایت داستان، شیوه‌ای از کارگردانی را می‌طلبید و ساختار مناسب خود را داشت و «طلا و مس» هم با این جنس بخوبی ساخته شده است.

من سر کاری در ابیانه بودم و بعد از یک تماس تلفنی که خانم هژیروند داشت برای یک هفته بعد قراری گذاشتیم. همان موقع یک متن دست‌نویس از کار را خواندم، اما قرار شد اگر کاندیدای بهتری برای این نقش پیدا نکردند، با هم کار کنیم. البته او قبلا چند کار از من دیده بود.

من شیفته قصه شدم و ترسی نداشتم. فقط چند وقتی از حوزه بازیگری دور بودم و باید تلاش می‌کردم دوباره به این فضا برگردم. اولین چیزی که در فیلمنامه وجود داشت، این موضوع بود که قرار است فیلم فضای ساده و عاشقانه‌ای داشته باشد. من زندگی خصوصی روحانیون را اصلا ندیدم و نمی‌دانستم. نکته دیگر این که قرار بود دو بازیگر اصلی فیلم هم لهجه داشته باشند و من که تا 12 سالگی در مشهد زندگی کرده بودم، اما با این لهجه صحبت نکرده بودم. این شخصیت فیلم نیشابوری هم بود و با لهجه مشهدی فرق می‌کرد. من باید خودم را خیلی زود به این فضا با توجه به این جزئیات می‌رساندم.

قرار بود در یک قصه عاشقانه بازی کنیم و این موضوع برای من اهمیت زیادی داشت. بیشتر به این فکر می‌کردم که با بازیگران در چنین نقش‌هایی مقایسه می‌شوم تا یک روحانی. بله بازیگران بزرگی بودند که در نقش روحانی بازی کردند.

بله تحقیقات زیادی کردم. ما چند جلسه همراه جواد عزتی به قم رفتیم و با چند دوست طلبه در ارتباط بودیم. آقایی به نام اسدی‌زاده خیلی به ما کمک کرد. البته ما از زندگی خصوصی آنها اطلاعاتی نداشتیم و هیچ وقت هم رابطه و نوع برخورد یک روحانی با خانواده یا با مهمانانش را نمی‌دانستیم.

آقای اسعدیان خیلی تحقیق کرده بود و خود فیلمنامه چون با فکر نوشته شده بود به ما خط می‌داد و ما خودمان را به متن سپرده بودیم. البته دیگر ویژگی‌های این نقش به نگاه کارگردان برمی‌گردد. قرار نبود من در این قصه خیلی جدا از این مجموعه باشم.

اگر این نقش روحانی نبود و یک آدم مذهبی با یک شغل دیگر بود شاید همه چیز فرق می‌کرد. من خیلی نمی‌توانم بگویم همه حرکات را فکر شده انجام داده‌ام. این جزئیات که به نظر شما می‌آید، به نظر من بیشتر حاصل موقعیتی است که جلوی دوربین اتفاق می‌افتد و تنظیم شده نیست، اما فکر شده است.

من باید با شخصیت دست و پنجه نرم کنم و به آن برسم، در یک موقعیت قرار بگیرم و بعد اتفاق شکل می‌گیرد. من برای رسیدن به سیدرضا خیلی کارها کردم. بعد از آن برای خلق هر لحظه باید تحت نظر میزانسنی که کارگردان می‌داد، کار می‌کردم.

من از قبل وی را می‌شناختم در«خوابگاه دختران» و «جعبه موسیقی» با هم همکار بودیم. اولین باری که من جواهریان را در دفتر دیدم، فقط گفتم ببخشید من قرار است این نقش را بازی کنم. نگار جواهریان بازیگر حرفه‌ای است و حرفه‌اش بازیگری است. به نظرم او همکار خیلی خوبی است. البته باید اقرار کنم آدم وقتی با بازیگران خوب کار می‌کند، از کار خودش هم لذت می‌برد.

