بررسی تطبیقی اعلامیه های کنفرانس های منطقه ای wsis

1- کنفرانس منطقهای آفریقا - باماکو(مالی)
کنفرانس منطقه ای آفریقااز 28 تا 30 مه سال 2002 (7 تا 9 خرداد 1381) در باماکو برگزار شد.

شرکت کنندگان در این کنفرانس یعنی دولت های آفریقایی، بخش خصوصی و نهادهای جامعه مدنی در اعلامیه ای 2590 کلمه ای بر روی موارد مهمی توافق کردند.
آنها اعلام کردند این کنفرانس در واقع ادامه چهارده پیش کنفرانس و چهار ورک شاپ و یک میز گرد است که پیش از این کنفرانس در آفریقا برگزار شده و این اعلامیه مکمل مصوبات آنهاست.
در هر صورت آفریقایی ها در اعلامیه باماکو چهار نکته کلیدی را در قالب چهار پرسش مطرح می سازند که روح نگاه آنان را نسبت به جامعه اطلاعاتی به نمایش می گذارد.
این چهار پرسش عبارتند از:
الف : جامعه اطلاعاتی چه چیزی برای آفریقا به ارمغان می آورد؛
ب :آفریقا چه چیزی برای جامعه اطلاعاتی به ارمغان می آورد؛
پ :آفریقا چگونه می تواند در جامعه اطلاعاتی مشارکت کند؛
ج : آفریقا خواهان حفظ چه چیزی در جامعه اطلاعاتی است؛
«آفریقا باید در چارچوب New Partnership for Africa"s Development یا همکاری جدید آفریقا برای توسعه از جهانی سازی هماهنگ و گسترده تمام بخش های توسعه برای ایجاد سرمایه گذاری هائی که خدمات عمومی، دسترسی های بین المللی و ایجاد محتواهایی که نیازهای اساسی مردم آفریقا را در نظر می گیرد ، بهره ببرد»
این پاسخ(بند A)اعلامیه باماکو به پرسش اول است اما پاسخ اعلامیه به پرسش دوم نیز جالب است:
در بند B اعلامیه باماکو این عبارت به کار رفته است:
SThe rich cultural diversity of Africa should be showcased and widely disseminated in cyberspace یعنی «تنوع فرهنگی غنی آفریقا باید به نمایش درآید و به صورتی وسیع در فضای سایبر منتشر شود.»
اعلامیه باماکو پاسخ پرسش های بعدی را نیز از زاویه ای کاملا آفریقایی می دهد ، و در عین حال خواستار مواردی کاملا مشخص می شود:
- باید سرمایه گذاری ویژه ای برای دیجیتالی کردن کتابخانه ها ی آفریقا انجام شود تا میراث فرهنگی این قاره را حفظ کند و این امر می تواند یکی از فعالیت ها برای شکل دادن به جامعه اطلاعاتی باشد.
- ویژگی های خاص آفریقا در تصمیم گیری های بین المللی باید در نظر گرفته شود.
- چند زبانی و تنوع فرهنگی به عنوان نیروی محرکه توسعه محتوا برای استفاده بومی و بین المللی حفظ شود.
- تولید محتوای بومی باید بالاترین اولویت را داشته باشد.
-ارتباطات به مثابه پایه موجودیت فردی و اجتماعی به صورتی امن مدیریت شود و توسعه را با توجه به نیازهای خاص هر جامعه و خصوصا9 جامعه آفریقا تعادل بخشد.
افزون بر این نمایندگان دولت های آفریقایی ، جوامع مدنی و بخش خصوصی در اعلامیه باماکو اعلام کرده اند که از پتانسیل های فنآوری های اطلاعاتی و ارتباطاتی باید برای توسعه آفریقا و صیانت از اصول راهنمای تفکرات آن و اتخاذ یک دیدگاه مشترک درقبال جامعه اطلاعاتی استفاده شود.آن ها اعلام کرده اندکه این اصول یکی از تقاضاهای اصلی کشورهای در حال توسعه و خصوصا9 کشورهای آفریقایی است.
اصول مورد تاکید اعلامیه باماکو: اعلامیه باماکو در مقدمه خود بر 10 اصل پای می فشارد که مهمترین آن ها عبارتند از:
-تمام شهروندان بایدبا استفاده از فنآوریهای اطلاعاتی و ارتباطاتی به عنوان یکی از خدمات عمومی آشنا شوند.

-شهروندان باید ازحق آزادی بیان و دسترسی به اطلاعات در سظح جهانی به عنوان حقوق انکار ناپذیربرخوردار باشند تا به شکلی آزادانه به اطلاعات عمومی تمام رسانه ها و نظام های چند رسانه ای جدید دسترسی داشته باشند.
-حذف موانع فانون گذاری ، سیاسی و مالی برای توسعه تسهیلات ارتباطی
-توسعه بانک های اطلاعاتی با توجه به نیازهای جوامع روستایی.
-استفاده از بسته های نرم افزاری Open Source برای سرمایه گذاری و آموزش کاربران (چون این نرم افزارها به صورت رایگان ارائه می شوندو پیاده سازی آن ها با کمترین هزینه انجام می شود)
-دنبال کردن استراتژی های مالی و سرمایه گذاری با توجه به تولید محتوا، زنان و جوانان.
-مشارکت کامل جامعه مدنی و بخش خصوصی در تمام تصمیم گیری ها در سطوح بومی، ملی، منطقه ای و بین المللی مربوط به جامعه اطلاعاتی.
-توسعه محتوا و برنامه های کاربردی بر اساس نیازهای بومی.
- برقراری مذاکرات دموکراتیک پیرامون موافقت های رسمی و قانونی جدید در جهت تعریف کردن چالشهای اجتماعی ، فرهنگی ، اقتصادی ، فنی و اخلاقی برخاسته از فن آوریهای اطلاعاتی و ارتباطاتی جدید.
در هر حال کنفرانس منطقه ای آفریقا اگر چه بر روی موضوعات فوق تأکید داشت ، اما نکات مهم دیگری را نیز در خود گنجانده بود.
این کنفرانس بر این عقیده بود که «از بین بردن فاصلهی دیجیتالی نیز مانند توسعه زیرساخت های مخابراتی یکی از نیازهای مردم و شهروندان آفریقاست». (بند C - از بین بردن فاصله دیجیتالی)
کنفرانس منطقه ای آفریقا همچنین تأکید کرد که کشورهای آفریقائی موارد زیر را انجام دهند:
- همکاری کامل با پروسه های مقدماتی هر دو مرحله اجلاس WSIS در ژنو 2003 و تونس 2005
- تکیه بر «منشور آفریقا» در پخش برنامه های رادیوئی به عنوان چارچوبی برای توسعهسیاست ها و قوانین مربوط به فن آوریهای اطلاعات و پخش برنامه در آفریقا.
- تشکیل کمیته های ملی برای هر سه بخش جامعه اطلاعاتی: بخش دولتی، بخش خصوصی و جامعه مدنی.
-راه اندازی شبکه تلویزیونی آفریقائی چند جانبه.
این کنفرانس بر این عقیده است که اجلاس های جهانی در ژنو و تونس باید به ترتیب دو کار زیر را انجام دهد:
در دسامبر 2003 در ژنو یک برنامه عمل برای زیرساخت های متناسب با کشورهای در حال توسعه، با توجه خاص به آفریقا و کشورهای توسعه نیافته دیگر.
- در سال 2005 در تونس یک برنامه عمل برای از بین بردن فاصله دیجیتالی که نیازهای کشورهای در حال توسعه وخصوصا9 آفریقا را در برگیرد.(بند C - از بین بردن فاصله دیجیتالی)

