پایان بدون نتیجه مذاکرات راهبردی چین و آمریکا

در جریان این دور از مذاکرات در پکن، سلسله مسائل متفاوتی از موضوعات اقتصادی چون ارزش یوان گرفته تا موضوع فروش تسلیحات آمریکا به تایوان مورد بحث و بررسی قرار گرفت.اگرچه دو کشور این مذاکرات را ساختاری برای تنش‌زدایی در مسائل اقتصادی و راهبردی می‌دانند اما اصولا مذاکرات اقتصادی و راهبردی چین و آمریکا سامانه‌ای برای پیشگیری از اختلافات بیشتر است و دستمایه آن صرفا ارائه پیشنهادهای طرفین درباره راهکارهای مختلف است.

در این دور از گفتگوها طرفین درباره ارزش یوان، واحد پول ملی چین بحث و تبادل نظر کردند و از همان لحظات نخست، آمریکایی‌ها دریافتند که چین به آسانی حاضر به تغییر ارزش یوان و افزایش آن نیست.

دولت چین از سال 2008 میلادی ارزش یوان را افزایش داده است، اما فشارهای آمریکا برای بالا بردن یکباره آن به معنای به خطر افتادن محیط سرمایه‌گذاری خارجی و کاهش صادرات چین و بالا رفتن بهای کالاها در داخل و همزمان مصرف بیشتر کالاهای خارجی در بازار چین است که هیچ‌یک از این شرایط برای اقتصاد در حال رشد چین مطلوب نیست.اظهارات هو جین تائو مبنی بر این‌که چین فرآیند باز اصلاحات و تغییر ارزش یوان را به صورت تدریجی دنبال می‌کند به منزله چانه زنی این کشور در برابر فشارهای آمریکا و تسلیم نشدن در برابر آن است.به همین سبب رسانه‌های آمریکایی بارها اظهارات رئیس‌جمهور چین را حاکی از موضع سخت پکن در قبال واشنگتن دانسته و افزوده‌اند رئیس‌جمهور چین حتی حاضر نشد اعلام کند ارزش یوان چه موقع افزایش خواهد یافت.افزون بر این، دولت چین برخلاف خواست آمریکا از هرگونه موضعگیری آشکار در قبال مساله غرق شدن کشتی کره جنوبی موسوم به چیونان و مقصر دانستن کره شمالی خودداری کرد.برخلاف آنچه اظهارات تند وزیر خارجه آمریکا علیه کره شمالی بود و کلینتون پیونگ‌یانگ را مسوول پرمخاطره شدن منطقه شبه جزیره کره دانست، دولت چین در این مذاکرات تنها به دعوت دو کره و طرف‌های دیگر به خویشتنداری بسنده کرد.

این موضعگیری نشان می‌دهد چین بزرگ‌ترین متحد کره شمالی به هیچ‌وجه مایل نیست مانند آمریکا و کره جنوبی تحریم‌های تازه‌ای برضد پیونگ یانگ اعمال شود.

طرح پیشنهادی چین به آمریکا در این مذاکرات مبنی بر حل مسائل مهم منطقه‌ای و بین‌المللی از طریق دیپلماسی و گفتگو نشان‌دهنده عمق تفاوت در راهبردهای چین و آمریکا در مسائل مهم جهانی است؛ بویژه آن‌که به‌رغم تلاش‌های وزیرخارجه آمریکا مبنی بر همگام دانستن چین با آمریکا در تحریم علیه ایران، مقام‌های چین درمذاکرات هر مساله مهمی را از طریق گفتگو قابل حل دانسته و حتی حاضر به طرح مساله هسته‌ای ایران نشدند.

تنها اظهار نظر ما جائو شو، سخنگوی وزارت امور خارجه چین بود که می‌گفت چین و آمریکا به رایزنی درباره همه مسائل مهم منطقه‌ای و بین‌المللی از جمله مساله هسته‌ای ایران ادامه می‌دهند؛ موضوعی که در واقع بیانگر موضع دائمی چین مبنی بر رایزنی برای یافتن راه‌حل‌های مناسب جهت مسائل جهانی است.انتقاد جدی چین از آمریکا در این نشست درباره فروش تسلیحات به تایوان حکایت از آن دارد که چینی‌ها از واشنگتن دعوت به تعامل مناسب در مسائل بین‌المللی می‌کنند و اشاره به آن دارد که راهبردهای چین در مسائل اقتصادی و سیاسی چندان هم مستقل نیست و پیوندی عمیق دارد.

طرح مسائلی چون مقابله با تحولات اقلیمی و مساله افغانستان و امنیت انرژی در این اجلاس نیز نشان داد کشورهای چین و آمریکا هنوز برای رسیدن به یک نقطه مشترک در تحقق این اهداف فاصله زیادی دارند و اجلاس اقتصادی و راهبردی هنوز سامانه مهمی برای رفع اختلافات نیست، اما ساختاری مهم برای طرح اختلافات و دست‌کم جلوگیری از افزایش تنش‌هاست.اقتدار روزافزون چین در صحنه منطقه‌ای و بین‌المللی و تضعیف نقش جهانی آمریکا باعث شده است مقام‌های پکن هر بار در ساختار‌های مشورتی و رایزنی، گفتگو و مذاکرات قدرتمندتر ظاهر شده و از موضعی مشرف تر با آمریکا وارد بحث و مناظره شوند.انتقاد چین از آمریکا مبنی براعمال تدابیر یکجانبه تجاری و رژیم منع انتقال فناوری پیشرفته به کشورها از جمله چین از قدرت بالای چانه زنی پکن حکایت دارد و درعین حال چنین می‌نمایاند که پکن از خیلی از راهبردها و سیاست‌های اقتصادی و راهبردی آمریکا خرسند نیست.برای چین همین که بتواند در چارچوب مذاکراتی از این دست انتقادهای خود را از آمریکا در مسائل اقتصادی و سیاسی از جمله موضوعاتی چون تایوان و ممنوعیت صادرات فناوری پیشرفته مطرح کند مغتنم است و برای آمریکا البته این ساختار راهی برای فشارهای بیشتر بر پکن برای همگام شدن با سیاست‌های منطقه‌ای و جهانی واشنگتن است.نوع نگاه دو کشور به سامانه‌های گفتگو و مذاکره و طرح مسائل مختلف و کاملا متفاوت از یکدیگر با نگرش‌های راهبردی غیریکسان همگی حاکی از عمق و ریشه‌دار بودن اختلافات چین و آمریکاست.اختلافاتی دیرینه که از ارزش یوان و مساله فروش تسلیحات آمریکا به تایوان گرفته تا تحولات اقلیمی، مساله هسته‌ای شبه جزیره کره، برنامه هسته‌ای ایران، حمایت‌های یکجانبه تجاری آمریکا و روابط تیره نظامی دو کشور امتداد می‌یابد.