راجع به بازیگری بایدعرض کنم من هر فیلمی را که می‌بینم دنبال ویژگی برای بازی خوب نیستم و اگر کسی خوب بازی کرده، قطعا بازیگر خوبی است و نباید دنبال نشانه خاص باشیم. من هنوز از بازی فرامرز قریبیان لذت می‌برم. سعید پورصمیمی را هم دوست دارم. حالا ممکن است بازیگری در پروژه‌ای بیشتر دیده شود که آن به خاطر موقعیتی است که دارد. به نظر من این اتفاق روزمره سینماست، اما کلیت مهم است.

من این فیلم را دیده بودم و بازی حسین پرستار را هم خیلی دوست داشتم، ولی نمی‌توانستم آن را مرجع قرار دهم. اگر قبول کنیم فیلم عاشقانه است، مهم‌ترین تلاش برای رسیدن به یک احساس خوب برای این نقش بود. در این فیلم رابطه زناشویی، رابطه عاطفی و رابطه‌ای که فقط مال سیدرضا و زهرا سادات است مهم‌ترین اصل بود.

مهم‌ترین چیزی که من به آن رجوع می‌کردم قصه فیلم بود. خود فیلمنامه به ما مسیر را نشان می‌داد. وقتی در یک محیط امن و یک گروه خوب کار انجام می‌دهیم نتیجه این می‌شود.

از آقای منوچهر محمدی هم خیلی کمک می‌گرفتم. او قبلا در چنین فضایی فیلم ساخته بود و شناخت کاملی از روحانیت داشت.

رابطه من و اسعدیان هم خیلی خوب بود. ما با هم صحبت می‌کردیم و پیش از این که ایده بدهم بیشتر از دیدگاه‌های وی استفاده می‌کردم. من باید برای رسیدن به هر موقعیتی از ذهنیت کارگردان با خبر باشم و خوبی او این بود که ذهنیتش را همان اول بیان می‌کرد. بسیار راحت با هم درباره نقش صحبت می‌کردیم. خود اسعدیان برای من بهترین کمک در این فیلم بود.

چرا نگیرم. شاید هم می‌گرفتم و قبول می‌کردم (می‌خندد) یا شاید اصلا بهش فکر نمی‌کردم. من در اولین نمایش خیلی نگران کار خودم بودم و به این موضوع‌ها و بازخوردها فکر نمی‌کردم. هنوزم حتی زمانی که فیلم می‌سازم برای هر پلان نگران هستم. برای بازی هم همین طور. نگرانی همیشه در شغل ماست. البته واکنش‌ها بعد از دیدن فیلم خوب بود. بی‌تعارف من خیلی به خودم نمی‌گیرم. اگر فیلم خوب شده ما هم هر کدام دیده شده‌ایم.

این کار برایم خیلی تجربه داشت. شاید می‌شود گفت یک شروع دوباره است. در واقع جریان عاطفی فیلم خیلی سیال است، اما به عنوان بیننده سکانس‌هایی را دوست دارم، البته سکانس‌هایی را که با سحر دولتشاهی بازی کردم را خیلی دوست دارم. سکانس با جواهریان و بچه‌ها هم خیلی خوب بود. با جواد عزتی هم مبادلات خوبی داشتیم.

فکر می‌کنم سیدرضا حالش خیلی بهتر از کسانی است که در آن کلاس هستند. حال خوبی دارد، با این که خودش آرزو داشته آن کلاس‌ها را بگذراند. به هر حال خیلی مهم است که چیزهایی را که داریم، دوست داشته باشیم و با اتفاقاتی که برایمان می‌افتد کنار بیاییم.

به این شکل همه چیز را بهتر می‌گذرانیم. ممکن است به بهترین مرتبه‌ها برسیم، ولی راضی نباشیم، اما حالا سیدرضا رضایت دارد و می‌داند وظیفه‌اش چیز دیگری است. ما همه باید در دوره‌هایی کارهایی را انجام دهیم که ممکن است در آن لحظه از آن راضی نباشیم، اما وقتی با آن کنار می‌آییم تقدیر راه درستی را نشانمان می‌دهد.

مهم‌ترین چیزی که از فیلم یاد گرفتم این بود که نباید دوست داشتن را خیلی پنهان کرد. برای اثبات چیزهایی که دوست داریم، باید احساسمان را ابراز کنیم.

بیتا موسوی