2. کنفرانس منطقهای پان اروپایی - بخارست(رومانی)
کنفرانس منطقهای پان اروپایی(هفتم تا نهم نوامبر 2002 ، بخارست)که در پایان به صدور اعلامیه 1995 کلمه ای بخارست انجامید تحت عنوان پیشروی به سوی جامعه اطلاعاتی: اصول ، استراتژی ها و اولویت های فعالیت ، برگزارشد.
کنفرانس منطقهای پان اروپایی جامعه اطلاعاتی را چنین تعریف کرد:
«جامعه اطلاعاتی جایی است که تمام افراد ، بدون توجه به نژاد و ملیت آنها ، از حق خود در مورد آزادی بیان و آزادی عقیده استفاده می کنند ، که این شامل آزادی حفظ عقاید بدون دخالت دیگران ، جستجو ، دریافت و استفاده از اطلاعات و ایده ها از طریق رسانه ها بدون توجه به سرحدات مرزی می باشد»(مقدمه اعلامیه بخارست).
نکته قابل توجه تاکید اعلامیه بخارست بر بالابردن تنوع زبانی و هویت فرهنگی است:

«جامعه اطلاعاتی بر اساس احترام متقابل و برخورداری از بیان فرهنگی پایه گذاری شده است. فن آوریهای جدید اطلاعاتی و ارتباطاتی جدید باید بازتاباننده فضای فرهنگی و چند زبانی باشند و ظرفیت دولت را برای توسعة سیاست های فعال در اجرای آن ، بالا ببرند.
دسترسی و مشارکت در اطلاعات و علوم، مضامین گستره همگانی را منتشر کرده و درک متقابل و احترام به چند زبانگی را پرورش دهند» (اصل سوم: بالابردن تنوع زبانی و هویت فرهنگی).
اعلامیه بخارست برای به حداکثر رساندن مزایای اقتصادی و اجتماعی جامعه اطلاعاتی تاکید می کند که دولتها نیاز به ایجاد یک محیط قانونی ، مقرراتی و سیاستی دارند که قابل اعتماد ، شفاف و بدون تبعیض بوده و قابلیت بالا بردن نوآوری های تکنولوژیک و رقابتی را داشته باشد ، بنابراین به تجهیزات و ابزار لازم خصوصا9 در بخش خصوصی ، برای گسترش زیرساختار و توسعة سرویس های جدید تاکید می ورزد «جامعه اطلاعاتی یک پدیدة جهانی است و مسائلی چون حفاظت از خصوصی بودن ، اعتماد مشتری ، مدیریت دامنه نامها، تسهیل تجارت الکترونیکی ، حفاظت از قوانین مالکیت معنوی، راه حلهای باز و غیره بایستی توسط مشارکت فعال تمام اعضا مورد توجه قرار بگیرد» (اصل پنجم: راه اندازی یک محیط فعال ، شامل چارچوب های قانونی ، مقرراتی و سیاستی).
اعلامیه بخارست در عین حال بر راهبردهای زیر تاکید می کند:
راهبردهای الکترونیک (e-strategies): مشارکت بخش خصوصی برای توسعة کامل و قابل تحمل زیرساختارها ، مضامین و برنامه های کاربردی بسیار حیاتی است.
راهبردهای الکترونیک ملی باید نیازهای ویژة جوامع مختلف را در نظر بگیرند و مراحل گوناگون توسعه و ویژگی های ساختار یافتة اقتصاد جهانی را منعکس کنند.
اعلامیه بخارست در عین حال موضوعات در اولویت خود را نیزچنین برمی شمارد :
حکومت الکترونیک (e-government) بازرگانی الکترونیک (e-business) جامعه الکترونیک (e-society) و آموزش و تحصیلات الکترونیک (e-learning & e-education).
اعلامیه بخارست همچنین در پرداختن به بازرگانی الکترونیک درباره بر نقش مشارکت بخش خصوصی تاکید می کند: «شرکت های کوچک و متوسط میتوانند از فن آوریهای جدید اطلاعاتی و ارتباطاتی برای رشد نوآوری ، تشخیص مصالح در بهره وری، کاهش هزینه های انتقال و سود بردن از شبکه ها استفاده کنند.
برای حمایت از این روند ها ، دولت ها نیاز دارند که از طریق یک محیط فعال برای خدمات ، چارچوبی منظم را برای ارتقا و رشد برنامه های سرمایه گذاری خصوصی و مشارکت بخش خصوصی دولتی شکل دهند» (بازرگانی الکترونیک: رقابت آمیزتر با مشاغل بهتر)
اعلامیه بخارست همچنین آموزش الکترونیک را برای از بین بردن شکاف دیجیتال و توسعة مهارتهای دسترسی به علوم ضروری می خواند:
« دسترسی به علوم یک ابزار اساسی در توسعة اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی است. تحصیلات مردم را توانا می کند تا فقر را ریشه کن کنند ، بنابراین ، آموزش الکترونیک یکی از مهم ترین مسائل در از بین بردن شکاف دیجیتال است».(آموزش و تحصیلات الکترونیک: توانا کردن مردم)

3. کنفرانس منطقهای آسیااقیانوس آرام-توکیو (ژاپن)
دراعلامیه 2891 کلمه ای توکیو تأکید شد که هدف اصلی جامعه اطلاعاتی ، تسهیل استفادة کامل از فنآوریهای اطلاعاتی و ارتباطاتی در تمام سطوح جامعه و دسترسی همگانی به شبکه های اطلاعاتی با حفظ تنوع و میراث فرهنگی است.در این اعلامیه هم چنین مفهوم جامعه اطلاعاتی چنین تعریف شد:

«مفهوم جامعه اطلاعاتی این است که شبکه های توسعه یافتة مبتنی بر فنآوریهای اطلاعاتی و ارتباطاتی، دسترسی مؤثر، مناسب و برابر به اطلاعات و محتوای مناسب می تواند به شکوفایی استعدادهای مردم ، افزایش توسعة اقتصادی و اجتماعی، ارتقای کیفیت زندگی، امحای فقر و گرسنگی ، و تسهیل فرآیند تصمیم گیری های مشارکتی کمک کند.» (دیدگاه مشترک در باره جامعه اطلاعاتی)
در بخش یک این اعلامیه تحت عنوان دیدگاه مشترک در باره جامعه اطلاعاتی بر 12 موردبه شرح زیر تأکید و اعلام شد کهجامعه اطلاعاتی در منطقة آسیا اقیانوسیه باید کارهای زیر را انجام دهد:
1- برنامه ریزی برای دسترسی مناسب و برابر و همگانی به زیرساخت های شبکه های اطلاعاتی و ارتباطی
2- استفاده از فنآوریهای اطلاعاتی و ارتباطاتی به عنوان محرکه ارتقای توسعة اقتصادی و تکنولوژیک با تکیه برگسترش تولید ناخالص ملی از طریق نوآوری های تکنولوژیک و تداوم پژوهش و توسعه و در نتیجه کاهش سطح فقر از طریق رشد عظیم اقتصادی
3- افزایش اشتراکات و تقویت علوم جهانی برای توسعه ، بوسیلة اطمینان از دسترسی برابر فعالیت های آموزشی ، علمی، اقتصادی ، اجتماعی ، سیاسی و فرهنگی به اطلاعات ، در حوزه اطلاعات عمومی
4- حفاظت از میراث غنی فرهنگی و ارزش های اجتماعی منطقة آسیا اقیانوسیه در عصر اطلاعات
5- فراهم آوردن خدمات اطلاعاتی و ارتباطی برای گروه های محروم اجتماعی خصوصا9 افراد کم درآمد- به منظور همکاری برای کاستن از فقر
6- تداوم استفاده از فنآوریهای اطلاعاتی و ارتباطاتی برای تقویت رسانه های سنتی پخش و چاپ و تداوم این امر تا مرحله ای که نقش مهمی را در انتشار محتوا در جامعه اطلاعاتی ایفا کنند.
7- ارتقای استفاده از فنآوریهای اطلاعاتی و ارتباطاتی برای ایجاد ظرفیت و توسعه منابع انسانی، با توجه ریژه به نیازهای معلولان (به اعتراف بخش دوم این اعلامیه یعنی تشخیص خصوصیات منحصر بفرد جامعه اطلاعاتی در منطقة آسیا و اقیانوسیه در حدود 47 میلیون نفر ناتوان و از کار افتاده در این منطقه زندگی کی کنند که اکثر آنها فقیر و از مزایای فنآوریهای اطلاعاتی و ارتباطاتی محروم هستند و این امر به خاطر عدم وجود تکنولوژی های مناسب برای افراد ناتوان است)
8- اطمینان از امن بودن شبکه های اطلاعاتی و ارتباطی برای ایجاد اعتماد در جامعه اطلاعاتی
9- با استفاده از یک محیط امن ارتباطاتی ، باید اطمینان یافت که استفاده از خدمات اطلاعاتی و ارتباطی اقشار آسیب پذیر را در معرض خطر قرار نمی دهد
10- تسهیل نقش مهم بخش خصوصی و جامعه مدنی در توسعة تکنولوژی های اطلاعاتی و ارتباطی ، شبکه ها و خدمات در جامعه اطلاعاتی و تاکید براتفاق دولت ها در راستای مشارکت سهامی که اعتماد و اطمینان و رقابت های عادلانه را افزایش می دهد و سرمایه گذاری بخش خصوصی و سایر فعالیت های جدید این بخش را و همچنین همکاری های جهانی و منطقه ای را با حمایت از مشتریان و تضمین علایق عمومی زیاد می کند.
11- حمایت از استراتژی ها در راستای ارزیابی و لحاظ تاثیرات فنآوریهای اطلاعاتی و ارتباطاتی برمحیط زیست
12- تداوم و تعقیب روحیة همکاری و همبستگی در منطقة آسیا اقیانوسیه
حفظ تنوع زبانی و تنوع فرهنگی و رشد مضامین محلی و توسعه منابع انسانی نیز دو نکته ای است که اعلامیه توکیو بر آن تاکید می ورزد:
طبق آنچه در بخش دوم اعلامیه توکیو یعنی خصوصیات منحصر بفرد جامعه اطلاعاتی در منطقة آسیا و اقیانوسیه آمده است این منطقه حاوی فرهنگ های غنی کهن و جدید است که دارای زبان های گوناگون و عادات و سنن اجتماعی ویژه خود است.
طبق مندرجات بخش دوم اعلامیه توکیو بیش از 6800 زبان در دنیا وجود دارد که 3500 زبان آن (51 درصد) در منطقة آسیا و اقیانوسیه تکلم می شود.
از دیدگاه اعلامیه توکیو این تنوع زبانی و فرهنگی می تواند توسعة جامعه را با اتکا به ارزش ها و ایده های گوناگون غنی سازد.
از دیدگاه اعلامیه توکیو این امر گسترش و استفاده از فنآوری های اطلاعاتی و ارتباطاتی را با ارائه آنها به زبان و فرهنگی که با کاربر مأنوس است ، تسهیل می سازد و لذا باعث افزایش استفاده از فنآوریهای اطلاعاتی و ارتباطاتی خواهد شد و بنابراین افزایش پهنای باند شبکه ها در آسیا و اقیانوسیه ، فقط متمرکز بر فعالیتهای ، بازرگانی و شخصی نیست ، بلکه به حفظ تنوع فرهنگی: علوم بومی و سنت ها هم کمک می کند.
توجه به توسعه منابع انسانی نیز در بخش سوم اعلامیه (پیشبرد جامعه اطلاعاتی منطقه) مورد توجه قرار می گیرد:
برای اینکه مردم بیشتر وارد جامعه اطلاعاتی شوند ، باید سطح سواد و مهارت های مربوط به فنآوریهای اطلاعاتی و ارتباطاتی ارتقاء یابد و برای نیل به این امر ، آموزش و تحصیلات مناسب در تمام سطوح ، از سطح ابتدائی تا بزرگسال ، برای فرصت آفرینی برای تمام مردم ، خصوصا9 برای افراد ناتوان باید انجام شود.
بنابراین ظرفیت کشورهای در حال توسعه و کشورهای توسعه نیافته برای دریافت أثرات مثبت فنآوریهای اطلاعاتی و ارتباطاتی باید از طریق افزایش همکاری های ملی و منطقه ای توسعه یابد فنآوری های اطلاعاتی و ارتباطاتی در عین حال از زاویه اعلامیه توکیو می توانند به افزایش کیفیت آموزش ، تحصیل و سهیم شدن همگان در اطلاعات و علوم کمک کنند.
مربیان از دیدگاه اعلامیه توکیو حکم پلی را در جامعه اطلاعاتی دارند که توسعه مهارت هایشان می تواند حامی نیازهای منابع مرتبط با برنامة های آموزشی باشد.
به همین دلایل اعلامیه توکیو تاکید می ورزد که این امر در ارتقای دانش پیشرفته در علم و تکنولوژی بسیار مهم است و به ایجاد یک گروه مهم از متخصصان ماهر فنآوریهای اطلاعاتی و ارتباطاتی که به عنوان بنیادهای توسعة فنآوریهای اطلاعاتی و ارتباطاتی منطقه کار خواهند کرد، کمک خواهد کرد.
و باخره نکته قابل توجه دیگری گه در اعلامیه توکیو به چشم می خورد تکیه آن بر حقوق مالکیت معنوی است که با توجه به رشد دیجیتالیسم در این منطقه طبیعی به نظر می رسد:
«با این که حقوق مالکیت معنوی نقش مهمی در پرورش خلاقیت ها در تولیدنرم افزارها ، تجارت الکترونیک و مشارکتی و سرمایه گذاری بازی می کند ، نیاز به افزایش فعالیت برای اطمینان از تعامل بین حقوق مالکیت معنوی و علاقة کاربران اطلاعات وجود دارد و با این وجود باید به توافق عمومی در مورد مسائل فنآوریهای اطلاعاتی و ارتباطاتی در سازمانهای چند جانبه توجه ویژه داشت» (بند f: اطمینان از تعامل بین حقوق مالکیت معنوی (IPR) و علایق مردم- بخش دوم: پیشبرد و تسریع جامعه اطلاعاتی منطقه).
و باخره اعلامیه توکیو اولویت های منطقة آسیا اقیانوسیه را این چنین اعلام می کند: دولت الکترونیک ، بازرگانی الکترونیک ، آموزش الکترونیک و بهداشت الکترونیک (بخش پایانی - برنامه ها و فعالیت های در اولویت بخشی)

4.کنفرانس منطقهای آمریکای لاتین و حوزه کارائیب - باوارو (دومینکن)
کنفرانس منطقه ای آمریکای لاتین و کارائیب از 29 تا 31 ژانویه 2003 (7 تا 10 بهمن 81) در باوارو ، واقع در جمهوری دومینیکن برگزار شد.
کشورهای شرکت کننده دراجلاس منطقه ای آمریکای لاتین و کارائیب ، جامعه اطلاعاتی را در دیباچه اعلامیه خود که 3523 کلمه بود این چنین تعریف کردند: «جامعه اطلاعاتی یک سیستم اقتصادی و اجتماعی است که در آن علوم و اطلاعات منابع اصلی توسعه و پیشرفت به شمار می آید.
جامعه اطلاعاتی فرصت های ویژه ای را در اختیار کشورها و جوامع قرار می دهد و توسعة آن مستلزم درک ارزشهای اصولی همانند احترام به حقوق بشر و احترام گسترده تر به قوانین بنیادین دموکراسی، حفظ محیط زیست ، گسترش صلح ، روش های توسعه ، آزادی های بنیادین ، توسعه اقتصادی و برابری اجتماعی است». (دیباچه اعلامیه با وارو)
کشورهای منطقه آمریکای لاتین و کارائیب همچنین اعلام کردند که دفاع از دیدگاه ها و اولویت های این کشورها در نشست های جهانی ، شامل اجلاس جهانی جامعه اطلاعاتی (2003 و2005) باید عنصر اساسی استراتژی های منطقه در جامعه اطلاعاتی باشد:
«ما به عنوان کشورهای منطقه با آگاهی از نیاز به ایجاد فرصت های برابر در دسترسی و استفاده از فنآوریهای اطلاعات و ارتباطات ، متعهد می شویم فعالیت هایی را در راستای محو شکاف دیجیتال در پیش گیریم.
شکاف دیجیتالی موجود در بین کشورها بازتاب جوانب گوناگون از جمله نابرابری در جنبه های اقتصادی ، اجتماعی، فرهنگی، آموزشی ، بهداشتی و دسترسی به علوم می باشد». (همان جا)
در هر حال کشورهای شرکت کننده در کنفرانس منطقه ای آمریکای لاتین و کارائیب با تکیه بر اعلامیه هزاره سازمان ملل و قطعنامه
183/56 مجمع عمومی سازمان ملل ، اصول راهنما (دوازده اصل) و اولویت های (بیست ودو اولویت) منطقه ای آمریکای لاتین و کارائیب را اعلام کردند که مهم ترین آن ها از این قرار بود:
- جامعه اطلاعاتی باید با کمک به امحای فقر ، ایجاد ثروت ، افزایش و گسترش توسعة اجتماعی ، مشارکت دموکراتیک ، تنوع زبانی و فرهنگی در کنار اطمینان از وجود فرصت های برابر برای دسترسی به فنآوری های اطلاعات و ارتباطات و حمایت دائمی از قانون برای حصول به اطمینان از استفاده صحیح و موثر از آن ها.(بند c در بخش اصول راهنما)
- یکپارچه سازی تمام بخش های آسیب پذیر جامعه، اما نه محدود کردن به افراد سالخورده ، کودکان ، جوامع روستائی ، مردم بومی ، افراد ناتوان ، بیکاران ، افراد تبعیدی و کوچ کنندگان ، بلکه این هاباید هدف های در اولویت ایجاد جامعه اطلاعاتی باشند.
برای نیل به این اهداف ، موانع مشارکت مردم نظیر بی سوادی ، عدم آموزش کاربران، محدودیت های فرهنگی و زبانی و شرایط ویژة دسترسی به فنآوریهای مطلوب، باید از سر راه برداشته شوند.(بند f در بخش اصول راهنما)
- جامعه اطلاعاتی ذاتا پدیده ای جهانی است بنابراین باید یک سیاست دیالوگی در مورد گرایش های جهانی در جامعه اطلاعاتی در سطوح گوناگون جهانی ، منطقه ای و زیرمنطقه ای دنبال شود تا موارد زیر را تسهیل نماید:
تدارک همکاری های فنی برای ایجاد ظرفیت در سطح ملی و منطقه ای برای حفظ و تقویت همکاری های منطقه ای و بین المللی ، به اشتراک گذاشتن بهترین عملکردها و تجربیات ، به اشتراک گذاشتن علوم و توسعة استانداردها ، قوانین و آئین نامه های سازگار که وبژگی ها و شرایط خاص ملی را در نظر داشته باشند.(بند i در بخش اصول راهنما)
-دسترسی به فنآوری های اطلاعاتی و ارتباطاتی باید مطابق با قوانین بین الملل،امن باشد (بندj در بخش اصول راهنما)
-حمایت از حقوق بشر مشتمل بر حق توسعه در جامعه اطلاعاتی هر کس دارای حق آزادی عقیده و بیان است، این حق شامل داشتن عقیده و حمایت از آن بدون دخالت دیگران ، و شامل جستجو، دریافت و به مشارکت گذاشتن اطلاعات و ایده ها از طریق هر رسانة ارتباطی ، با در نظر گرفتن قوانین ملی و موافقت نامه های بین المللی است ایجاد فرصت های آموزشی برای همه محصول این حق خواهد بود. (بند d در بخش اولویت ها).
-ایجاد چارچوب های قانونی ملی مناسب حفظ علائق عمومی و مالکیت معنوی و حفظ و گسترش ارتباطات و مبادلات الکترونیک. مقابله با جرایم مدنی و سایبر (Cyber crime) مسائل پرداخت و ترخیص از گمرک ، امنیت شبکه ها و محرمانه نگاه داشتن اطلاعات شخصی برای اعتماد آفرینی نسبت به شبکه های اطلاع رسان حیاتی است. اسجاد حکومت چند جانبه، شفاف و دموکراتیک بر اینترنت با توجه به نیازهای بخش خصوصی و دولتی و همچنین جامعه مدنی بخشی از این تلاش را شکل می دهد. (بند g در بخش اولویت ها)
- جستجوی شیوه های سرمایه گذاری بر روی فعالیت های مربوط به ایجاد یک جامعه اطلاعاتی همراه با مفهوم توسعه ملی که پیگیری سیاست های آن باید با هدف ترغیب سرمایه گذاری بخش خصوصی و دولتی ایجاد اتصالات و خدمات مرتبط با فنآوریهای اطلاعاتی و ارتباطاتی انجام شود.
ضروری است که مشارکت شرکت های بازرگانی در توسعه و اجرای فعالیت ها و پروژه های ملی و منطقه ای تضمین و حلقه ای ایجاد شود که نه تنها شرکت های بازرگانی جذب شوند بلکه فعالیتهای محلی نیز برای دستیابی به محتوای تکنولوژیک بیشتر ترغیب شود.
بخش دولتی باید روش های ابتکاری را برای جبران قصورهای بازار در ایجاد جامعه اطلاعاتی برای تمام بخش های اقتصادی و اجتماعی و خصوصا9 بخش های فقیر دنبال کند. (بند i در بخش اولویت ها)
- تحکیم توسعة سرمایه های انسانی. شایسته است که اطلاعات مربوط به توان بالقوه فنآوری های جدید از طریق مبادلة اطلاعات در مورد بهترین تجارب ، فعالیت ها ، پروژه های پیلوت و بحث های عمومی و نمایش فیلم ها انتشار یابد و دوره های سواد آموزی الکترونیک (E-literacy) با هدف آموزش مردم در استفاده از فنآوریهای اطلاعاتی و ارتباطاتی برگزار شود.
این دوره ها باید کاربران فنآوریهای اطلاعاتی و ارتباطاتی را با مهارت هایی آشنا کند که آنها را برای استفاده از و تولید محتوای مفید و از نظر اجتماعی برای بهره برداری از تمام سطوح اقتصادی اجتماعی آماده نماید. تشکیل و حفظ نیروی کار به عنوان ستون جامعه اطلاعاتی باید با همکاری تنگاتنگ بخش خصوصی و جامعه مدنی انجام شود. (بند j در بخش اولویت ها)
- تقویت بخش چند رسانه ای در کشورها.
این بخش از نظر اقتصادی ، اجتماعی ، فرهنگی و سیاسی در جامعه اطلاعاتی کارکردی بسیار با ارزش دارد.
تقویت و توسعة صنایع فرهنگی کشورها اهمیت بسزائی برای حضور در جامعه اطلاعاتی و تأیید هویت فرهنگی منطقه دارد.(بند q در بخش اولویت ها)
نکته کاملا متفاوتی که اعلامیه کنفرانس منطقه ای آمریکای لاتین و کارائیب به چشم می خورد اعتراض آمریکا و کانادا به بند j در بخش اصول راهنما است به بندی که در سطورپیشین به آن اشاره شد) دسترسی به فنآوریهای اطلاعاتی و ارتباطاتی باید مطابق با قوانین بین الملل ، امن باشد آمریکا و کانادا با اعلام حق تحفظ (Reservation) زبان مورد استفاده در این بند را ناشایست و طرح آن را مغایر با اهداف کنفرانس اعلام می کنند.

5.کنفرانس تدارکاتی آسیای غربی- بیروت (لبنان)
کنفرانس تدارکاتی آسیای غربی از 4 تا 6 فوریه 2003 (15 تا 17 بهمن81) در بیروت لبنان برگزار شد.
در این کنفرانس که در آن نمایندگان کشورهای عضو شورای اقتصادی، اجتماعی غرب آسیا (ESCWA) دفتر یونسکو در قاهره برای کشورهای عرب، سازمانهای منطقهای و بینالمللی ، بخش خصوصی و جامعه مدنی شرکت داشتند ، اعلامیه ای 3727 کلمه ای صادر شد که درآن شرکت کنندگان حاضر دیدگاههای خود را در مورد فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی در کشورهای عرب و غرب آسیا مطرح کردند شرکتکنندگان در این کنفرانس نیز اهداف، اولویتها واستراتژی ها و رهنمونهای مشترک خود را برای دسترسی هر چه سریعتر کشورهای منطقه به جامعه اطلاعاتی ارائه دادند.
آسیای غربی از نظر گسترش و اجرای برنامههای کاربردی در زمینه فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی بسیار ضعیف است و علت آن نیز به صراحت در مقدمه اعلامیه (پاراگراف سوم) مورد اشاره قرار گرفته است:
«غرب آسیا یک منطقه ناپایدار سیاسی است که در چند دهه گذشته بحران ها ، مناقشات و خصومتهای زیادی را پشت سر گذاشته و همین امر منجر به بروز ناپایداری سیاسی در منطقه شده است.
برخی از کشورهای این منطقه هم تحریم های سنگینی را در مورد واردات فنآوری و دانش تحمل کردهاند.
بروز چنین رویدادهایی در کشورهای منطقه ، تأثیرات عمیقی بر روند نیل به منافع بالقوه فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی گذاشته است.
بنابراین انتظار نمیرود تحت چنین شرایطی فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی در غرب آسیا جایی برای پیشرفته داشته باشند و اگرچه برخی از کشورهای منطقه هم سعی کردهاند خط مشیهای خود را در زمینه برنامهریزی برای فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی توسعه دهند اما آمار و ارقامهای مربوط به شاخص های توسعه فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی (نظیر تلفن ثابت و همراه ، کامپیوترهای شخصی و آمار کاربران و تعداد سرورهای اینترنتی) حاکی ار آن است که میزان نفوذ فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی در این منطقه اسیا پایینتر از سطح و میزان نفوذ جهانی است.»
همین درصد اندک کاربران و میزبانان اینترنتی در غرب آسیا موضوعی بود که توجه خاصی در کنفرانس به آن شد. به علاوه عدم وجود امکانات پهن باند و هزینه مناسب از دیگر موضوعاتی بود که مورد توجه قرار گرفت.
« توزیع نابرابر خدمات برخاسته از فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی و امکانات اندک موجود در جوامع شهری و روستایی و استفاده ناچیز بخش های محروم جامعه مانند زنان و جوانان وهمچنین جوامع روستایی و کم درآمد از زیرساختها از دیگر موضوعات مورد توجه بود.
این منطقه از نظر گسترش و اجرای برنامههای کاربردی مرتبط با فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی بسیار ضعیف است و بسیاری از سازمان های دولتی و خدمات دولتی درگیر بوروکراسی سنگین اداری ، کارآیی پایین و غیر پاسخگو هستند.
این مسئله باعث می شود تا توجه بیشتری به مدرنسازی دولت و ادارات دولتی از طریق سیستمهای دولت الکترونیک داشته باشیم».(مقدمه اعلامیه- بیروت)
اعلامیه کنفرانس تدارکاتی آسیای غربی پس از این مقدمه گویا ، اعلام می دارد که در نتیجه مباحث مطرح شده ، کشورهای عضو کمیسیون اقتصادی و اجتماعی غرب آسیا (ESCWA) و دفتر یونسکو در قاهره در موضوعات زیر به توافق رسیدند:
«برای کشورهای در حال توسعه ، توان بالقوه و دست نخورده فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی می تواند در بهبود بهرهوری و ارتقای سطح زندگی نقش مهمی داشته باشد بنابراین از بسیاری از کشورهای عضو خواسته شده تا اقدامات سیاسی و تعهدات خود را برای انتقال به جامعه اطلاعاتی صورت دهند.
از دیگرسو روند انتقال به جامعه اطلاعاتی باید روندی دائمی و برابر باشد.
همچنین این انتقال باید با اهداف توسعة هزارة سازمان ملل ، مشتمل بر کاهش فقر و بیکاری ، افزایش سطح آموزش ، بهبود خدمات بهداشتی ، افزایش توانمندی در استفاده از منابع طبیعی و کاهش خسارت زدن به ان همگام باشد.
علاوه بر این ، حق دسترسی به اطلاعات و ارتباط برای شهروندان و مردم و همچنین تشخیص و کاربرد حقوق مربوط به مالکیت معنوی و اصل جریان آزاد اطلاعات هم باید از اصول اولیه حقوق مردم باشد.
یافتن راههایی که جامعه اطلاعاتی بتواند نیازهای کشورهای در حال توسعه را برآورده سازد از اهمیت زیادی برخوردار است. هدف منطقه این است که کشورها به نقطه عطفی برسند که فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی را برای شکل دادن به آیندهخود ، بدون خطر سست کردن هویت فرهنگی به کارببرند.
این اعلامیه باید کمک کند تا تهدیدها ، چالش های فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی و جهانی سازی ، تبدیل به فرصتهایی برای توسعه همین فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی شود».(دیدگاه منطقهای جامعه اطلاعاتی)
اعلامیه بیروت (در بخش اصول توسعه جامعه اطلاعاتی) برتقویت ظرفیت سیاستگذاری در زمینه فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی برای افزایش روند سیاستگذاری فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی در حوزه های منطقهای و ملی تاکید ویژه ای دارد:
«اگر تلاش ها و برنامهها با استراتژی توسعه ملی هماهنگ باشد ، فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی رشد بیشتری خواهند داشت.دولتها ، بخش خصوصی و جامعه مدنی در ایجاد دسترسی همگانی به اطلاعات نقش اصلی و مهمی دارند.
کشورها ، باید دیدگاه های ملی و اهداف سیاسی خود را اعلام کنند و ایجاد چارچوبهای استراتژی ملی ، اولویتهای ملی ، ایجاد محیط پخش سریع ، بودجهبندی ، گسترش و استفاده از فنآوری اطلاعات از جمله مسائلی است که کشورها باید به آن توجه داشته باشند» (بخش اصول توسعه جامعه اطلاعاتی / ایجاد سایت ICT ملی و منطقهای و محیطی قانونی و نظامند / بندتنظیم سیاستهای ملی و منطقهای)
اعلامیه بیروت در بخش دیگرخود آورده است:
« کشورهای این منطقه ویژگی های گوناگون اقتصادی و اجتماعی دارند ، درآمد بعضی از آنها پایین و درآمد بعضیها بالا است. افزون بر این ، بیسوادی و فقر در این منطقه در سطحی گسترده است.
مشارکت زنان و فقدان فرصتهای شغلی هم از مسائل بغرنج این منطقه به شمار میآید البته ناپایداری سیاسی مداوم و تحریم از جمله دلایل این مسائل میباشد» (حذف موانع فرهنگی و اجتماعی که از پیشرفت تبدیل به جامعه اطلاعاتی جلوگیری میکنند)
در هرصورت اعلامیه بیروت برای نیل به جامعه اطلاعاتی بر پنج محور که به شدت بر توجه به فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی متمرکز است تاکید می ورزد:
1 ایجاد سایت فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی ملی و منطقهای و محیطی قانونی و نظامند
2 زیرساخت فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی
3 برنامه های کاربردی فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی
4-تولید فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی و بخش خدمات
5-ظرفیتسازی فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی
اعلامیه بیروت آن گاه در بحش پایانی ، با تاکید بر همین فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی اولویت های فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی و استراتژی ICT خود را اعلام می دارد:
اولویتهای فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی:
سیاست فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی و ایجاد محیط پرقدرت: تدوین سیاست کاربردی برای رفع موانع اقتصادی اجتماعی بین گروههای محروم و غیر محروم جامعه.
زیرساخت فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی: کاهش فاصله اطلاعاتی و ارتباطی و در دسترس قراردادن خدمات با هزینه مناسب و تدارک فنآوری فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی برای همه
دولت الکترونیک: بازسازی دولت برای نیل به دولت خوب ، در دسترس و مسئولیتپذیر
تجارت الکترونیک: افزایش تبادلات صادراتی و تجارت فرا منطقهایی به وسیله شبکههای الکترونیک
آموزش و یادگیری الکترونیک: در دسترس قرار دادن اطلاعات , دانش و افزایش فرصت های شغلی برای همه
محتوای دیجیتال عربی: تشویق استانداردها ، حضور و مدیریت محتوای دیجیتال عربی در رسانههای الکترونیک و اینترنت
تولید فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی و بخش خدمات دهی: ایجاد تواناییهای در منطقه برای برطرف سازی نیاز منطقه و صادرات احتمالی
ظرفیت سازی: گسترش فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی بین مردم و ارتقای سرمایه گذاری در زمینه آموزش و تعلیم با تأکید بر کیفیت بالای آموزش، برنامههای فارغالتحصیلی و پژوهش هایی که نیازهای منطقه را برآورده سازد.
به سوی استراتژی ICT:
چه چیزی باید گسترش یابد و کجا باید آن را گسترش داد؛ اعلامیه بیروت در پایان با طرح این پرسش اعلام می کندکه گسترش یک استراتژی مستلزم فهم همین پرسش است. صادر کنندگان اعلامیه بیروت خاطر نشان می سازند که برای این منظور باید از اقدامات و تلاشهای ملی، منطقهای و جهانی استفاده کرد:
«در سطح ملی تقریبا9 همه کشورها از اهمیت فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی برای توسعه آگاهند. ابتکارات منطقهای مانند انچه برای سایر کشورهای عربی اجرا شد مثل برنامه UNDP برای گسترش فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی در منطقه اعراب (ICT DAR) و برنامه منطقهای یونسکو ، نتایج مهمی در بر دارند.
اقدامات و ابتکارات جهانی نظیر UN ICT Task Force جزو نقاط کانونی برای بهترین فعالیتها در زمینه فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی هستند.
سرمایهگذاری ها از دیگر سو باید بازارهای منطقهای را هدف قرار دهند تا سرمایه لازم برای ایجاد شرکتهای دست اندرکار عرصه فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی ایجاد شود.
همچنین باید طرح های تشویق کنندهای هم ایجاد شود تا توانایی های بخش خصوصی را در زمینه توسعه و گسترش نیروی انسانی ، زیرساخت و ساخت موسسات ، افزایش دهد.
علاوه بر این بایدنظام های مالیاتی ویژه ای هم ایجاد شود که هزینه ساخت و شروع شرکتهای شرکتهای دست اندرکار عرصه فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی را تسهیل کند.
ضمنا کشورهای عضو هم باید اطمینان حاصل کنند که تمام سهامداران در روند انتقال و گذر به سوی جامعه اطلاعاتی در نظر گرفته شدهاند.
این استراتژی باید نیازهای خاص جوامع مختلف را لحاظ کند و اهداف اقتصاد ملی کشورهای عضو را برای کنترل و تنظیم اجرای کار ، وسایل کیفی و کمی مورد استفاده در نظر بگیرد»
6- کنفرانس منطقهای پان عربی - قاهره (مصر):
کنفرانس منطقه ای پان عربی درباره جامعه اطلاعاتی از 16 تا 18 ژوئن 2003 برابر با 27 تا 29 خردادماه 1382 در قاهره برگزار شد.
نمایندگان دول عرب در کنفرانس منطقه ای پان عربی قاهره گرد هم آمدند تا برای شرکت در اجلاس جامعه اطلاعاتی آماده شوند. دراین کنفرانس 19 کشور عرب و 9 کشور آفریقایی به عنوان ناظر شرکت داشتند.
وای یوتسومی دبیرکل اتحادیه بین المللی ارتباطات راه دور (ITU) نیز در این کنفرانس حضور داشت. شماری از چهره ها و شخصیت های سرشناس عرصه فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی و نمایندگان سازمان های منطقه ای و بین المللی شاخه های تجاری و جامعه مدنی نیز در این نشست حضور داشتند.
شرکت کنندگان در این نشست اعلام کردند قصد دارند برای ساخت یک جامعه اطلاعاتی تلاش خود را آغاز کنند. آنها تعهد کردند که در دستیابی به این هدف مهم حرکتی پیوسته و همه جانبه داشته باشند و در عین حال اعلام کردند نقش حیاتی دانش در شکل دهی به جامعه نوین بشری وجامعه اقتصادی دانش محور با همه جوامع پیشین متفاوت است.
کنفرانس منطقه ای پان عربی درباره جامعه اطلاعاتی اعلام کرد:
«ایجاد جامعه اطلاعاتی مستلزم هدایت کلیه منابع برای پل زدن بر روی شکاف دیجیتال است شکافی که عمیق است و دائما بین کشورهای پیشرفته و رو به توسعه در حال بیشتر شدن است این نگرش می تواند به برقراری یک جامعه اطلاعاتی ایمن تر و مرفه تر منجر شود».(مقدمه اعلامیه قاهره) کنفرانس منطقه ای پان عربی در بخش توسعه زیرساختی سند بر این موارد تاکید می ورزد:ایجاد ستون فقرات منطقه ای برای شبکه ارتباطات دوربرد عربی پر ظرفیت برای برقراری ارتباط بین کشورهای عربی ، تقویت شبکه فیبر نوری موجود و برنامه ریزی برای آن به طوری که تا سال 2010 به پایان برسد ، ارائه چندین سطح دسترسی و ارتباط به شبکه های اطلاعاتی برای طبقات کم درآمد , فراهم ساختن راه های وصل شدن به اینترنت ، ارائه حداقل خدمات جهانی ارتباطی برای تمام طبقات به گونه ای که دسترسی به این خدمات تا سال 2008 برای 60 درصد از جمعیت اعراب و تا سال 2010 برای 80 درصد از آنها امکان پذیر شود ، تقویت جریان اطلاعات در بین کشورهای عربی و خذف موانع با تقویت توان بالقوه گروهی از طریق برقراری لینک های بین المللی, مانیتورکردن وب سایت های مغایر با آداب و سنن عربی, تشکیل نیروی ضربت اتحادیه کشورهای عربی برای برقراری امنیت شبکه های اطلاعاتی عربی و حفاظت از مشتریان عربی اعم از افراد و موسسات در برابر جرایم سایبر ، نقض حریم خصوصی و آلودگی اطلاعاتی ناشی از ارائه اطلاعات غلط ، دستکاری شده و انحرافی ، تهیه کامپیوتر و تامین دسترسی به اینترنت ارزان و ایجاد روش های نو آورانه برای پرداخت ، سرمایه گذاری و بازپرداخت اقساط.
اعلامیه قاهره در بخش توسعه سرمایه انسانی نیز بر این موارد تاکید می ورزد:
بهره گیری مطلوب از پتانسیل های فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی چه در حیطه رسانه و چه در تحصیلات ، برای سرعت بخشیدن به فرایند امحای بیسوادی ، وارد کردن مقدمات فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی در کتب درسی مدارس و دانشگاه ها و تبادل تجربه بین کشورهای عربی ، به علاوه تمرکز بر روی ایده های مهم و توسعه روشهای پایه ، در نظر گرفتن زبان عربی و پردازش الکترونیک آن به عنوان هدف اصلی برای نیل به یکپارچگی عربی در زمینه اطلاعات و حفاظت از هویت ملی و خصوصیات برجسته فرهنگی و بهره گیری از مزیت های رقابتی که در اثر وحدت زبانی در جهان عرب ایجاد می شود ، ایجاد صنعت محتوایی قوی عربی با قابلیت رقابت در صحنه بین المللی و ایجاد دوره های آموزشی فشرده از طریق موسسات خبره آموزشی برای تربیت اشخاص.
اعلامیه قاهره اگر چه مثل سایر اعلامیه های مورد بررسی برضرورت ایجاد دولت الکترونیک و کاربرد تجارت الکترونیک تاکید می ورزد ، اما تاکید آن بر ایجاد یک صنعت برای محتوای عربی بسیار مشهود است :
ایجاد زیرساخت ها به موازت شکل گیری یک صنعت قوی با محتویات عربی به مثابه ستون اصلی ایجاد جامعه اطلاعاتی دیجیتالی کردن منابع تاریخی ، ادبی و آثار هنری و محصولات رسانه ای عربی و حفاظت از این منابع با آرشیو کردن آنها توجه به مقولات روشنفکری و دسترسی به موافقت های بین المللی در این زمینه ایجاد تخصص های جدید وغیرسنتی برای صنعت محتوا ، تشویق مدارس و دانشگاه ها به مشارکت در تولید و بهره وری از محتوا تجدیدنظر در استراتژی های بخشی نگر عربی در زمینه های تحصیلات رسانه و فعالیت های فرهنگی برای تضمین همکاری و تمرکز بر محتوا.
تاکید بر همکاریهای منطقه ای نیز در اعلامیه قاهره آشکار است این اعلامیه در بخش همکاریهای منطقه ای بر این موارد تاکید می ورزد: تقویت نقش سازمان های تخصصی عربی تحت نظارت اتحادیه عرب با هدف توسعه همکاری های عربی در زمینه فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی ، فعال ساختن نشست تجاری عربی برای فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی که در نشست سران عرب در سال 2001 در عمان به تصویب رسید، با هدف افزایش همکاری بخش تجاری در تلاش های مربوط به توسعه فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی. بهره گیری از تجربیات سازمان های منطقه ای و بین المللی و از همه مهمتر ITU ، ESCWA ، UNESCO و UNDP برای کاربرد فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی در جهت توسعه و تعقیب بهترین نمونه ها در پرتو تجارب کشورهای مختلف در خصوص توسعه اطلاعاتی.
اعلامیه قاهره سپس در پایان چنین نتیجه گیری می کند که:« فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی اگر به درستی موردبهره برداری قرار گیرد فرصت بسیار ارزشمندی را ایجاد می کند که به توسعه اجتماعی پایدار و منسجم در جهان عرب سرعت می بخشد , جهان عرب از لحاظ منابع هیچ چیزی کمبودی برای دستیابی به موقعیتی درخور توجه در زمینه ژئوانفورماتیک (geo-informatic) ندارد و از دیگر سو استفاده صحیح از فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی می تواند شکاف دیجیتال بین جهان عرب و جهان پیشرفته و فاصله موجود در میان کشورهای عربی را پر کند.رسیدن به این مهم در مرحله اول نیازمند همکاری منطقه ای موثر در هر دو سطح ایجاد زیرساخت و گسترش تقاضا مختلف برای انفورماتیک است.
همچنین لازم است دولت های عرب برای جامعه اطلاعاتی تبلیغ کنند و محیط سیاسی و قانون گذاری مناسب را برای افزایش همکاری بخش تجاری , تقویت توانایی های فردی, تشویق نبوغ و نوآوری و ایجاد شرکت هایی که در آنها خلاقیت روشنفکری مهمترین عنصر است ، فراهم آورند.کشورهای عرب باید به توازنی که لازمه آن دربرگیری اقتصاد سنتی و اقتصاد دانش محور است برسند. آنها باید صنعتی مستحکم برای تولید محتوای عربی به منظور ایجاد جامعه اطلاعاتی و دانش پایه ایجاد کنند.

نتیجه
بررسی تطبیقی محورهای اعلامیه های شش کنفرانس منطقهای یعنی اعلامیه های باماکو(مالی) , بخارست(رومانی) , توکیو (ژاپن) , باوارو (دومینکن) , بیروت (لبنان) و قاهره (مصر) نشان داد همه کشورهای این مناطق در مورد نحوه نیل به جامعه اطلاعاتی دغدغه های ویژه خود را دارند و آن را به صور مختلف در اعلامیه ها بروز داده اند, اما نکات مشترکی هم به چشم می خورد که در چهار محور قابل تقسیم بندی است:

ضرورت حفظ و نمایش تنوع و میراث فرهنگی
ضرورت حفظ و نمایش تنوع و میراث فرهنگی تقریبا به نحوی از انحا در تمامی اعلامیه ها با ادبیات و نشانه های متفاوت مورد تاکید قرار گرفته است البته این دغدغه ها همانگونه که مورد اشاره قرار گرفت برای اروپایی ها کمتر اشت. آنه اگرچه در اعلامیه کنفرانس منطقهای پان اروپایی(اعلامیه بخارست) بر بالابردن تنوع زبانی و هویت فرهنگی تاکید می ورزند اما در عین حال وقتی در مقدمه اعلامیه جامعه اطلاعاتی را تعریف می کنند براین نکته هم تصریح می کنندکه جامعه اطلاعاتی جایی است که تمام افراد، بدون توجه به نژاد و ملیت آنها، از حق خود در مورد آزادی بیان و آزادی عقیده استفاده می کنند، که این شامل آزادی حفظ عقاید بدون دخالت دیگران، جستجو، دریافت و استفاده از اطلاعات و ایده ها از طریق رسانه ها بدون توجه به سرحدات مرزی می باشد.

موضوعات در اولویت, اصول و یا راهبردهای ویژه
نکته دیگری که از بررسی تطبیقی اعلامیه های شش کنفرانس منطقهای به دست می آید این است که همه کشورها موضوعات در اولویت, اصول و یا راهبردهای ویژه خود را دارند. مثلا اعلامیه باماکو در مقدمه خود بر 10 اصل پای می فشارد و یا اعلامیه بخارست برحکومت الکترونیک , بازرگانی الکترونیک , جامعه الکترونیک و آموزش و تحصیلات الکترونیک به عنوان راهبردهای خود تاکید می کند.
اعلامیه توکیو هم در بخش یک خود تحت عنوان دیدگاه مشترک درباره جامعه اطلاعاتی بر 12 مورد که جامعه اطلاعاتی در منطقة آسیا اقیانوسیه باید انجام دهد تأکید دارد. و یا کشورهای منطقه آمریکای لاتین و کارائیب در اعلامیه باوارو اعلام می دارند که دفاع از دیدگاه ها و اولویت های این کشورها در نشست های جهانی، شامل اجلاس جهانی جامعه اطلاعاتی باید عنصر اساسی استراتژی های منطقه در جامعه اطلاعاتی باشد.
نگاهی به اعلامیه بیروت هم نشان می دهد که آسیای غربی برای نیل به جامعه اطلاعاتی بر پنج محور که به شدت بر توجه به فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی متمرکز است تاکید دارد و بالاخره اعلامیه قاهره اگر چه مثل سایر اعلامیه های مورد بررسی برضرورت ایجاد دولت الکترونیک و کاربرد تجارت الکترونیک تاکید می ورزد , اما تاکید آن بر ایجاد یک صنعت برای محتوای عربی بسیار مشهود است آنجا که می گوید ایجاد زیرساخت به موازت شکل گیری یک صنعت قوی با محتویات عربی باید ستون اصلی ایجاد جامعه اطلاعاتی باشد

تقویت برنامه های ملی
تاکید برتقویت برنامه های ملی هم دراعلامیه های مورد برسی مشهود است. نمونه ها:
اعلامیه باماکو: از پتانسیل فنآوریهای اطلاعاتی و ارتباطاتی باید برای توسعه آفریقا و صیانت از اصول راهنمای تفکرات آن و اتخاذ یک دیدگاه مشترک درقبال جامعه اطلاعاتی استفاده شود. این اصول یکی از تقاضاهای اصلی کشورهای در حال توسعه و خصوصا9 کشورهای آفریقایی است.
اعلامیه بخارست: دولتها نیاز به ایجاد یک محیط قانونی، مقرراتی و سیاستی دارند که قابل اعتماد، شفاف و بدون تبعیض بوده و قابلیت بالا بردن نوآوری های تکنولوژیک و رقابتی را داشته باشد.
اعلامیه توکیو: استفاده از فنآوری های اطلاعاتی و ارتباطاتی به عنوان محرکه ارتقای توسعة اقتصادی و تکنولوژیک با تکیه برگسترش تولید ناخالص ملی از طریق نوآوری های تکنولوژیک و تداوم پژوهش و توسعه و در نتیجه کاهش سطح فقر از طریق رشد عظیم اقتصادی.
اعلامیه باوارو: تدارک همکاری های فنی برای ایجاد ظرفیت در سطح ملی و منطقه ای برای حفظ و تقویت همکاری های منطقه ای و بین المللی , به اشتراک گذاشتن بهترین عملکردها و تجربیات , به اشتراک گذاشتن علوم و توسعة استانداردها , قوانین و آئین نامه های سازگار که وبژگی ها و شرایط خاص ملی را در نظر داشته باشند
اعلامیه بیروت: کشورها، باید دیدگاه های ملی و اهداف سیاسی خود را اعلام کنند و ایجاد چارچوبهای استراتژی ملی، اولویتهای ملی، ایجاد محیط پخش سریع، بودجهبندی، گسترش و استفاده از فنآوری اطلاعات از جمله مسائلی است که کشورها باید به آن توجه داشته باشند
اعلامیه قاهره: فنآورهای اطلاعاتی و ارتباطاتی اگر به درستی موردبهره برداری قرار گیرد فرصت بسیار ارزشمندی را ایجاد می کند که به توسعه اجتماعی پایدار و منسجم در جهان عرب سرعت می بخشد

نقش بخش خصوصی
نقش بخش خصوصی نیز در اعلامیه های مورد بررسی - به استثنای اعلامیه باوارو- پر رنگ است:
اعلامیه باماکو: مشارکت کامل جامعه مدنی و بخش خصوصی در تمام تصمیم گیری ها در سطوح بومی، ملی، منطقه ای و بین المللی مربوط به جامعه اطلاعاتی
اعلامیه بخارست: شرکت های کوچک و متوسط میتوانند از فن آوریهای جدید اطلاعاتی و ارتباطاتی برای رشد نوآوری، تشخیص مصالح در بهره وری ، کاهش هزینه های انتقال و سود بردن از شبکه ها استفاده کنند.
برای حمایت از این روند ها ، دولت ها نیاز دارند که از طریق یک محیط فعال برای خدمات ، چارچوبی منظم را برای ارتقا و رشد برنامه های سرمایه گذاری خصوصی و مشارکت بخش خصوصی دولتی شکل دهند
اعلامیه توکیو: تسهیل نقش مهم بخش خصوصی و جامعه مدنی در توسعة تکنولوژی های اطلاعاتی و ارتباطی ، شبکه ها و خدمات در جامعه اطلاعاتی و تاکید براتفاق دولت ها در راستای مشارکت سهامی که اعتماد و اطمینان و رقابت های عادلانه را افزایش می دهد و سرمایه گذاری بخش خصوصی و سایر فعالیت های جدید این بخش را و همچنین همکاری های جهانی و منطقه ای را با حمایت از مشتریان و تضمین علایق عمومی زیاد می کند
اعلامیه باوارو: بخش دولتی باید روش های ابتکاری را برای جبران قصورهای بازار در ایجاد جامعه اطلاعاتی برای تمام بخش های اقتصادی و اجتماعی و خصوصا9 بخش های فقیر دنبال کند
اعلامیه بیروت: دولتها ، بخش خصوصی و جامعه مدنی در ایجاد دسترسی همگانی به اطلاعات نقش اصلی و مهمی دارند
اعلامیه قاهره: لازم است دولت های عرب برای جامعه اطلاعاتی تبلیغ کنند و محیط سیاسی و قانون گذاری مناسب را برای افزایش همکاری بخش تجاری ، تقویت توانایی های فردی ، تشویق نبوغ و نوآوری و ایجاد شرکت هایی که در آنها خلاقیت روشنفکری مهمترین عنصر است ، فراهم آورند.

پانوشت
متن کامل شش سند مورد بررسی در این تحقیق درآدرس های اینترنتی زیر قابل دسترسی است :